س 51: کارگری که در ایران کار میکند، پدر و مادرش در افغانستان به پول احتیاج دارد اما او پولش را به افغانستان نمیفرستد و از سوی دیگر نسبت به مسایل شرعی از جمله خمس بی تفاوت است. آیا این پول خمس دارد و اگر پول غیر مخمس چندین سال در نزدش باقی مانده باشد سر سال خمسی را از چه زمانی آغاز کند؟
ج: بر چنین پولی اگر سال بگذرد خمس تعلق میگیرد و پرداخت آن واجب است. برای تعیین سر سال اگر میداند اولین پول (ربح) در چه زمانی به دستش رسیده همان زمان سال خمسی او تعیین میشود اما اگر نمیداند به حاکم شرع رجوع کند. حاکم شرع پس از مصالحه برایش سر سال خمسی تعیین میکند.
س 52: مبلغ صد هزار تومان به کسی قرض دادم. وقتی سر سال خمسیام رسید پولم را طلب کردم اما بدهکار نداشت که بدهد. بعد از سر سال خمسی به من پرداخت کرد و من با آن طلا خریدم آیا دستبند طلا اکنون خمس دارد؟
ج: اگر پیش از رسیدن سر سال قرض دادهاید و آن پول اضافه بر مؤونه (خرج) سال شما بوده است خمس دارد.
س 53: با توجه به این که جناب عالی، مصارف خمس را بدون اجازه حاکم شرع و مجتهد جایز نمیدانید، بنده که مبلغی پول از یک نفر سید طلبکارم، میتوانم آن را به عنوان سهم سادات به او بدهم؟
ج: اگر سید فقیر باشد، مجاز هستید.
س 54: بعضی از سادات، ازدواج دختر سید را با پسر هزاره جایز نمیدانند، پرداخت خمس به آنها و معاشرت با آنها چه حکمی دارد؟
ج: هیچ دلیلی بر حرمت ازدواج دختر سید با هزاره همکفو وجود ندارد و هیچ مجتهدی به حرمت آن فتوا نداده است. اگر کسی حکم شرعی جواز را انکار کند پرداخت خمس به او جایز نیست.
س 55: کسی که اموال صغیر را تصرف کرده و قرار شده است که هر وقت صغیر، کبیر شد به او بازگرداند. آیا کسی که تصرف کرده از صغیر بدهکار است و اگر پولی پس انداز میکند خمس به آن تعلق میگیرد؟ آیا میتواند به اندازه بدهکاریاش به صغیر از پول پس اندازش کسر کند؟
ج: اگر صغیر ولی شرعی نداشته باشد، باید آدم امینی به حاکم شرع معرفی شود تا او را ولیّ و قیّم صغیر نصب کند. اگر پس انداز تصرف کننده از سر سال اضافه شود و قرض برای مصرف در مؤونه بوده خمس به آن تعلق نمیگیرد و اگر از درآمد بین سال بدهکاری خود را بدهد، نیز خمس ندارد.
س 56: آیا خمس به اصلهی درختان میوه که هزینه سالانه زندگی صاحبش را به تنهایی تأمین میکند، تعلق میگیرد؟
ج: اگر درآمد دیگری ندارد و نفقه زندگیاش وابسته بر فروش میوه همین درختان است. خمس به اصله درختان تعلق نمیگیرد.
س 57: آیا خمس به اصله درختان میوهای که درآمد میوهاش به اضافه محصولات دیگر زمین، هزینه سالانه زندگی صاحب درخت را تأمین میکند، تعلق میگیرد؟
ج: اگر هزینه سالانه متوقف و وابسته به محصولات درختان یاد شده و محصولات زمین باشد، خمس به درختان میوه تعلق نمیگیرد.
س 58: آیا خمس به اصله درختان میوه که محصولات آن از هزینه سالانه صاحبش بیشتر شود، تعلق میگیرد؟
ج: اگر اضافه شود خمس دارد.
س 59: به اصله درختان میوه با چه شرایطی خمس تعلق میگیرد؟
ج: اگر امور زندگی صاحب درختان، بدون درآمد درختان میوه بگذرد، خمس تعلق میگیرد.
س 60: آیا خمس به اصل درختان میوه که محصولات آن از هزینه سالانه صاحبش بیشتر شود تعلق میگیرد؟
ج: اگر اضافه شود خمس دارد.
س 61: کسی در افغانستان به دلیل عدم دسترسی به مجتهد و دشواری دسترسی به وکیل مجتهد سهم سادات را به دلیل نیاز مندی سیّد و رابطه پیر مریدی به فرد سیّدی میدهد حکم این دریافتها و پرداختها چیست؟ آیا بری الذّمه شده است؟
ج: رابطه پیر مریدی منشأ شرعی ندارد. اگر سیّد فقیر مستحق بوده باشد مجزی است. ان شاء الله.
س 62: برخی کار گران که در ایران کار میکنند، کسانی که زن و بچّه دارند به زحمت هزینه زندگی آنان را تأمین میتوانند و کسانی که مجرد هستند هزینه از دواج را با سختی به دست میآورند آیا به پول این گروه خمس تعلق میگیرد؟
ج: اگر پول را در بین سال برای خانه و ازدواج شان مصرف کنند خمس ندارد. امّا اگر سال بگذرد بعد از آن پول را مصرف کنند، خمس تعلق میگیرد.
س 48: کسی که اکنون در ایران زندگی میکند و در اوایل انقلاب زمین های کشاورزی خود را در افغانستان در برابر 125 سیر گندم در سال اجاره داده و هنوز اجاره بها را مطالبه نکرده و معلوم هم نیست اجاره بها را بتواند به دست آورد وظیفه این شخص چیست؟
ج: اگر اجاره بها را به دست آورد خمس به آن تعلق میگیرد.
س 49: کسی که از دوستان خود پول میگیرد و آن را ضمانت میکند به مرد دیگری میدهد که برای صاحبان پول زمین مسکونی بخرد اما هنوز از پول و زمین خبری نیست حالا کسی که پولها را با ضمانت از مردم گرفته بود میخواهد با تقبل ضرر وزیان پول های مردم را بدهد آیا به این پول خمس تعلق میگیرد؟
ج: اگر صاحبان پول خمس پول های خود را نداده اند، خمس تعلق میگیرد. اگر منظور سؤال ضامن است، اگر ضامن از در آمد بین سال پرداخت میکند خمس تعلق نمیگیرد.
س 63: آیا مصرف ردّ مظالم مانند مصرف خمس منوط به اجازه مجتهد است.
ج: بلی. بدون اجازه مجتهد نمیتوانید ردّ مظالم را به فقیر بدهید.
س 64: بنده در ایران کار میکنم امّا اختیار دار تام تمام پدر وبرادر بزرگم هستند که آنها در وطن میباشند آیا خمس بر من واجب است یا بر صاحبان اختیار؟
ج: خمس آن پولیکه شما بدست میاورید و سال بر آن بگذرد بر خود شما واجب است.
س 65: اگر مادر انسان سیّده باشد وپدر انسان غیر سید باشد میتواند سهم سادات بگیرد یا نه؟
ج: سیادت توسط پدر تحقق پیدا میکند نه مادر بنابراین اگر پدر سید باشد و مادر عام فرزند سید محسوب است و اگر به عکس باشد فرزند عام محسوب میشود.
س 66: شخصی جهت رفع ضرورت از منافع بین سال زمین خریده آیا بعد از یک سال خمس بر این زمین تعلق میگیرد یا نه؟
ج: اگر تا یکسال مورد استفاده قرار گرفته و در تأمین معاش به آن زمین احتیاج مبرم داشته باشد خمس ندارد.
س 67: ماده گاوی که در گوسالگی خمس آن را داده بودم وقتی شیر ده شد از شیرآن برای ضرورت خانه ام استفاده میکردیم در وسط سال بخاطر احتیاجاتی که داشتیم آنرا فروختم و از پول آن گندم و غیره خریدم و مقداری پول آن باقی مانده و مقداری هم گندم باقی مانده و سال خمسی من رسیده است آیا خمس دارد یا نه؟
ج: خمس ندارد.
س 68: طلبه ای هستم در حوزه علمیه کابل مشغول درس هستم و برای فراگیری زبان و ریاضی، خطاطی و غیره از سهم مبارک امام ٷ استفاده میکنم آیا از پول شهریه فیش آن را میتوانم پرداخت کنم یا نه؟
ج: در صورتیکه نیّت شما از فراگرفتن آن خدمت بدین و اسلام باشد جایز است. و اگر برای بدست آوردن پول و پوست و مقام باشد جایز نیست.
س 69: شخصی اوّل برج حمل سر سالش میباشد. در طول سال هر ماه از حقوق خود را پس انداز میکند. در اواخر زمستان مثلاً ده پانزده روز قبل از نوروز پولی به عنوان عیدی برایش میرسد آیا بر این پول با توجّه به اینکه تازه بدستش رسیده است اگر تاسرسال خمسیاش باقی بماند خمس دارد یانه؟
ج: بنابر احتیاط واجب خمس این پول را هم باید بدهد.
س 70: شخصی مبلغی را مثلاً حدود یک میلیون تومان قرض میکند وآن را برای رهن منزل میپردازد و در طول سال با زحمت فراوان و پس انداز ماهانه به صورت اقساط و غیره قرض فوق را میپردازد آیا نسبت به این پول که بصورت رهن منزل در اختیار صاحب منزل میباشد در صورت گذشت چند سال خمس تعلق میگیرد یا نه؟
ج: بعد از رفع احتیاج دادن خمس آن پول واجب است در صورتیکه که از دادن قرض آن پول یک سال بگذرد واگر اخراج خمس باعث شود که دوباره منزل رهن نتواند مجازاست تخمیس را به تأخیر بیندازد.
س 71: شخصی که چند سال سهم مبارک امام ٷ نداده و دارای دو یاسه میلیون سرمایه میباشد و طلبهای بابیست هزار تومان مصالحه کرده و مجموعاً شصت هزار تومان به عنوان سهم امام ٷ از آن شخص گرفته آیا چنین مصالحه صحیح است یا نه؟
ج: چنین مصالحه طبق موازین شرع نیست.
س 72: اهالی افغانستان که گاو وگوسفند دارند و زمین های زراعتی هم دارند سرگین و پِشکِل گاو وگوسفند را جمع مینمایند که به اسم هُوتکُو نامیده میشود از آنجا که برای زراعت مفید است قیمت دارد و خرید وفروش میکنند.
این کُت حیوانی که مصرف زراعت میشود آیا در حساب خمس وزکات مقدار قیمت آن را میتوانند استثناء کنند یا خیر؟
ج: بنابر احتیاط از زکات استثناء نمیشود و اگر تا سر سال خمسی بماند پرداخت خمس آن لازم است.
س 73: اگر برای زراعت آن هوتکو را خریداری کرده باشند استثناء میتواند یا نه؟
ج: بنابر احتیاط اگر از پول غیر مخمّس خریده شده باشد استثناء نکند.
س 74: مقداری پولی دارم که سال برآن گذشته است ولی شدیداً برای رهن خانه به آن پول نیاز دارم آیا باز خمس آن پول بر من واجب است یا نه؟
ج: اگر بادادن خمس آن پول خانه رهن نمیتوانید خمس آن پول بر شما واجب نیست.
س 75: شخصی که سر سال دارد مبلغی را جهت خریدن ضروریات اولیه زندگی اثاثیه خانه تهیه نموده اما قبل از اقدام به خریدن ضروریات زندگی آن پول به نحوی از دست وی خارج و بعد از گذشت چندین سال بوی بازگردانده میشود بدلیل نیاز بلافاصله صرف و خرج زندگی میشود آیا به این پول خمس تعلق میگیرد یا نه؟
ج: چون در مؤنه سال مصرف نشده است باید خمس آن را بدهد.