سوال: [404] کارگری در ایران سه میلیون تومان کارکرده و یکجا پیش خود جمع نموده، بعد از چند سال به افغانستان آمده برای خود زن اختیار کرده، حالا تمام پولها را مصرف کرده است، سؤال این است که آیا حج در ذمه این آدم واجب شده است یا نه؟
جواب: اگر این شخص در آن زمان مکه می¬رفت و بر می¬گشت برای خرج و نفقه خود در مشقت قرار نمیگرفت؛ در این صورت مستطیع بوده و باید حج انجام می¬داده؛ اما اگر بعد از برگشت از مکه در زندگی به مشقت میافتاده در این صورت حج بر او واجب نبوده است.
احکام مکه و حرم
سوال: [405] اگر مجرمی که قانوناً باید بازداشت شود در مکه دیده شود، بفرمایید:
الف) آیا از نظر شرعی امکان بازداشت وی وجود دارد؟
ب) آیا در فرض مذکور بین انواع جرایم (سرقت، قتل بدهکاری، جاسوسی، مواد مخدر، محاربه، افساد فی الارض و…) تفاوتی هست؟
ج) آیا بین حرم و بیت الله الحرام تفاوتی وجود دارد؟
جواب:
الف) اگر مجرم جرمی را در خارج حرم مرتکب شود و به حرم پناهنده شود، در این صورت باز داشت نمیشود بلکه به او آب و طعام داده نشود و داد ستد نشود و بر او سخت گرفته شود تا از حرم خارج شود و مجازات گردد و اگر مجرم در داخل حرم جرم مرتکب شود مجازات می¬شود.
ب) فرق در اجرای حد و قصاص نیست.
ج) بین موارد مذکور فرقی در عدم جواز قصاص نیست، مگر اینکه جانی در حرم مرتکب قتل شده باشد، که در این صورت در حرم قصاص میشود.
شرایط استطاعت برای حج
سوال: [406]
1ـ زنی که نصف خانه (خانه¬ای که در آن زندگی می¬کند) به نام اوست آیا برای رفتن به حج مستطیعه هست یا نه؟
2ـ آیا کسی می¬تواند جهت رفتن به حج قرض بگیرد و در صورت انجام فریضه حج با پول قرضی، آیا در زمان استطاعت تکلیف به قوت خود باقی است یا اینکه همین حج کفایت می¬کند؟
جواب:
ج1ـ اگر این زن شوهر دارد که نفقه¬اش بر شوهرش واجب است و مالک نصف خانه هست باید آن نصف را بفروشد و به مکه برود، مگر اینکه شوهرش نتواند برای این زن خانه دیگر تهیه کند، که در این صورت این زن مستطیعه نمی¬باشد.
ج2ـ اگر بعد از برگشت از حج می¬تواند به آسانی قرض را اداء کند این حج صحیح است و از حَجَةُ الاسلام کفایت می¬کند.
سوال: [407]
1ـ اگر زنى نیاز به همراه داشته باشد و همراه هم مزد مى¬گیرد و او توانایى پرداخت مزد را ندارد آیا مستطیعه است؟
2ـ آیا خانمى که به لحاظ مالى و بدنى و راه مستطیع است ولى طفل شیرخوارى دارد، مستطیعه است؟
3ـ شخصی برای حج ثبت نام کرده و الان فوت کرده است. فرزند او که مستطیع نیست فیش بانکی او را به نام خودش کرده و میخواهد به نیابت از پدرش حج انجام دهد، مخارج اعمال بعدى از جمله فراهم کردن ارز به عهده کیست؟ آیا از ثلث مال او میتواند بگیرد؟
جواب:
ج1) اگر این زن بدون همراه نمی¬تواند به مکه برود و پول رفت و برگشت دو نفر به مکه را ندارد بر این زن حج واجب نیست.
ج2) باید بچه شیر خوار را هم همراه خود ببرد، مگر اینکه خطری جان بچه را تهدید کند، که در این صورتاگر کسی دیگر نباشد تا از بچه نگهداری کند، می¬تواند حج را به تأخیر اندازد که اگر استطاعت او تا سال بعد باقی باشد باید سال بعد به مکه برود و الا مستطیعه نیست.
ج3) اگر مستطیع بوده است از اصل مال بر دارد.
سوال: [408] مهریه خانمى چند برابر استطاعت اوست آیا بعد از فوت زن بر ورثه لازم است که قبل از تقسیم ترکه مخارج حج را کسر کنند؟
جواب: اگر شوهر قدرت پرداخت این مهریه را داشته باشد که این مهریه را برای خانم خود بدهد این خانم باید به حج برود و اگر قبل از انجام حج فوت کند باید از مالش برایش حج انجام دهند.
سوال: [409] اگر قیمت طلای زنی به اندازه استطاعت حج برسند، ولی در عین حال نیاز به محرم داشته باشد در این صورت وظیفه این زن چیست؟
جواب: اگر طلاهای زاید بر شأن زن، مصرف حج را کفایت کند مستطیعه است و در غیر این صورت حج بر او واجب نیست، همچنین اگر زن به تنهایی نتواند حج برود باید خرج دو نفر را داشته باشد و الاّ مستطیعه حساب نمی¬شود.
سوال: [410] سهم الارث شخصی به اندازه استطاعت حج میباشد، ولی این شخص ماشین ندارد ودر شان اوست که ماشین داشته با شد هر چند در مضیقه نیست یعنی اگر ماشین نخرد هم زندگی او می¬گذرد، اما اگر ماشین داشته باشد راحت¬تر زندگی می¬کند، آیا این شخص واجب الحج است؟
جواب: حج مقدم بر همه چیز است و باید حج انجام بدهد.
سوال: [411] آیا زن¬ها میتوانند تنها به حج بروند؟
جواب: در فرض سوال رفتن زن¬ها به تنهایی به مکه معظمه اگر مبتلا به حرام نشود اشکال ندارد.
سوال: [412] رجل إستطاع الحج فی عامه هذا ولکنه طالب فی الجامعة او الثانویة و قد صادف موعد الإمتحان موعد الحج بحیث یکون ذهابه للحج موجباً الرسوبة و هذا یوجب ضیاع سنة علیه و فی ذلک حرج شدید علیه لجهات مادیة او معنویة فهل یمنع ذلک من الاستطاعة؟
جواب: إذا کان ذلک حرجیا علیه کما فرض فی السؤال جاز ترک الحج فی تلک السنة و یجب علیه الحج فی السنة المقبلة.
سوال: [413] إذا کان المکلف لا یستطیع أداء فریضة الحج لإصابته بالشلل النصفی مثلاً فلو حصل عنده مال یکفی نفقة الحج هل یجب علیه إستنابة من یحج عنه أو التأخر حتی یحصل له مال یکفی للحج مع أجرة من یصحبه لمساعدته و علی تقدیر إنّه یجب الإستنابة فهل یکون ممن إستقر وجوب الحج علیه أم لا؟
جواب: متی حصلت الإستطاعة المالیة وجب الإستعانة بها لاداء فریضة الحج فمع تمکن أدائها مباشرة إن عاجلاً فهو، و إلاّ فیتحفظ علی حفظه لآجلٍ مرجوّ؛ و إن لم یرج المباشرة فیستنیب لعاجلة و حیث ان إستنابة الصرورة عندنا للرجل الحی مبنی علی الإحتیاط الوجوبی فلا بأس بالرجوع إلی غیرنا ألمفتی بعدم وجوب إستنابة الصرورة، و لا یؤخر و لا یفوت الوجوب بتفویت المال الذی یمکن أداء الفریضة به فإن فوّته مع تمکن التحفظ علیه بغیر لزوم حرج لأداء الفرض فی العام القابل إستقر علیه الحج.
سوال: [414] زنی بدون شوهر ¬و سرپرست در افغانستان زندگی میکند، یک مقدار زمین کشاورزی و متعلقات آن از برادرش به این خانم ارث رسیده است، که تمام محصولات زمین¬ها، سالانه به مقدار سی سیر کابل است و هیچگونه منبع عایدات دیگری هم ندارد. آیا بخاطر این زمین-های موروثی، حج بر ایشان واجب میشود؟ یا خیر.
جواب: در فرض سؤال، اگر این زمین در زمانی به این خانم به ارث رسیده که بیوه و بی شوهر بوده است و اکنون هم احتیاج به این زمین دارد، در این صورت مستطیع نمی¬باشد. امّا اگر در زمانی این ارث به او رسیده که شوهرش زنده بوده است، اگر قیمت زمین بقدر کفایت رفتن و آمدن دو نفر به مکّه معظّمه بوده، این خانم واجب الحج است.
شرطیّت ختنه در حج
سوال: [415] کسی که ختنه او به طور ناقص انجام شده و با این حال حج به جا آورده تکلیف او چیست؟
جواب: حج او محل اشکال است. اگر می¬تواند خودش طواف و سعی را انجام دهد و اگر خودش قدرت ندارد، کسی را وکیل بگیرد که به نیابت او طواف و سعی را انجام دهد ولی اگر رأس حشفه دیده شود همان ختنه کافی است و نیاز به انجام طواف ندارد.
انصراف از حج و خروج از استطاعت
سوال: [416] کسی که مستطیع است و در منطقه¬ای زندگی می¬کند که مسجد وجود ندارد، آیا می¬تواند پول حج را برای ساختن مسجد مصرف نماید؟
جواب: در فرض سوال انجام حج واجب است و نمی¬تواند پول حج را در مسجد مصرف کند.
سوال: [417] کسی که استطاعت مالی برای حج دارد و پسرش به سن ازدواج رسیده باشد گرفتن زن برای پسرش واجب است یا رفتن به حج؟
جواب: رفتن حج واجب است و لو ازدواج پسر به تأخیر بیفتد.
سوال: [418] کسى که پنج سال پیش مستطیع بوده و در ثبت نام حج شرکت کرده، ولى الآن فقیر شده آیا حج بر چنین شخصى واجب است؟
جواب: اگر در اولین سال استطاعت می¬توانست به مکه برود و نرفت حج بر او مستقر شده، باید به مکه برود ولو با پول قرض باشد.
سوال: [419] لو تحققت الاستطاعة المالیة للحج لدی المکلف فی سنة من السنین ولکن لم یعط له الویزاء من قبل السلطات فقد کنتم ذکرتم فی جواب بعض الإستفتاءات لزوم المحافظة علی الإستطاعت من دون تحدید مدة لکن لو اضطر لحاجاته الحیاتیّه الضروریة الی صرف هذا المال بعد وقت الحج و لم یمکنه فی سنوات لاحقه تحصیل ما یکفیه لادائه هل یعتبر حینذاک ممن یجب علیه الحج و لو متکعاً و علی ایّ حال أم یسقط عنه الوجوب؟
جواب: فی الصورة المفروضة لا یستقر علیه الحج بل أن إستطاع فی السنین الآتیّه فیجب والاّ فلا.
شرطیت اذن شوهر در حج
سوال: [420] اگر برای رفتن زن به سفر حج حضور شوهر یا اجازه¬ی او الزامی باشد و شوهر نتواند به حج برود یا اجازه ندهد؛ استطاعت زن چگونه است؟
جواب: در انجام حج واجب اجازه شوهر لازم نیست، در امر واجب اطاعت خداوند بر اطاعت شوهر مقدم است.
کسانی که در حج باید نائب بگیرد
سوال: [421] آیا کسی که نمیتواند وضوی خود را نگه دارد، حج (عمره یا واجب) از گردنش ساقط می¬شود؟
جواب: اگر این شخص مستطیع باشد باید به مکه برود اگر طهارت خود را نتواند حفظ کند دراعمالی که مشروط به طهارت است باید در همان جا نائب بگیرد.
استطاعت بذلی
سوال: [422] خدمه¬اى که در کاروان به حج مى¬روند، با توجّه به عدم استطاعت مالى خود، حج را چگونه انجام دهند آیا باید نیّت واجب کنند؟
جواب: این گونه افراد باید نیت واجب کنند چون حج بر آنها واجب می¬شود.
نیابت در حج
سوال: [423] اگرنائب اختیار انتقال مورد نیابت به غیر را نداشته باشد معذالک چون برای خودش مانع ایجاد شده بدون اذن ورثه زنی را اجیر می¬کند که حج میقاتی برای متوفی انجام دهد، اگر نائب دوم در اثناء به واسطه عذری طواف را مقدم بر وقوف نماید یا اینکه در مشعر وقوف اضطراری بنماید
اولا: آیا با چنین حجی ذمه منوب عنه بری می¬گردد؟
ثانیا: آیا اجیر دوم مستحق اجرت می¬گردد؟
جواب: در فرض سؤال اگر از عدم انتقال نیابت به نائب دوم خبر نداشته است، ذمه منوب عنه فارغ شده و حج نائب دوم صحیح است و اجرت المثل را حق دارد، اما نائب اول باید بقیه پول را به ورثه پس بدهد و قضیه را به ورثه بگوید.
سوال: [424] آیا نیابت از چند نفر در یک عمره، یک نماز کفایت میکند یا می¬بایست به تعداد منوب عنهم نماز طواف بجا آورد؟
جواب: اگر برای همه یک عمره انجام داده است یک طواف و یک نماز کافی است.
سوال: [425] آیا نائب می¬تواند نماز منوب عنه را بعد از انجام سعی توسط منوب عنه بجا آورد؟
جواب: در فرض سوال نماز طواف بعد از انجام طواف توسط نائب بلافاصله باید خوانده شود و تأخیر تاحدی که منوب عنه سعی را انجام دهد جایز نیست.
سوال: [426] عمل النائب فی الحج هل هو علی تقلید نفسه أم تقلید المنوب عنه؟
جواب: علی تقلید نفسه ان لم یکن نائباً بالوصیة و الاّ علی تقلید المنوب عنه.
واجبات و محرمات احرام
سوال: [427] آیا سوار شدن ماشین سرپوشیده در حج در صورت ناچاری کفّاره دارد؟
جواب: در صورت اضطرار سوار شدن در ماشین سر پوشیده جایز است؛ ولی کفاره دارد مگر در صورتیکه برای فرار از گرما و سرما و باران و غیره نباشد که در این صورت کفاره ندارد.
سوال: [428] آیا طهارت لباس احرام مانند سایر شرایط لباس نمازگزار شرط صحّت احرام نیز هست؟ آیا با ترک عمدی آن احرام اشکال پیدا می¬کند؟
جواب: احرام با لباس نجس اگر عمدی باشد جائز نیست.
سوال: [429] مسافران که به قصد حج تمتع وارد جده می¬شوند وقصد دارند اول به مکه مشرف شوند (مثل حاجیان پاکستان) آیا حتما باید از جحفه محرم شوند یا با توجه به این که جده محاذی جحفه است می¬توانند از جده نیز احرام ببندند؟
جواب: در فرض سوال باید احرام از مسجد جحفه بسته شود.
سوال: [430] یوجد بین مکة و منی انفاق منحوتة فی الجبال لعبور الحجاج و تمتد بطول کیلومتر تقریباً فهل المرور المحرم تحتها یعتبر تظلیلا؟ و ما الحکم فی وجود طریق غیرها و عدمه؟
جواب: نعم یجوز للمحرم السیرتحت ظلّ النفق و کل ظلّ ثابت و إنّما المحذور هو الظلّ السائر معه کسقوف السیارات و نحوها.
سوال: [431] من اعتمر عمرات ولم یطوف طواف النساء فهل یجزیه طواف واحد.
جواب: فی فرض السوال لا یجوز مجامعة زوجتها و غیر هنّ قبل طواف النساء و لا یجزی طواف واحد.
انصراف و خروج از احرام
سوال: [432] هرگاه شخصی در میقات، یا محاذات آن، یا ادنی الحل، یا شهر مکه، و خلاصه هر جا که وظیفهاش بوده محرم شود، و سپس پشیمان گردد، آیا می¬تواند احرامش را بر هم بزند؟
جواب: نمی¬تواند احرامش را بهم بزند، بحال احرام باقی می¬ماند و هرچه برای محرم حرام است برای او هم حرام می¬باشد.
احکام منی و قربانی
سوال: [433] هل یجزی للحاج فی یوم النحر أن یتصل من منى إلى بلده (مثل آذربیجان او العراق ) إلى الأشخاص الموثوقین أن یذبح الهدی بدلا عنه فی بلده و یوزعونه على الفقراء و المساکین، بعد ذبح الهدی فی بلده یخبرونه بالهاتف أن الهدی قد ذبح و هو یقصر و یخرج من الإحرام؟
جواب: نعم یجوز ذلک بشرط أن یکون الذبح فی یوم النحر واقعاً یعنی یذبح الهدی فی یوم الحادی عشر من حساب سلطات السعودی مثلاً و لا یخرج من الإحرام قبله.
اشتباه در نوع حج
سوال: [434] ما حکم من حج بغیر وظیفته کأن یحج من فرضة التمتع، حج القران جهلا منه بالحکم أو نسیانا؟
جواب: کان حجة باطلاً إن کان حجة اسلامه و أمّا لو کان ندبیاً صحّ.
