س 76: پولی که طلاب مستأجر بابت رهن خانه بصاحب خانه میدهند جزء مؤنه سال بحساب میآید؟ در فرض مذکور خمس دارد یا نه؟
ج: هر زمانیکه پول را قبض کرد و از رهن بی نیاز شد خمس آن را بدهد.
س 77: ما روحانیون در مناطقی مستقر هستیم که سرو کار ما با مردم است گهگاهی با دعوت یا بدون دعوت در خانه ای آنها میرویم ولی اطمینان یا یقین به حرام بودن اموال آنها داریم یا از ناحیه عدم پرداخت خمس و زکات یا مخلوط بودن مال آنها به ربا ورشوة و دزدی تکلیف ما چیست؟
ج: اگر یقین به حرام بودن غذا و غصبی بودن لباسهای آنها ندارید برای شما اشکال ندارد و گناهش بر عهده میزبا ن است آنچه بر شما لازم است امربه معروف و نهی ازمنکر است.
س 78: اینجانب شخص مجردی هستم و مشغول کار هستم و علاوه بر هزینه های خودم ماهیانه مبلغی را جدا میگذارم تا وقت فرصت برای پدر ومادرم در افغانستان بفرستم امّا مدت یکسال یا بیشتر این پولی را که به نیت فرستادن بوطن جدامیکنم در نزدم میماند آیا خمس این پول بر من واجب است یا نه؟
ج: خمس آن را باید بدهید.
س 79: پولی را که انسان از صاحب کار طلبکار میباشد و سر سال این شخص میرسد اما صاحب کار پولش را نمیدهد یا اینکه چک مدّت دار میدهد که بعد از رسیدن سالش چگ تبدیل به پول میشود آیا خمس این پول در این سال بر او واجب است یا از سال آینده حساب میشود؟
ج: در این سرسال خمسش واجب نیست و در سر سال آینده اگر باقی ماند خمسش رابدهد.
س 80: چند سال قبل منزل را خریدم به دو میلیون تومان نصف پول مال برادرم بود و نصف مال خودم آیا این منزل سهم و خمس دارد یا خیر؟ در صورت داشتن سهم و خمس به قیمت که خریداری شده پرداخت شود یا طبق قیمت فعلی که 15 میلیون تومان ارزش دارد محاسبه شود؟
ج: اگر باپول خمس داده شده و یا از در آمد بین سال خریده باشید، و منزل مورد حاجت تان باشد خمس ندارد و الاّ خمس آنرا از قیمت که خریداری شده پرداخت کنید.
س 81: معدن ذغال سنگ برای استخراج کننده خمس دارد؟ اگر استخراج کننده برای مصارف سوخت شخصی خودش استخراج کنند نیز خمس دارد؟
ج: اگر به حد نصاب (15 مثقال طلای معمولی مسکوک) برسد خمس آن واجب است و الاّ اگر از سر سال اضافه کند خمس دارد و اگر اضافه نکند خمس ندارد.
س 82: اگر ذغال سنگ را برای سوخت خودش استخراج کرد امّا استخراج یکسال مصرف خودش به حدّ نصاب خمس نرسد امّا اگر چند سال را روی هم حساب کند به حد نصاب میرسد در این صورت خمس واجب است؟
ج: اگر مجموعاً از سر سال خمسی اضافه کند خمس دارد.
س 83: به حضرتعالی نسبت داده شده که اگر سادات دخترشان را به عام نداد به آن سید خمس دادن جایز نیست، آیا این نسبت صحیح است؟
ج: چنین نسبتی صحت ندارد ولی اگر قائل به عدم جواز ازدواج دختر سید با عام باشد نباید به او خمس بدهد.
س 84: آیا خمس درخت های میوه دار واجب است؟
ج: اگر برای نیاز شخصی باشد خمس ندارد و اگر برای فروش باشد خمس دارد.
س 85: آیا خمس زمینهای که سنگ چینی نموده و حق اولویت پیدا کرده واجب است؟
ج: در این صورت خمس ندارد.
س 86: آیا خمس سال گذشته را از منافع سال جاری میتواند بپردازد؟
ج: نمیتواند پرداخت کند مگر اینکه خمس آن را هم پرداخت کند.
س 87: وکلایی شما که اجازه یک ثلث سهم امام ٷ را دارند حق تصرّف برای دانش آموزها و دانشجوها دارند یاخیر؟
ج: حق تصرف در آن موارد را ندارند مگر در صورت که درس دینی بخوانند و یا در حال اضطرار قرار گرفته باشند.
س 88: در طول سه سال است که وجوهات خویش را از قبیل سهمین و… در اختیار شخصی قرار داده ام که از جانب شما نه وکالت داشته و نه رسید حضرتعالی را به ما آورده است، فقط با دستخط خودش به ما رسید داده، البته یکسال ـ از یک آقایی که هیچیک از مراجع مشهور و معروف قم و نجف اشرف نیست اصلاً نمیدانیم که ایشان چه شخصی است و کجا است ـ رسید آورده است، با توجه به اینکه همه ما مقلدین حضرتعالی هستیم حالاسؤال این است:
اوّلاً: بفرمائید آیا با دادن وجوهات به چنین شخصی برائت ذمه برای ما حاصل شده است یانه؟ اگر نشده تکلیف ما چیست؟
ج: دادن وجوهات به چنین شخصی جایز نیست اگر رسید که با مهر این حقیر باشد نیاورد پولها را پس بگیرید.
ثانیاً: آیا اسم گذاری چند تا اطاق به اسم حوزه علمیه ـ آنهم بدون مدَرِّس و محصّل ـ مجوز شرعی برای جمع آوری خمس میشود یانه؟
ج: در مفروض سؤال که محصّل و مدرِّس ندارد سهم امام را نباید در آنجا مصرف کنند و هیچ مرجعی اجازه نمیدهد.
س 89: زمینی خریداری شده برای بهره برداری یا باغ جزء سرمایه است که خمس به آن تعلق دارد اگر دارد قیمت خرید یا قیمت فعلی است؟
ج: اگر برای نیاز خود و عائله باشد خمس ندارد و اگر برای فروش باشد قیمت فعلی آن خمس دارد.
س 90: اگر زمینی کشاورزی برای سرمایه گذاری در اختیار داشته باشد، ولی اگر خمس آن را بپردازد مخارج آن تأمین نخواهد شد آیا خمس بر او واجب است؟
ج: اگر برای امرار معاش خود و عائله خریده باشد خمس ندارد، و اگر برای استفاده و تکثر ثروت باشد اخراج خمس آن واجب است.
س 91: در بعضی کشورها والدین برای دختران خود جهیزیه و و سائل منزل تهیّه میکنند تا به هنگام ازدواج به آنان هدیه کنند آیا خمس بر آن تعلق میگیرد؟
ج: اگر از در آمد بین سال جهیزیه تهیه کند و قبل از رسیدن سر سال برای دخترش بدهد خمس ندارد و دختر هم اگر در بین سال آن وسائل را استعمال کند خمس ندارد و اگر تا سر سال استعمال نشود خمس آن را بدهد.
س 92: اتومبیل یا زمین مغازه و نظایر آن که به عنوان کار و کسب باشد فروخته تا اتومبیل شخصی یا خانه مسکونی که برای زندگی است بخرد آیا بر مبلغ فروخته شده خمس تعلق میگیرد؟
ج: اگر اتومبیل و زمین و مغازه را قبلاً تخمیس کرده باشد ترقی قیمت تنها خمس دارد و اگر تخمیس نشده باشد در سر سال تمام قیمت تخمیس شود و اگر مورد نیاز شخصی باشد اتومبیل خمس ندارد.
س 93: شخصی کار گر یا کار مند کم کم پس انداز کند که بتواند مغازه یا اتومبیل کرایه یا خانه برای اجاره دادن خریداری کند. آیا به این پس انداز خمس تعلق میگیرد یا خیر؟
ج: اگر از سرسال خمسی اضافه کند خمس دارد.
س 94: خود رو برای کار خریدم یا برای شخص خود خریدم آیا خمس دارد؟
ج: اگر برای کار خریده خمس آن را بدهد و اگر شأن او اقتضا کند که ماشین داشته باشد و برای کسب و کار نباشد خمس ندارد.
س 95: کسیکه خانه یا ساختمان خریده از بعضی واحدها خودش استفاده میکند واحدهای دیگر را اجاره داده است آیا خمس بر در آمد و کرایه آن تعلق میگیرد یا خیر؟
ج: آن مقدار از ساختمان که زاید بر نیاز است خمس آن واجب است پرداخت کند و مال الاجاره هم اگر از مؤنه سال اضافه کند خمس دارد.
س 96: قرض های زیاد داشتم مجبور شده خانه مسکونی خود را بفروشم تا از یکسو قرض را بدهم از سوی دیگر باقی مانده پول را به عنوان سرمایه کسب خود قرار دهم برای این سرمایه خمس تعلق میگیرد یا خیر؟
ج: در فرض سؤال خمس ندارد.
س 97: مسأله رهن را استدعا میشود واضح فرمایید، و اگر خمس آن را بپردازم خانه مناسب نمیتوانم بگیرم؟
ج: ما دامیکه در رهن خانه به آن پول نیاز دارید اخراج خمس آن واجب نیست و اگر پرداخت کنید خمس آن را، در آینده لازم نیست خمس آنرا دو باره پرداخت کنید.
س 98: آیا خمس به ما زاد مخارج سالانه تعلق میگیرد؟ از قبیل مواد غذایی موجود در خانه مانند شکر، برنج و غیره.
ج: بلی خمس تعلق میگیرد.
س 99: جوانی در کشوری بیگانه مهاجرت میکند از کار خود پس انداز میکند که بر گردد در کشورش برای ازدواج یا خانه مسکونی بخرد، آیا بآنچه پس انداز کرده خمس تعلق میگیرد؟
ج: بلی بعد از گذشت یکسال اخراج خمس واجب است و اگر در ازدواج در عسر و حرج قرار میگیرد با حاکم شرع مصالحه کند.
س 100: اگر کسی چنین گمانی نداشت که مالک ثروت میشوم ناگهانی ثروت زیاد به دستش رسید، آیا بر این پول باید سال بگذرد یا فوراً خمسش را بدهد؟
ج: از باب «الخمس بعد المؤنة» باید یکسال از آن بگذرد قبل از آن اخراج خمس واجب نیست.