س : 569- کسى می تواند از سهم امام (ع )، براى فرزند دوازده ساله اش که مشغول تحصیل علوم دینى است خوراک، پوشاک وکتاب بخرد؟
ج : می تواند کتاب بخرد اما خوراک و پوشاک نمی تواند بخرد زیرا پسر واجب النفقه پدر است.(1)
س : 570- آیا خمس به دیه تعلق می گیرد؟
ج : خیر.تعلق نمی گیرد.
س : 571 – کسى می تواند از سهم امام (ع ) براى اقوام و خویشاوندان فقیرش به افغانستان بفرستد؟
ج : براى کسانى که در حال اضطرار به سر می برند می تواند بفرستد.
س : 572 – کسى می تواند سهم سادات را براى سادات فقیر به افغانستان بفرستد؟
ج : اگر در حال اضطرار باشند می تواند بفرستد.
س : 573- کسى می تواند سهم امام (ع ) را براى منبر و مدرسه به افغانستان بفرستد؟
ج : باید خصوصیات منبر ومدرسه بیان شود تا تصمیم مقتضى گرفته شود.
س : 574- کسى بر اثر تصادف از دنیا می رود، چند تا بچة صغیر هم دارد آیا برادر متوفى – بدون این که وصى متوفى باشد – می تواند خمس اموال آن مرحوم را پرد ا خت کند؟
ج : وظیفه ندارد که پرداخت کند.
س : 575 – کسى زمین زیادى را احیاء و قابل زرع کرده است.صاحب زمین از دنیا می رود ورثه نمی داندکه خمس زمین هاى یاد شده پرداخت شده است یا نه آیا بر ورثه واجب است که خمس زمین ها را حساب کند؟
ج : حساب کردن خمس زمین بر ورثه واجب نیست.
س : 576- طلبه اى که با پدر و برادرانش زندگى می کند اگر براى ادامه تحصیل به کشور دیگرى مسافرت کند آیا می تواند خرج سفر را از سهم امام (ع ) برای خود و پدر و برادرانش حساب کند؟
ج : مصرف سهم امام (ع ) بدون اجازه مجتهد جایز نیست..
س : 577- کارگران افغانى که پول خود را به دست حواله دار به افغانستان می فرستد.اگر سر سال خمسى شان برسد و پول در دست حواله دار باشد.خمس به آن تعلق می گیرد؟
ج : خمس تعلق می گیرد.وقتى از حواله دارگرفتند باید حساب کنند.
س : 578 – زمینى که پیش از این جاى دریا (رودخانه ) بوده است حالا دریا از جاى دیگر جریان دارد اگر بستر رودخانه زمین زراعتى درست شود آیا خمس دارد؟
ج : اگر براى امرارمعاش به زمین یاد شده نیاز داشته باشد و حساب کردن خمس آن موجب عسر و حرج باشد، واجب نیست.
س : 579 – کسى که روز سر سال خمسى اش می رسد در همان روز مبلغى نقد دارد و مبلغى هم بدهکار و قرض دار است براى این که خمس به پولش تعلق نگیرد می تواند پول نقدش را بدل از قرض و طلب، طلبکار حساب کند و بعد از آن به طلبکار بدهد؟
ج : اگر بدهکارى اش براى مخارج همین سال بوده است می تواند از ارباح کسرکند و اگر بدهکارى اش براى مخارج ومؤونة سال هاى پیش بوده است اگر پیش از رسیدن سر سال قرض خود را پرداخت کند خمس ندارد.وگرنه، خمس دارد.
س : 580 – کسى مبلغ صد هزار تومان در بانک داشته است که خمس به آن تعلق گرفته است آیا می تواند مبلغ بیست هزار تومان از همان صد هزارتومان بردارد و خمس بدهد؟
ج : جایز است.
س : 581 – میت وصیت کرده بودکه ورثه خمس اموالش را حساب کنند اما ورثه اخراج خمس را تا سر سال به تأخیر انداختند در این مدت از ارزش پول هم کاسته شد آیا می تواند همان مبلغ را پرداخت کنند؟
ج : اگر با پول میت کارکرده باشند فایده آن نیز خمس دارد و اگرکار نکرده باشند کاهش ارزش پول را باید جبران کنند.
س : 582 – کسانى که پیش از وحدت گروه ها در جنگ هاى داخلى شرکت داشته اند و وجوه شرعى خود را به دفاترگروه هاى متخاصم داده اند مجزى است؟
ج : وجوهى که در جنگ هاى داخلى مصرف شده باشد کفایت نمی کند،مجزى نیست.
س : 583 – سهم امام (ع ) و دیگر وجوه شرعى را به هیأت امنایی که از طرف رهبر یکى ازگروه هاى قدرتمند انتخاب شده است می توان پرداخت کرد؟
ج : وجوه شرعى نقد به مرجع تقلید و وکیل منصوب از جانب ایشان پرداخت می شود.
س : 584- زمین هاى احیاء شده به طورمطلق خمس دارد یا تخصیص و تفصیلى در میان است؟
ج : در صورتى که امرار معاش بستگى به آن زمین نداشته باشد خمس دارد.اگر امرار معاش بستگى به آن زمین داشته باشد، حساب کردن خمس آن احوط است، اگر قدرت بر اخراج خمس ندارد، حاکم شرع می تواند مصالحه کند و اگر حساب کردن خمس حرجى باشد خمس ساقط می شود.
س : 585 – حسینیه اى که در ایام محرم و عزادارى، عزادارى در آن برگزار می شود، خیرات و نذورات در آن جا به مردم داده می شود قسمتى از حسینیه تعمیر نشده است و همین حسینیه نیاز به فرش و ظرف دارد آیا می توان از سهم امام (ع ) را براى منبر و حسینیه مصرف کرد؟
ج : اگر درطول سال درهر جمعه مردم در آن جا اجتماع و امر به معروف و نهى از منکر می کنند مصرف سهم امام (ع ) جایز است.
س : 586 – آیا پولى (گله )که پدر عروس از پدر داماد می گیرد خمس دارد؟
ج : اگر پدر داماد با میل و رغبت خود بخشیده باشد در سر سال خمس دارد و اگر با اکراه از پدر دامادگرفته باشد چون حرام است خمس ندارد.
س : 587 – کسى که چند سال وجوه شرعى (خمس، زکات و…) خود را پرداخت نکرده است وظیفه اش چیست؟
ج : یادداشتى از دارایى خود تهیه و با مرجع تقلید خود مصالحه کند.
س : 588- جوى آبى است که حدودا تعداد صد خانه در آن شریک هستند مدتى براى عمران و آبادى آن کارکردند اما به خاطر مسایلى موفق نشدند آن را تکمیل کنند.آیا می توانند از وجوه شرعى براى عمران جوى آب مصرف کنند؟
ج : جوى آبى که براى آبیارى ملک شخصى مردم است نباید با وجوه شرعى آماده شود.
س : 589 – آیا پرداخت وجوه شرعى به وکیل مجتهد میت جایز است؟
ج : پرداخت وجوه شرعى به وکیل مجتهد میت جایز نیست زیرا به محض مردن مجتهد، وکیل از وکالت عزل می شود.
س : 590- دستمزدکارگر به مدت یک سال در نزد صاحب کار می ماند آیا به مجرد گرفتن پول خمس به آن تعلق می گیرد یا یک سال بر آن بگذرد؟
ج : اگر قرارداد میان کارگر وکارفرما این باشد که مزد امسال را سال آینده پرداخت کند تا سر سال نرسیده است خمس ندارد و اگر قرارداد این باشد که مزدکارگر را ماهانه پرداخت کند اماکارگر دستمزد خود را به عنوان امانت در نزد صاحب کار بگذارد، در سر سال خمسى، خمس به آن تعلق می گیرد.
س : 591 – کارگرى که بدهکارى خمس سال قبل خود را از پول و درآمد سال بعد می دهد آیا خمس به خود همین پولى که به عنوان خمس پرداخت می شود در سر سال تعلق می گیرد؟
ج : اگر حاکم شرع بنابر مصالحى اجازه چنین کارى را داده باشد تعان نمی گیرد.اگر خودش تسامح و تأخیرکرده باشد باید خمس آن را بدهد.
س : 592 – کسى پولى دارد که در سر سال در دسترسش نیست بعد از سر سال به دستش می آید و پیش از رسیدن سر سال دوم مصرف می شود آیا خمس به این پول تعلق می گیرد؟
ج : اگر پول ریح سال پیش بوده است خمس تعلق می گیرد و اگر مثل این باشدکه چیزى را در سال قبل به نسیه سال بعد می فروشد از ارباح سال بعد به حساب می آید و در صورت مصرف شدن پیش از سر سال خمس ندارد.
س : 593 – کسى که در سال اول سر سال خمسى براى خود تعیین می کند درسال دوم خمس خود را حساب نمی کند درسال سوم تصمیم دارد خمس خود را حساب کند وظیفه اش درباره خمس سال دوم چیست؟
ج : چون مقدار و مبلغ خمس سال دوم معلوم نیست باید دربرابر مبلغى با مرجع تقلید خود مصالحه کند.
س : 594- مهاجرینى که خانه هاى اجاره اى، یا رهنى دارند با صبر و قناعت و زحمت پولى براى رهن منزل فراهم می کنند اگر خمس این پول را بدهند توانایی رهن و اجاره کردن خانه را ندارند آیا خمس به این پول تعلق می گیرد؟
ج : اگر با پرداخت خمس نمی توانند خانه اى اجاره یا رهن کنند مجاز هستند که خمس را به تأخیر اندازند و هر وقتى که توان تهیه خانه و پرداخت خمس را پیداگردند، خمس را پرداخت کنند.
س : 595 – کسى مبلغ یک میلیون و پانصد هزار تومان به برادرش قرض می دهد اکنون برادرش ورشکست شده است و توان پرداخت بدهکارى خود را ندارد.آیا خمس به مبلغ یاد شده تعلق می گیرد؟
ج : اگر یک سال در نزد صاحبش مانده باشد خمس دارد واگر از ربح بین سال بوده باشد خمس ندارد.
س : 596- کارگری چند سال کارگرده است و براى خود سر سال خمسى هم قرار نداده است.هر چه کارکرده است مصرف خانه و اثاثیة آن مانند یخجال، تلویزیون و…شده است و پس انداز هم ندارد آیا خمس به اثاثیه خانه اش تعلق می گیرد.بر فرض تعلق، قیمت زمان خرید حساب می شود یا زمان پرداخت خمس؟
ج : اگر به تدریج کارکرده و اثألیه خریده باشد به گونه اى که در پآیان سال پول زیادى نداشته است خمس تعلق نمی گیرد.
س : 597 – کسى که کمک نقدى یا غیر نقدى براى تعمیر مسجد و حسینیه کرده است آیا می تواند آن را سهم امام (ع ) حساب کند؟
ج : اگر با اجازه مجتهد یا وکیلش و به نیت سهم امام (ع ) داده است صحیح است و اگرتبرعا داده باشد و بعداً بخواهد آن را سهم امام (ع ) حساب کند صحیح نیست.
س : 598 – طلبه اى که درکنار درس براى تامین مصارف ازدواج که شدید ا به آن نیاز داردکار می کند خمس به پول مازاد بر مصرفش تعلق می گیرد؟
ج : اگر یک سال نگذشته باشد خمس ندارد و اگرگذشته باشد خمس دارد.
س : 599 – فرش و ظرفى که براى نیازمندى هاى خانه خریده می شود خمس دارد؟
ج : کسى که سر سال دارد اگر از درآمد سال بخرد خمس ندارد.
س : 600- اگرکسى نداندکه بر پولش یک سال گذشته است یا نه، اگر آن را مصرف کند خمس دارد؟
ج : خمس ندارد.
س : 601- چه مقدار از سهم امام (ع ) براى ساختن منبر مصرف می شود؟
ج : منبر وحسینیه با پول شخصى و زکات ساخته می شود، سهم امام براى طلاب علوم دینى مصرف می شود.
س : 602- طلاب فقیرى که در مساجد، قرآن مجید وکتب فارسى می خوانند و هنوز به کتاب هاى درسى رسمی حوزه علمیه نرسیده اند می توانند از وجوه شرعى استفاده کنند؟
ج : اگر حاکم شرع اجازه بدهد جایز است.
س : 603- کسى در تنگدستى با پول قرض لوازم خانه خریده است پس از رفع احتیاج، خمس به آن تعلق می گیرد؟
ج : اگر از اثاثیه ولوازم استفاده شده باشد خمس تعلق نمی گیرد.
س : 604- اگر کسى زمین موات و غیر زراعى خود را که متصل به زمین زراعى اش است احیاء وآمادة کشت و زرع کند خمس به آن تعلق می گیرد آیا داشتن آب و نداشتن آب از ابتدا براى زراعت تاثیر در وجوب و عدم وجوب خمس دارد؟
ج : بعد ازکسر مصارف احیا، خمس آن را بدهد.داشتن و نداشتن آب تاثیرى ندارد.
س : 605- چند برادرى هستند که زمین زراعى موروثى دارند، علاوه بر آن زمین مواتى را احیا می کنند.زمین هاى کهنه و (موروثى) و نو (احیا شده ) را روى هم می کنند و دربین خود تقسیم می کنند زمین احیا شده سهم یکى ازبرادران می شود در صورت تعلق خمس به زمین احیا شده آیا همه برادران خمس آن را بدهند یا تنهاکسى که آن زمین قسمتش شده است؟
ج : خمس به عهده همه است نخست خمس را حساب، بعد از آن تقسیم کنند.
س : 606- کسى از افغانستان، دیگرى را در ایران وکیل کرده است که فلان مبلغ پول افغانى به عنوان سهم امام (ع ) پرداخت کند با توجه به تفاوت نرخ صرف تومان و افغانى در افغانستان، پاکستان و ایران وظیفه اش چیست؟
ج : برابر با نرخ صرف در ایران پرداخت کند.
س : 607- کسى مبلغى را به عنوان مضاربه در جایی می گذارد پیش از آن که وقت مضاربه پآیان یابد سر سال خمسى می رسد بعد از رد شدن سر سال خمسى، مبلغ یاد شده را می گیرد و براى پسرش وسیله کار (چرخ خیاطى) می خرد آیا به آن پول خمس تعلق می گیرد؟ در صورت تعلق آیا به همان مبلغ مورد مضاربه تعلق می گیرد یا به همه قیمت چرخ خیاطى؟
ج : اگر چرخ خیاطى را براى تولید و استفاده خریده است به تمام قیمت آن خمس تعلق می گیرد.
س : 608- کسى مبلغى براى تعمیر حسینیه اى که محل تدریس، تبلیغ و ترویج دین اسلام و در شرف خراب شدن است کمک کرده است آیا عوض سهم امام (ع) مجزى است؟
ج : اگر حسینیه ویژگى هاى یاد شده را دارد از سهم امام (ع )کفایت می کند.
س : 609- کسى تا سال 1375 سر سال داشته بعد از آن به هم خورده است آیا اثاثیه اى که بعد از آن خریده است خمس دارد؟
ج : اثاث خانه نیاز به مصالحه دارد.
س : 610- پولى که به عنوان رهن خانه داده می شود چه وقت خمس تعلق می گیرد؟
ج : بعد ازگرفتن پول از راهن.
س : 611- تومانى که با افغانى معامله شده است که بعد ازمدتى آن را دریافت کند آیا خمس فعلا به آن تعلق گرفته است یا بعد ازگرفتن پول افغانى تعلق می گیرد؟
ج : تومانى را که در برابر افغانى داده است اگر یک سال در نزد صاحبش مانده باشد باید خمس آن را پرداخت کند و اگر نمانده است بعد از دریافت افغانى خمس آن را بدهد.