س 1: کارگر افغانی که در ایران کار میکند و پیش از رسیدن سال پولش را برای پدرش در افغانستان هبه و بخشش میکند آیا به آن خمس تعلق میگیرد؟
ج: اگر هبه «لایق به حال» باشد خمس تعلق نمیگیرد.
س 2: پولی که به افغانستان فرستاده شده و پیش از رسیدن سرسال ماشین خریده شده و با آن کار میکند آیا خمس آن بر واهب تعلق میگیرد، اگر تعلق میگیرد به قیمت خرید یا به قیمت کنونی؟
ج: خمس به قیمت کنونی ماشین تعلق میگیرد.
س 3: تاجری که در اول سال زیان دیده اما در آخر سال از تجارت سود برده است آیا میتواند زیان اول سال را با سود آخر سال جبران کند یا اینکه خمس همه سود را پرداخت کند؟
ج: اگر تجارت واحد بوده است جبران بعید نیست اما احوط تخمیس همه سود است.
س 4: آیا مردم میتوانند خمس و رد مظالم را به مستحق پرداخت کنند؟
ج: پرداخت آنها باید با اجازه شخص حاکم شرع باشد.
س 5: آیا خانه، وسایل خانه، زمین زراعتی و… که از ضروریات اولیه زندگی به شمار میروند، خمس دارد؟
ج: اگر در بین سال استفاده شده و با پول غیر مخمس خریده نشده باشد خمس ندارد.
س 6: آیا پدر فقیر میتواند با پول خمس و زکات برای پسرش زن بگیرد؟
ج: از زکات اشکالی ندارد.
س 7: اگر کسی از اندازه متعارف بیشتر لباس داشته باشد و خیلی مورد نیازش هم نباشد آیا به لباسهای اضافی بعد از گذشت سال خمس تعلق میگیرد؟
ج: اگر در بین سال حتی یک بار استفاده شود خمس ندارد.
س 8: طلاّبی که به طور تمام وقت در کارهای دینی، فرهنگی و اجتماعی مشغول هستند، اگر حقوق نگیرند برای مصارف زندگی خود میتوانند از خمس، زکات و کفارات استفاده کنند؟
ج: اگر فقیر باشند میتوانند از زکات و کفارات استفاده کنند امّا مصرف از خمس نیاز به اجازه مرجع تقلید دارد.
س 9: کسی که با سرمایه مخمس تجارت میکند و سود میبرد، در سال آینده خمس به همه سرمایه تعلق میگیرد یا به سود تنها؟
ج: خمس تنها به سود تعلق میگیرد.
س 10: اگر بازرگانی در وسط سال سود و در پایان سال زیان کند به گونهای که غیر از اصل سرمایه مخمس برایش نماند آیا خمس به عهده او تعلق میگیرد؟
ج: خمس تعلق نمیگیرد.
س 11: کسی که گوسفندی را برای ذبح و مصرف گوشت نگهداری و در سال اول خمس او را پرداخت میکند، اگر بعد از گذشت یک سال دیگر و مقداری نمو و رشد آن را ذبح کند آیا به نمو و رشد آن خمس تعلق میگیرد؟
ج: بله! تعلق میگیرد.
س 12: اگر درآمد ملا امام مسجد، زندگیاش را کفایت نکند میتواند از سهم امامٷ مصرف کند؟
ج: با اجازه حاکم شرع میتواند مصرف کند.
س 13: من در ایران کار میکردم در حالیکه پدرم در افغانستان بدهکار بود وقتی به افغانستان رفتم پولم مصرف شد. آیا به این پول خمس تعلق گرفته بوده است؟
ج: اگر پول یکسال در نزد شما مانده باشد، خمس به آن تعلق میگیرد.
س 14: کسی که سهم سادات اموالش را پرداخت کرده اما سهم امام ٷ را پرداخت نکرده و مدتی از آن گذشته است وظیفهاش چیست؟
ج: فقط سهم امام را پرداخت کند که به عهدهاش مانده است.
س 15: آیا خمس به حیواناتی که برای استفاده از شیر آنها نگهداری و بزرگ میشود، تعلق میگیرد؟
ج: تا وقتی که شیرده نشده تعلق میگیرد.
س 16: جنگل زاری که در آن درخت خود رو، روییده و اکنون ریشه کن شده است اگر به جای آن زمین جدید (برای کشاورزی) احداث شود خمس دارد؟
ج: در صورتی که مورد حاجتش باشد، خمس ندارد.
س 17: کسی که سر سال گندم و جو خود را در برج میزان (مهرماه) قرار میدهد آیا واجب است که در وقت خرمن خمس آن را پرداخت کند؟
ج: خمس به حبوبات تعلق نمیگیرد مگر این که سال بر آن گذشته باشد.
س 18: کسی در هنگام خوشه و دانه زراعتش فوت میکند آیا بعد از فوت او اگر محصول به حد نصاب برسد خمس و زکات به آن تعلق میگیرد؟
ج: اگر دانهها سفت شده و بر آن گندم و جو صدق کند زکات تعلق میگیرد و بنا بر احتیاط خمس آن نیز پرداخت شود.
س 19: کسی که چندین سال است که حسابش مخلوط شده و نمیداند که وسایل خانه را با پول مخمس خریده یا با غیر مخمس وظیفهاش چیست؟
ج: تخمیس همه اموال واجب نیست، با حاکم شرع مصالحه کند.
س 20: بعضی از علما در دوران جهاد و انقلاب گفته بودند که خمس واجب نیست. حالا در دوران طالبان که مردم در حال تلف هستند چگونه خمس واجب است؟
ج: نظر علمای جاهل معتبر نیست. خمس بر مسلمانان واجب است اگر کسی در حال تلف باشد (در فرض سوال) خمس بر او هم واجب نیست زیرا زاید بر مؤنه چیزی ندارد. اگر داشته باشد پرداخت خمس واجب است.
س 21: در طول انقلاب در منطقه… خمس و زکات را با جبر و اکراه از مردم جمع آوری و در امور نظامی مصرف میکردند و مردم هم قدرت ندارند که خمس آن سالها را دوباره پرداخت کنند وظیفهشان چیست؟
ج: اگر قدرت پرداخت دوباره را ندارند برندگان و غاصبان و جابرانی که خمس را ـ به زورـ گرفتهاند مشغول الذمه هستند. احوط آن است که با حاکم شرع مصالحه کنند.
س 22: پدر عروس برای دخترش به عنوان جهیزیه تعداد ده ـ بیست دست لباس تهیه میکند. داماد هم چندین دست لباس برای عروس تهیه میکند آیا به این لباسها خمس تعلق میگیرد؟
ج: اگر لباس در بین سال ـ حتی ـ یکبار استفاده نشود خمس تعلق میگیرد.
س 23: اگر زنی درآمدی داشته باشد که از مصرف سالش بیشتر و شوهرش فقیر باشد آیا میتواند خمس و زکات خود را به شوهرش بدهد و شوهر هم همین خمس و زکات را به عنوان نفقه برای زن و فرزندانش مصرف کند؟
ج: زکات را میتواند به شوهر فقیرش پرداخت کند اما برای پرداخت خمس به شوهرش باید از مرجع تقلید اجازه بگیرد.
س 24: کسی که مبلغ صد هزار تومان مخمس از سال گذشته داشته و آن را امسال مصرف کرده است و همچنین در پایان امسال مبلغ صد هزار تومان اضافه بر مصارف و مؤونه دارد آیا پرداخت خمس آن واجب است؟
ج: اگر صدهزار مخمّس معین بوده و همان را مصرف کرده است باید خمس مبلغ باقی مانده را پرداخت کند اما اگر صدهزار تومان مخمس معین نبوده و با درآمد و سود امسال مخلوط شده است میتواند صد هزار باقی مانده را به جای صدهزار تومان مخمّس پارسال حساب کند و خمس آن را پرداخت نکند.
س 25: آیا به شیربهای رایج در افغانستان خمس تعلق میگیرد؟
ج: اگر با اکراه از داماد گرفته شده باشد خمس ندارد چون اصل آن حرام است و باید به داماد برگردانده شود. اگر داماد شیربها را به پدر دختر بخشیده باشد و تا سرسال بماند خمس تعلق میگیرد.
س 26: آیا به زمین زراعتی، درخت میوه وغیر میوه خمس تعلق میگیرد؟
ج: زمین زراعتی و درخت میوه به اندازه مایحتاج زندگی خمس ندارد مگر اینکه با پول غیر مخمّس خریده شده باشد. به درختان غیر میوه و نمو و رشد آن خمس تعلق میگیرد. خمس نمو و رشد را میتوان هر ساله یا بعد از قطع درختان حساب و پرداخت کرد.