احکام اجاره

س :1020- اگر در قرارداد اجاره، مبلغ اجاره را در هر ماه معین نمایند.اما مدت اجاره معلوم نباشد.چنین اجاره اى صحیح است؟
ج : اگر مدت اجاره اصلا معلوم نباشد این اجاره باطل است.بجز ماه اول که صحیح است.

س : 1021- شخصى خانه اى را به مدت یک سال اجاره می کند.بعد از پایان مدت صاحب خانه حاضر به تمدید اجاره نیست، مستأجر هم نمی تواند خانه اى دیگر پیدا کند.باتوجه به عدم رضایت مالک تصرف در آن خانه چه حکم دارد؟
ج : تصرف در خانه بدون رضایت مالک حرام است.و تصرف کننده ضامن اجره المثل می باشد.ولى در حد متعارف باید صاحب منزل تا پیدا کردن خانه اى جدید، سکونت در منزل را با اجرت یا بدون اجرت اجازه بدهد.

س : 1022- کسى خانه اى را به صورت قرارداد مطلق وکلى اجاره می کند.نه شرط شده است که باید شخص مستأجر از آن استفاده کند و نه تصریح به این شده است که مستأجر می تواند به کسى دیگر اجاره دهد.آیا مستاجر حق دارد خانه را به کس دیگرى اجاره دهد؟
ج : اگر شرط مباشرت نشده باشد حق دارد اما به همان مبلغى که اجاره کرده است نه بیشتر از آن، مگر اینکه کارهایی مانند تعمیر و سفید کارى روى خانه انجام داده باشد و یا در صورتیکه خانه را به غیر جنسى که اجاره گرفته است اجاره دهد.

س : 1023- خانه یا باغى است مشترک میان چند نفر، یکى از شرکاء بدون رضایت دیگران می تواند حصه اى خود را اجاره بدهد یا نه؟
ج : می تواند اجاره دهد و مستأجر با سایر شرکاء در انتفاع از آن خانه یا باغ شریک می شود.

س : 1024- خانه یا زمینى براى مدت دو سال اجاره داده می شود.در این مدت اگر مالک و یا مستأجر فوت کند اجاره باطل می شود؟
ج : تا زمانى که مدت اجاره سر نرسیده باشد، اجاره به صحت خود باقى است.

س : 1025- اگر حیوانى براى حمل و بارکشى و یا براى استفاده از شیرش اجاره شود آیا مانند بیع خیار حیوان و مجلس دارد؟
ج : در قرارداد اجاره خیار حیوان و مجلس نیست.

س : 1026- معمول است که خانه اى را به مبلغ زیادى رهن می کنند ومبلغ کمی اجاره تعیین می کنند.چنین رهن و اجاره اى چه حکمی دارد و صورت صحیح و مشروع این قراردادهاى رهن و اجاره چگونه است؟
ج : این قراردادها ممکن است به دو صورت واقع شوند که در یک صورت صحیح و در صورت دیگر باطل است که براى هرکدام مثالى ذکر می شود.اما صورت صحیح : اگر صاحب خانه به مستاجر بگوید، این خانه را (که اجارة آن مثلا درماه سى هزارتومان است ) براى شما تا مدت یک سال ماهى سه هزار تومان اجاره می دهم، مشروط به اینکه هفقصد هزار تومان مثلا قرض الحسنه بدهى، این اجاره و قرض الحسنه صحیح است و خانه هم عرفا در رهن قرار دارد.اما صورت غیر صحیح : عکس صورت قبلى است یعنى قرض دهنده بگوید که هفقصد هزار تومان براى صاحب خانه قرض می دهد، اما مشروط به اینکه قرض گیرنده خانه اش را ماهانه مبلغ سه هزار تومان مثلا به وى اجاره بدهد، این رباء قرضى وحرام است.

س : 1027- با موت موجر و مستاجر اجاره باطل می شود؟
ج : باطل نمی شود.اما اگر در اجاره شرط مباشرت شده باشد که فقط مستأجر حق استفاده را دارد، در این صورت موجر خیار فسخ دارد.

س : 1028- آیا زن می توان بدون اجازه شوهر اجیر شود؟
ج : اگر منافات با حقوق شوهر نداشته باشد می تواند اجیر شود.اما در کارهاى که با حقوق شوهر منافات داشته باشد، در صحت اجاره اذن شوهر لازم است.

س : 1029 – شخصى خانه اى سه اطاقه را اجاره می کند.اما بعداً معلوم می شود که یکى از این اطاق ها قابل استفاده نیست.آیا مستأجر حق فسخ دارد؟
ج : اگر مستأجر قبلا علم نداشته باشد که اطاق قابل استفاده نیست، خیار فسخ دارد و اگر راضى شد و فسخ نکرد، اجاره اطاق را نسبت به مجموع اجارة خانه، می تواند از مالک مطالبه نماید و یا از اجارة خانه کسر نماید.

س : 1030- اگر کسى حیوانى را براى مدتى اجاره نماید و بعد از چند روز این حیوان تلف شود و یا پایش بشکند و نتواند راه برود آیا اجاره باطل می شود؟
ج : مستأجر خیار فسخ دارد، چه اجاره را فسخ کند یا راضى شود در هر دو صورت مالک مستحق اجرت چند روز (که حیوان بعد از اجاره سالم بوده است ) می باشد.و اگر مالک اجارة تمام مدت را قبلاگرفته باشد باید اجارة بعد از تلف شدن و یا معیوب شدن حیوان را به مستأجر برگرداند.

س : 1031 – آیاگرفتن اجرت درتغسیل، تکفین وتدفین اموات جایز است؟
ج : در مقابل انجام دادن اصل این کارها جایز نیست.اما در برابر انجام دادن این اعمال باکیفیت خاصى اشکال ندارد.مثل اینکه بگوید با آب گرم غسل داده شود.

س : 1032- اگر کسى ماشین شخص دیگر و یا خود او را اجاره کند که وسایل او را تا فلان مقصد حمل نماید ولى در بین راه به مانع برخورد کرد و نتوانست بار را به مقصد برساند، آیا اجیر استحقاق اجرت را دارد؟
ج : اگر غرض رساندن بار به مقصد بوده است و اجیر آن را نرسانده باشد مستحق اجرت نیست.،و اگر غرض برداشتن بار بوده است تا هر مقدار راه که بتواند ببرد، در این صورت تا هرکجا که حمل کرده است به همان اندازه مستحق اجرت است.به عبارت دیگر: اگر اجاره به نحو وحدت مطلوب بوده باشد مستحق اجرت نیست و اگر به نحو تعدد مطلوب بوده باشد مستحق اجرت به مقدار عملش است.

س : 1033 – اگر کسى کارگرى را براى کار در خانه و یا محل کارش بیاورد.ولى مصالح ساختمانى و بنا حاضر نباشد و این کارگر یک روز را بیکار بماند، آیاکارگر حق اجرت دارد؟
ج : اگر قبلا تعیین شده باشد مستحق همان است واگر معین نشده باشد مستحق اجره المثل است.

س : 1034 – کسى پارچه اى را به خیاط می دهدکه براى او قبا بدوزد و سایر مایحتاج قبا را هم در اختیار خیاط قرار می دهد ولى خیاط در اثر بى توجهى و سهل انگارى اشتباهاً آن پارچه رابعد از دوختن به کس دیگر می دهد.آیا خیاط ضامن پارچه است یا ضامن قبا؟
ج : ضامن قبا است، ولى اگر متمکن و قادر بر استرداد قبا نباشد، باید قیمت قبا را براى مالک پارچه بدهد.ولى حق گرفتن اجره المثلى که از قبل تعیین شده است دارد.

س : 1035 – اگر کسى حیوانى را براى حمل بار از قریه اى به قریه اى دیگرى در روز معینى اجاره نماید و در اثر برف و بارندگى شدید نتوانست بار را برساند.مالک حیوان حق مطالبة اجرت را دارد؟
ج : حق مطالبة اجرت را ندارد.

س : 1036 – شخصى پارچه اى را براى دوختن پیراهن به خیاط می دهد اما خیاط بعداً ادعا می کند که پیراهن را دوختم، اما پیراهن با سایر اجناس در دکان مورد سرقت قرارگرفت، آیا مستاجر حق مطالبة پارچه را از اجیر، اجیر حق مطالبة اجرت را ازمستأجر دارد؟
ج : اگر بدون افراط و تفریط دکان مورد سرقت قرارگرفته باشد مالک پارچه حق مطالبة پارچه و یا قیمت آن راندارد و اجیر حق مطالبة اجرت را از مستأجر دارد.

س : 1037- اگر کسى خانه اى را اجاره کند و به صاحب خانه بگوید که تعداد اعضاء خانواده 5 نفرند اما در واقع 6 نفر باشند یا بعداً یک نفر اضانه گردد، اشکال دارد؟
ج : در فرض سؤال براى بیش از 5 نفر بدون اجازه صاحب خانه حق استفاده را ندارد، اما اگر بعداً یک فرزند نو در خانه متولد شود اشکال ندارد.

س : 1038 – در برخى مناطق متداول است که قالى بافان به طور نصفه قالى می بافند، به این صورت که نخ را از دکاندار می آورند و قرارداد می بندند که بعد از بافتن، قالى به فروش برسد ونصف قیمت سهم بافنده ونصف دیگر سهم صاحب نخ و دکاندار باشد، این قرارداد صحیح است؟ و در صورت صحت از مصادیق کدام یکى از معاملات جایز است و با توجه به اینکه طرفین قیمت قالى را در زمان قرارداد نمی دانند؟
ج : این قرارداد شبیه اجاره است و عامل حق اجره المثل متعارف را دارد که نصف قیمت قالى باشد و اشکال ندارد.

س : 1039- اگر مستاجرى درزمین مورد اجاره و با اذن موجر دیوارى بکشد و بعد از پایان مدت اجاره می تواند دیوار را خراب کند؟
ج : چنانچه وسایل و آلات و مصالح بکار رفته از مستأجر باشد حق دارد خراب کند، اما باید زمین را به حالت اول برگردانده و تسلیم موجرکند.

س : 1040- کسى که اجیر شده است که روزه میتى را بگیرد، می تواند به اتفاق و هماهنگى اعضاء خانواده اش همه در یک روز، روزه میت را بگیرند؟
ج : مانعى ندارد مگر اینکه شرط کرده باشد که خود اجیر روزه را بگیرد.

س : 1041 – مستأجرى بدون اذن موجر و مالک، در زمین مورد اجاره، خانه اى می سازد.صاحب زمین می گوید چوپ و دیگر مصالح ساختمانى خود را بگیرد و زمین را آزادکن، اما مستأجر قبول نمی کند و می گوید باید خانه را خریدارى کنى و قیمت آن را به من پرداخت کنى، حکم چیست؟
ج : مستاجر باید چوپ و لوازمات را بردارد و زمین را مثل اولش هموار نموده وبه صاحبش تسلیم نماید.

س : 1042- اگر کسى ماده گاوى را براى استفاده ازشیرش به مدت 6 ماه مثلا به یک سیر روغن اجاره بدهد صحیح است؟
ج : یک سیر روغن اگر مقید به روغن خود آن حیوان نباشد اجاره صحیح است.

س : 1043 – اگر اهالى قریه اى چند نفر را براى انجام کارى در برابر مبلغ معینى اجیرنمایند و این چند نفر همه آن پول را مصرف نکنند وباقیماندة آن را بین خود تقسیم نمایند، آیا برگرداندن آن مبلغ باقیمانده به صاحبانش لازم است؟
ج : چنانچه آن چند نفر اجرت گرفته اند که کارى انجام دهند و آن کار را انجام داده اند، برى الذمه شده اند.و اگرکارگران آن پول راگرفته اند که در جهت انجام کار مورد اجاره مصرف کنند هر مقدار اضانه شود به صاحبش برگردانند.