س 27: بره، بزغاله و گوسالهای که خمس آنها پرداخت شده است در سالهای آینده نموی آنها خمس دارد؟
ج: پیش از آنکه مورد استفاده (مثلاً استفاده از شیر آنها) قرار بگیرد تخمیس نمو کفایت میکند.
س 28: کسی که به خاطر ندانستن مسئله به جای اینکه خمس را به مرجع تقلید یا با اجازهی او به فقرا و سادات بدهد، خودش بدون اجازه به فقرا و سادات داده است و هنوز با مرجع تقلید مصالحه هم نکرده است، وظیفهاش چیست؟
ج: باید از حاکم شرع اجازه بگیرد و مصالحه کند.
س 29: کسانی که با پدرشان زندگی میکنند و اختیار سرمایه و اموالشان در دست پدرشان است آیا خمس به عهده آنان تعلق میگیرد؟
ج: اگر اموال را به پدر خودشان هبه نکرده باشند خمس به عهده آنان تعلق میگیرد.
س 30: کسانی که از افغانستان به ایران میآیند چگونه سر سال خمس خود را تعیین کنند؟
ج: روزی که به کار شروع کرد، و ربح به دست آورد اول سال خمس است. اگر در سال آینده در همان روز پولی داشت باید تخمیس کند.
س 31: آیا کسی میتواند به خاطر نداشتن پول پرداخت خمس را به زمان تمکن به تأخیر اندازد؟
ج: با اجازه حاکم شرع مانعی ندارد.
س 32: کسی که سال خمسی ندارد میتواند بدون اجازه حاکم شرع در اموال خود تصرف کند؟
ج: در اموالی که متعلق خمس است حق تصرف ندارد.
س 33: آیا به طلایی که شوهر برای همسرش میخرد خمس تعلق میگیرد؟
ج: اگر با پول مخمس یا از درآمد بین سال خریده شده باشد و مناسب شأن همسرش باشد خمس ندارد.
س 34: آیا اجناس و اموالی که در طول سال یک بار استفاده میشود، ما یحتاج زندگی به شمار میرود تا خمس به آن تعلق نگیرد؟
ج: منظور از مایحتاج زندگی آن است که انسان به آن نیاز داشته باشد حتی یکی دو بار در سال.
س 35: در رساله های عملیه آمده است که زمینهای خریداری شده خمس دارد، بسیاری از زمینها در افغانستان توسط اجداد و پدران خریداری و به فرزندان به ارث رسیده است و اکنون قیمت زمینها چندین برابر شده و صاحبان کنونی نمیدانند که خمس زمینهایشان پرداخت شدهاست یا نه وظیفهی آنان چیست؟
ج: خمس به عهده ورثه تعلق نمیگیرد زیرا احتمال دارد که زمینها از ضروریات اجداد بوده و یا با پول مخمّس خریده شده باشد.
س 36: آیا به چاههایی که در کنار آبادیها برای استفاده از آب آشامیدنی آن حفر شده است خمس تعلق میگیرد؟
ج: خمس تعلق نمیگیرد.
س 37: آیا کفن میت به طور جداگانه خمس دارد یا مانند دیگر اموال تخمیس میشود؟
ج: اگر از درآمد بین سال خریده شده باشد خمس ندارد، اگر بعد از سر سال خمسی از پول غیر مخمّس خریده شده باشد خمس دارد.
س 38: زمین و اجناسی که با پول غیر مخمّس خریده شده است، تصرف و نماز خواندن در آن بدون اجازه حاکم شرع چه حکمی دارد؟
ج: اگر آنها در مقابل عین غیر مخمس خریده شده باشد نماز و تصرف در آنها بدون اجازه حاکم شرع جایز نیست. اگر بیع کلّی و در ذمه باشد یعنی بگوید این جنس چه مقدار ارزش دارد مالک عین بگوید صد هزار مثلاً مشتری بگوید به این قیمت خریدم و قیمت آن را از پول غیر مخمس بدهد نماز خواندن و تصرف در آنها اشکالی ندارد اما خمس آن به ذمه مشتری باقی میماند.
س 39: اموال و زمینی که از دیگران خریده شده و نمیدانیم که تخمیس شده یا نه چه حکمی دارد؟
ج: تخمیس آن بر مشتری واجب نیست.
س 40: اگر اموالی پیش از مخلوط شدن با مال حرام متعلق خمس باشد آیا با پرداخت خمس آن پاک میشود؟
ج: اگر مقدار و اندازه مال حرام معلوم و صاحب آن نامعلوم باشد با اجازه حاکم شرع از طرف صاحبش صدقه داده شود. اگر مقدارش و صاحبش معلوم نباشد و اموال خود انسان هم مخمّس نباشد، دو مرتبه تخمیس کفایت میکند.
س 41: آیا روحانیون در صورت نیاز شدید به پول میتوانند از وجوهاتی که در نزدشان است به عنوان قرض بردارند و بعداً عوض آن را بدهند؟
ج: بدون اجازه حاکم شرع تصرف و تأخیر در وجوهات جایز نیست.
س 42: آیا به سرگین حیوانات که به عنوان هیزم استفاده میشود پیش از خشک شدن و پس از خشک شدن خمس تعلق میگیرد؟
ج: پیش از خشک شدن و بعد از خشک شدن خمس تعلق میگیرد اگر تا سر سال باقی بماند.
س 43: در میان سال خمسی یک دستگاه ماشین خرمن کوبی خریدم در حالی که هنوز سال خمسی من به سر نرسیده بود ملای مکتب خمس خرمنکوبی را از من گرفت، وظیفه شرعی من چه بوده است؟
ج: اگر ملای مکتب از طرف مرجع تقلید وکیل نبوده است حق دریافت خمس ندارد و اگر وکیل است باید قبض وصول به شما بدهد. در هر صورت تخمیس ماشین خرمنکوبی در بین سال بر شما واجب نبوده است.
س 44: بسیاری از کارگران در ایران، پول شان را برای خانواده شان در افغانستان میفرستند آیا میتوانند این پولها را به عنوان هدیه به خانواده شان بفرستند تا خمس به آن تعلق نگیرد؟
ج: هدیه هم اگر از سر سال اضافه شود، خمس دارد.
س 45: آیا سهم سادات اختصاص به سادات دارد؟
ج: خیر! در هر جا که مجتهد جامع الشرایط اجازه بدهد مصرف میشود.
س 46: کسی که نوروز را به عنوان سر سال خود انتخاب میکند پیش از رسیدن نوروز زمینی را اجاره میکند. نصف اجاره بها را پرداخت و نصف دیگر نسیه میماند. زمین اجارهای در فصل زمستان کشت میشود. آیا به پول اجاره بها که پرداخت شده و نیز به پولی که نسیه مانده است و به پولی که برای تخم، شخم، کود شیمیایی و کرایه کارگر مصرف شده خمس تعلق میگیرد؟
ج: به پولی که به عنوان نصف اجاره بها پرداخت شده و نیز به قیمت تخم، شخم، کود شیمیایی و کرایه کارگر و… خمس تعلق نمیگیرد اما اجاره بهای نسیه؛ اگر از اول قرار گذاشته شده است که در سال آینده پرداخت شود خمس تعلق میگیرد. اول باید خمس آن پرداخت شود بعد از آن به مالک زمین داده شود.
س 47: بنده طلبه هستم و ازدواج نکردهام. مبلغ یک میلیون تومان پول دارم آیا خمس تعلق میگیرد؟
ج: اگر پول شهریه نباشد و یکسال بر آن گذشته باشد، خمس تعلق میگیرد.
س 48: مبلغی پول برای برادرانم به افغانستان فرستادم بعد از مدتی به افغانستان رفتم. از برادرانم خواستم که خمس پولهای مغازه را پرداخت کنند. اما جواب مثبت یا منفی ندادند. دوباره به ایران آمدم. من پولها را نه هبه کردم و نه واگذار کردم. هم اکنون نمیدانم مبلغ پول چقدر بوده است. وظیفهام چیست؟
ج: اگر پول به مدت یکسال در نزد شما بوده باشد اگر چه در بین سال فرستاده باشید خمس تعلق میگیرد. اما اگر خمس آن را پرداخت شده، بعد از آن به افغانستان ارسال کردهاید، خمس ندارد مگر این که زیاد شده باشد و اگر مقدار آن را نمیدانید با حاکم شرع مصالحه کنید.
س 49: کارگری در کارخانهای دستش قطع میشود، صاحب کارخانه مبلغ سه میلیون تومان به او به عنوان خسارت، دیه یا از باب مصالحه حق السکوت میدهد، آیا به این پول خمس تعلق میگیرد؟
ج: چون پول را به عنوان دیه داده است (مصالحتاً) خمس ندارد.
س 50: طلبهای مبلغی پول از شهریه و وام حوزه برای ازدواج پس انداز کرده است، آیا به این پول خمس تعلق میگیرد؟
ج: خمس پول وام که اقساط آن پرداخت شده بنابر احتیاط واجب بدهد.