س 1: شخصی زمینش را میفروشد و با مشتری قرار میگذارد که از این قسمت زمینم تا زنده هستم بتوانم استفاده کنم بعد از من مال شما باشد این معامله و شرط صحیح است یا نه؟
ج: در صورتیکه بایع قیمت را تماماً قبض نموده باشد زمین مال مشتری است و مشتری اگر اجازه دهد اشکال ندارد.
س 2: دو تا برادر یکی در ایران کار میکند و دیگری در افغانستان مشغول کسب وکار و تلاش است از قبیل خیاطی و… و از این پول خیاطی برای خود یکمقدار زمین خریده و آن برادر یکه در ایران کار کرده است در طول این مدت فقط شصت هزار تومان فرستاده است اکنون آن برادریکه در ایران بوده ادعا دارد که در آن زمینی که برادرش خریده شریک است آیا این ادعا صحیح است یا نه؟
ج: اگر همان شصت هزار تومان را قیمت زمین داده باشد به همان مقدار در آن زمین شریک است.
س 3: آیا کشت تریاک در شرائطی که افغانستان گرفتار فقر اقتصادی است حلال است یا حرام؟
ج: کشت تریاک بنابر احتیاط واجب حرام است.
س 4: دلیل بر حرمت آن از آیات و روایات چیست؟
ج: دلیل حرمت آن ایجاد فساد در زمین است. (فساد اجتماعی)
س 5: کسانیکه پولهای زیاد از تریاک گرفته و الآن توبه کرده پول آن چه حکم دارد؟
ج: اشکالی ندارد.
س 6: آیا تریاک سهم و خمس دارد یا ندارد؟
ج: اگر سال برآن بگذرد خمس آن را باید بدهند.
س 7: از پول تریاک برای خوردن میاورد و زیارت میروند حکمش چیست؟
ج: اشکالی ندارد.
س 8: شخصی از پول تریاک برای خود لباس و کفن تهیه میکند نماز در آن لباس چه حکم دارد؟
ج: نمازش صحیح است و خریدن کفن هم جایز است.
س 9: شخصی از پول تریاک قرض خود را ادا میکند آیا بری الذمه میشود؟
ج: بله بری الذمه میشود.
س 10: شخصی برای کشت تریاک زمین به دو برابر اجاره میدهد یا برای حمل تریاک کرایه میگیرد آیا جائز است یا نه؟
ج: هردو مورد جائز است.
س 11: در مناطق مرکزی افغانستان مردم در حال فقر شدید بسر میبرند که امرار معاش برای آنها خیلی سخت است و یا شخصی بیش از حد قرضداراست که به هیچ وجه قدرت بر اداء را ندارد در این صورت کشت تریاک برای چنین اشخاصی جواز دارد یا نه؟
ج: در صورتیکه مضطر باشد و هیچ راهی برای اداء دین و امرار معاش نداشته باشد بمقدار رفع ضرورت و اضطرار میتواند کشت کند.
س 12: شخصی ماده گاوی را به شخص دیگری فروخته است و قرار بوده که مشتری قیمت گاو را بعد از چهار ماه به بایع بدهد اما در موعد مقرر پول بایع را نداده علاوه بر آن دوماه دیگر هم گاو را در نزد خود نگه میدارد بعد گاو را بر میگرداند و از صاحب گاو قیمت علف خود را که به گاو داده مطالبه میکند آیا مشتری قیمت علف را حق دارد یا نه؟
ج: در فرض مذکور مشتری قیمت علف را حق ندارد.
س 13: پدرم زمین دو برادر را به بیع قطعی خریده البته امضا و شست یکی از دو برادر در سند فروش زمین آمده و اما برادر دیگر در آن سند شست و امضا نکرده است.
ولی در زمان حیات هر دو برادر بمدت 12 سال پدرم زمین را تصرف کرده است وبعد از 12 سال از خرید زمین پدرم از دنیا رفت در حالیکه من صغیر بودم ومن حق خود را نفروختم آیا آن برادر حق دعوا دارد یا نه؟
ج: اگر هر دو شریک قیمت زمین را با هم تصرف کردهاند بیع نسبت به حصة هر دو برادر صحیح و نافذ است چون تصرف در قیمت اجازه عملی بیع زمین است اما اگر این برادر یکه امضا نکرده در قیمت هم تصرف نکرده باشد بیع نسبت به حصه او فضولی است اکنون میتواند حصه خود را پس بگیرد.
س 14: احتکار چه چیزهای شرعاً حرام است؟ و آیا تعزیر محتکران جایز است؟
ج: حرمت احتکار آنچه در روایات آمده و نظر مشهور هم همان است فقط در غلاّت چهار گانه و در روغن حیوانی و نباتی است که طبقات جامعه به آن نیاز دارند ولی حاکم شرع وقتی مصلحت عمومی اقتضاء کند حق دارد از احتکار سایر مایحتاج مردم هم جلو گیری نماید و باز اگر حاکم مصلحت ببیند میتواند شخص محتکر را تعزیر نماید.
س 15: آیا جایز است انسان بعض از اعضای بدن خود را مانند کلیه بکسی بفروشد؟
ج: اگر آن عضو از اعضای باشد که بر داشتن آن خطر و ضرر قابل ملاحظه برای فروشنده عضو نداشته باشد اشکالی ندارد.
س 16: در چاپ کتاب آیا میتوان در مطالب آن دخل و تصرف نمود و یا بعضی از مطالب آن را حذف کرد؟
ج: بدون اجازه مؤلف حق دخل و تصرف را ندارد مگر اینکه رضایت مؤلف احراز شود.
س 17: مبادله کتاب (پشت جلد به پشت جلد) که بین ناشران رایج است آیا صحیح است یا خیر؟
ج: اگر شرایط بیع و جود داشته باشد اشکال ندارد.
س 18: آیا میتوان کتابی را که زیر چاپ است به صورت نسیه و چکی فروخت؟
ج: اگر مشتری با آن کتاب و نحوه چاپ و کاغذ آشنایی دارد معامله آن اشکال ندارد.
س 19: افرادی که اطلاعات مذهبی ندارند، میتوانند به عنوان ناشر، کتابهای مذهبی نشر دهند؟
ج: اگر با مجوز وزارت ارشاد اسلامی که بر کتابهای مذهبی نظارت دارد باشد چاپ آن اشکال ندارد.
س 20: اگر موقع فروش کتاب، تاریخ چاپ آن را در شناسنامه کتاب تغییر دهیم. اشکال دارد؟
ج: اگر موجب اغراء به جهل مشتریها شود جواز ندارد.
س 21: چاپ کتاب، عکس و نقاشی چه حکمی دارد؟ و همچنین چاپ کتابهایی که حاوی تصاویر زنان و دختران میباشد، چه علمی و چه غیر علمی آن، چگونه است؟
ج: اگر موجب اضلال و بی بند باری و انحراف جوانها شود جواز ندارد.
س 22: کتابهایی که در چاپهای جدید آن، مرتب اضافات دارد و تغییر میکند (مثل فرهنگ های زبان و…) آیا میتوان چاپهای قبلی آن را که هنوز در انبار مانده است، فروخت؟ و همچنین فروش کتابهایی که مطالب آن کلاًّ متروک شده است و قابل استفاده نیست چه حکمی دارد؟
ج: اگر در معرض دید مردم باشد و به اسم کتابهای جدید عرضه نکنند فروش آن جایز است.
س 23: تجدید چاپ کتابها و مقاله هایی که از خارج وارد شده و یا در داخل جمهوری اسلامی چاپ میشوند، بدون اجازه ناشران آنها چه حکمی دارد؟ و آیا این شامل تمام کتاب است یا میتوان بخش از آن را منتشر نمود؟
ج: انتشار آنها بنام مؤلف و نویسنده اشکال ندارد.
س 24: برای سیگار امروزه مضرّات زیادی ثابت شده و علاوه بر این مضرّات کشیدن آن دربین عموم موجب ایذاء و اذیت مردم میشود بفرمایید کشیدن سیگار و خرید وفروش او فعلاً چه حکم دارد؟
ج: بهتر است از کشیدن سیگار خود داری نمایند. مگر اینکه یقین به ضرر معتنابه داشته باشد که در این صورت ترک آن واجب میشود از باب دفع ضرر قطعی.
س 25: یکقطعه زمین آبی که مقدار 13 سیر [کابل] تخم ریز میباشد با پسر عموی خودم عوض کردم و یک رأس «نرگاو» پشیمانه گذاشتیم از این قضیه مدّت پنجسال گذشت، بعداً با برادر خودم عوض کردم، مدت شانزده سال میشود که برادرم در مسافرت رفته و مفقود گردیده، حالا پسران عمویم میخواهد بدل زمین را پس کند. ولی پسران برادرانم تندهی ندارد میگویند بروید پدرم را زنده کنید بعد زمین را پس کنید. آیا زمین پس میشود یا نه؟
ج: پسران عمو حق فسخ ندارند.