س 26: آیا زمین مشاع را یکی از شرکا میتواند بفروشد یا گِرَو بدهد؟
ج: سهم خود را میتواند بفروشد و گرو بدهد.
س 27: خرید وفروش زمینی که بین چند نفر مشترک است ویکی از آنها سفیه یا مجنون است جایز است؟
ج: بدون اجازه حاکم شرع جایز نیست.
س 28: کسی که زمینش را به بیع الشرط فروخته است اما پیش از انقضای مدت پول ندارد که آن را فسخ کند. مشتری دیگری پیدا میشود که از طرف مالک اصلی به مشتری اول پول بدهد و زمین از او بخرد یا اجاره کند اما مشتری نخست قبول نمیکند. بعد از انقضای خیار زمین مال چه کسی است؟
ج: اگر فروشنده (بایع) یا کسی از طرف بایع پول مشتری نخست را بدهد و او قبول نکند زمین مال مالک اصلی است.
س 29: کسی که نوارها و پاسور های مبتذل میفروشد و از این راه زندگی میکند این در آمد حلال است یا حرام؟
ج: حلال نیست.
س 30: زمینی که به بیع جایزی فروخته شده است آیا صاحب زمین میتواند به بیع لازمی بفروشد؟
ج: اول بیع جایز را فسخ کند بعد از آن به بیع لازم بفروشد.
س 31: زمینی را به قیمت معین فروختم، خریدار نصف قیمت را پرداخت و نصف دیگر را سند داد که تا ششماه دیگر پرداخت کند اما نه تنها در موعد معیّن یعنی ششماه بعد پرداخت نکرد بلکه شش سال بعد پرداخت کرد صاحب زمین همان زمین را بعد از چند سال به دیگر فروخت و او تمام قیمت را یک جا پرداخت کرد آیا این معامله دوم صحیح است؟
ج: اگر زمین را مشتری نخست قبض نکرده باشد فروشنده خیار فسخ دارد و فروش همان زمین به خریدار دیگری فسخ معامله به شمار میآید و معامله دوم صحیح است.
س 32: زمینی که به عنوان بیع الشرط فروخته میشود، فروشنده در زمان خیار یا دسترسی به خریدار ندارد و یا پول ندارد که اعمال خیار کند آیا سپری شدن زمان خیار موجب لزوم بیع میشود؟
ج: بعد از انقضای مدت خیار، بیع قطعی میشود. اگر خریدار راضی نشود فروشنده نمیتواند فسخ کند.
س 33: فروشنده زمین خود را به بیع قطعی فروخته است اما با خریدار شرط کرده است اگر روزی به سرزمین خود آمد و خواست معامله را فسخ کند زمین به فروشنده برگردد، خریدار هم با این شرط موافقت میکند آیا این معامله صحیح است؟
ج: این معامله چون غرری است صحیح نیست. اگر مدت خیار فسخ را حتی پنجاه سال تعیین میکردند معامله صحیح بود.
س 34: زمین پدرم را بدون اجازهاش فروختم، پدرم بعد از معامله در حضور مردم آن را رد کرد بعد از مدتی پدرم فوت کرد برادر و خوهرانم نیز معامله را رد کردند. این معامله نسبت به سهم خودم و سایرورثه چه حکمی دارد؟
ج: این معامله حتی نسبت به سهم خود فروشنده باطل است چون در زمان معامله مالک زمین نبوده است بنابراین فروشنده پول خریدار را بر میگرداند و کاهش ارزش پول را هم ضامن است باید جبران کند.
س 35: شخصی چند رأس گوسفند را به قیمت معینی میفروشد اما مشتری از پرداخت بهای آن خود داری میکند. سالها از آن قضیه گذشت و قیمت گوسفند گران شده است آیا فروشنده حق دارد که قیمت گوسفند را به نرخ امروز بگیرد یا عوض گوسفندان خود گوسفند بگیرد؟
ج: فروشنده حق دارد قیمت گوسفندان را به نرخ امروز بگیرد یعنی خریدار کاهش ارزش پول را باید جبران کند.
س 36: یکی از دوبرادر زمین مشترک را با ادعای وکالت از جانب برادرش فروخته است آیا برادر حق دارد سهم خود را مطالبه کند؟
ج: اگر برادر دیگر به وکالت برادرش اقرار کرد یا شاهدی بر وکالت وجود دارد حق مطالبه ندارد اما اگر منکر وکالت است و شاهدی هم بر وکالت وجود ندارد میتواند سهم خود را مطالبه کند
س 37: کسی که در شرایط خاصی مجبور میشود که زمین خود را به قیمت خیلی کم (از قیمت واقعی) بفروشد و در صورتی که همه قیمت را نگرفته باشد حق فسخ دارد؟
ج: حق فسخ ندارد.
س 38: از طرف شهرداری اعلام میشود که خانه من در مسیر خیابان قرار گرفته و باید خراب شود. بعد از مدتی با خبر شدم که همه زمین خانه ام در مسیر خیابان قرار ندارد یعنی بخشی از آن باقی میماند و ارزش زمین باقی مانده اکنون چند برابر شده است این مسأله را شهرداری میدانسته اما من نمیدانستم اکنون میتوانم باقی مانده زمینم را از تصرف شهرداری خارج وباز پس بگیرم؟
ج: اگر مسأله طوری باشد که فروشنده اگر میدانست که بخشی از زمین در طرح شهرداری قرار ندارد آن بخش را نمیفروخت در این صورت حق فسخ دارد در غیر این صورت حق فسخ ندارد، در صورت اختلاف به دادگاه صالح مراجعه شود.
س 39: اگر فرزندی در زمان حیات پدرش ملک مسکونی او را بدون اجازهاش فروخته باشد بعد از فوت مالک (پدر) ملک مورد معامله فضولی از طریق ارث به بایع فضولی منتقل شود آیا میتواند معامله ای را که پیش از این انجام داده است به هم بزند و ملک رابه مشتری دیگر بفروشد؟
ج: در صورت فوت پدر ورثه مالک مال او میشوند اگر معامله را امضا کردند صحیح است و اگر رد کردند باطل میشود.
س 40: در بعضی مناطق مرکزی افغانستان پول با پول مبادله میشود مثلاً پنجاه هزار روپیه نقد پاکستانی به پنجاه هزار افغانی سه چهار ماه بعد یا پنجاه هزار افغانی نقد به شصت هزار افغانی سه چهار ماه بعدآیا این نوع معامله جایز است؟
ج: مبادله پول افغانی به روپیه پاکستانی، اشکالی ندارد اما مبادله پول افغانی به افغانی با اضافه جایز نیست.
س 41: کسی که زمین خود را به بیع خیاری فروخته است آیا تا زمانی که فسخ نشده میتواند همان زمین را به بیع قطعی به کس دیگری بفروشد؟
ج: تازمانی که بیع اول فسخ نشده، بیع دوم باطل است چه شرطی باشد چه قطعی.
س 42: کار گری از ایران به افغانستان پول حواله میکند طبق توافق، حواله باید پول دوره ربانی را به افغانستان تحویل میداد اکنون شش سال از حواله کذشته و پول آن دوره از اعتبار و ارزش افتاده است آیا صاحب پول میتواند از حواله دار پول امروزی افغانستان را مطالبه کند؟
ج: طرفین پول پیشین را با اجناس و کالا، مانند آرد و روغن و گندم محاسبه کنند اکنون معادل آن را پول امروزی بگیرد.
س 43: کسی که ربا داده است آیا میتواند پول خود را از گیرندة ربا از هر طریق ممکن پس بگیرد؟
ج: بله! میتواند پس بگیرد.
س 44: کسی که به خاطر نیاز معامله ربوی انجام داده و اکنون هر ساله باید ربای پول صاحب پول را بدهد راه دیگری ندارد غیر از این که تریاک بکارد و بدهی خود را پرداخت کند تا از شر ربا خلاص شود؟
ج: در فرض سؤال میتواند به اندازه پرداخت بدهی خود تریاک بکارد و بدهی خود را پرداخت کند.
س 45: قطعه زمینی مهریه زنی بوده است، همین زمین را پدر این زن (صاحب زمین) میفروشد اما دخترش (صاحب زمین) معامله را قبول ندارد آیا این معامله صحیح است؟
ج: پدر اجازه فروختن زمین دخترش را ندارد. اگر صاحب زمین (دختر) معامله فضولی را اجازه ندهد معامله باطل است. صاحب زمین میتواند زمین خود را با اجرت المثل آن از خریدار فضولی بگیرد. خریدار فضولی پول خود را از فروشنده فضولی میگیرد.
س 46: در زمان ارزانی زمین در افغانستان فروشنده زمین خود را به قیمت روز به خریدار فروخته است اکنون که زمین گران شده است فروشنده نصف زمین معامله شده را به خریدار میدهد آیا مسأله چه حکمی دارد؟
ج: فروشنده، حق ندارد نصف زمین را پس بگیرد یا مبلغ اضافی از خریدار مطالبه کند.
س 47: فروشنده، زمین خود را به بیع شرطی و جایزی میفروشد و با خریدار شرط میکند که اگر پول خریدار را در موعد معیّن پیدا نتواند، زمین هایش را به قیمت روز و به بیع قطعی به خریدار بفروشد. خریدار هم قبول میکند آیا این معامله صحیح است؟
ج: بیع شرط، با این شرط صحیح است.
س 48: شخص نصف زمین فروشنده را خریده و چند سال است که باهم از محصول مشترک آن استفاده کردهاند اکنون که میخواهد دو تقسیم کنند فروشنده زمین را به علاوه یک روز نوبت آب میخواهد به زور بگیرد و بقیه را دو تقسیم کند آیا جایز است؟
ج: گرفتن یک چهارم زمین و یک روز آب اضافی بدون رضایت خریدار جایز نیست.
س 49: زمین موروثی پدری ام را که سهم من و برادر مجنونم بود به بیع خیاری فروختم بعد از رسیدن موعد، خریدار گفت یا پولم را میدهی یا زمین را به من بفروش، چون پول نداشتم زمین را به مبلغ سه میلیون تومان به خریدار فروختم امابعداً معلوم شد که زمین فروخته شده هشت میلیون قیمت دارد آیا من حق فسخ دارم؟
ج: اگر برادر شما دیوانه و مجنون باشد نمیتوانید سهمیه او را بفروشید مگر این که حاکم شرع اجازه بدهد و اگر واقعاً قیمت زمین را نمیدانسته اید حق فسخ دارید.
س 50: معامله و بیع ربوی علاوه براین که حرام است آیا باطل هم است؟
ج: بله! محکوم به بطلان است.