س : 706- اگرکسى پول غیرمخمس درافغانستان داشته باشد می تواند خمس آن را در ایران پرداخت کند؟
ج : بله
س : 707- کسى که پول غیر مخمس خود را براى رهن خانه داده است صبرکند تا پول را ازصاحب خانه بگیرد یا این که از پول دیگر خمس آن را پرداخت کند؟
ج : می تواند ازپول دیگر خمس آن را حساب کند اما اگر این پول از ارباح باشد باید خمس پولى راکه به عنوان خمس پرداخت می کند هم پرداخت کند.
س : 708- لوازم خانه که با پول غیر مخمس خریده شده است خمس دارد؟
ج : اگر سر سال خمسی داشته باشد و بعد از سر سال از پول غیر مخمس خریده باشد، باید خمس لوازم خانه حساب شود و اگر سر سال نباشد باید به حاکم شرع رجوع و مصالحه شود.
س : 709- کسى براى فرار از خمس پیش از رسیدن سر سال اموال خود را به دیگرى می بخشد آیا موجب ساقط شدن خمس می شود؟
ج : جایز نیست زیرا فرار ازخمس است.
س : 710- کسى که مبلغ سه میلیون تومان و قطعه زمینى غیر مخمس دارد اما خانه ملکى در ایران ندارد آیا حج رفتن مقدم است یا خریدن خانه؟
ج : نخست خمس پول و زمین را پرداخت کند بعد به حج برود زیرا باقی مانده پول و زمین مؤونه راکفایت می کند.
س : 711- اگرکسى مریض باشد و نتواند خرج خوراک و پوشاى و اجارة خانه خود را تأمین کند می تواند از سهم امام (ع ) استفاده کند؟
ج : اگر هیچ راهى براى تأمین زندگى حتى از راه مصرف زکات ندارد می تواند از ثلث سهم امام به اندازه تأمین مخارج خانواده اش استفاده کند.(2)
س : 712- اگرکسى به مریضی کمک کند آیا می تواند بعداً آن را سهم امام محسوب کند؟
ج : اگر محضأ لله داده باشد سهم امام حساب نمی شود اما اگر قرض داده باشد اجازه دارد که از ثلث سهم امام حساب کند.
س : 713- کسى گوسفندى را براى شیردهى می خرد اما آن گوسفند شیر ندارد وتا سر سال می ماند آیا گوسفند و نماى متصل و منفصل آن خمس دارد؟
ج : بله،خمس تعلق می گیرد.
س : 714- کسى که نهالى را براى استفاده از میوه آن در آینده غرس می کند باید هر سال خمس نماى آن را پرداخت کند؟
ج : هر سال خمس ندارد زیرا اغتنام بر آن صدق نمی کند.
س : 715- آیا حاکم شرع یا وکیل او می تواند از وجوه شرعى به کسى قرض بدهد؟
ج : حاکم شرع می تواند.
س : 716- در بعضى مناطق رسم است که بعد از فوت پدرخانواده آخوند مکتب خمس مایملک متونى را به عنوان خمس مؤونه حساب می کند و حال این که مثلا پدر خانواده در پاییز فوت می کند و سر سال خمسى اش اول بهار است آیا چنین کارى مشروعیت دارد و جایز است؟
ج : این کار جایز نیست.تنها ارباحى که بعد از سر سال به دست آمده است تخمیس می شود.
س : 717 – اگر پدر بدون وصیت و بدون این که سر سال خمسى داشته باشد از دنیا برود آیا فرزندش مالک مایملک پدر می شود و خمس به اموال پدر تعلق می گیرد؟
ج : زمین و خانه که ازآباء و اجداد به ارث رسیده است خمس ندارد.اموال دیگر متوفى بنابر احتیاط خمسش حساب شود.درباره لوازم منزل (فرش و ظرف و…) با حاکم شرع مصالحه شود
س : 718 – کسى به مدت سى سال سهم امام (ع ) را پرداخت نکرده است وظیفه اش چیست؟
ج : هر اندازه اى که علم و یقین دارد پرداخت کند اما بقیه اش را با حاکم شرع مصالحه کند.
س : 719 – آیا پدر داماد می تواند شیربهاى (گله ) عروسش را جزء مؤونه سال حساب کند؟
ج : آن مقدارى که در سال هاى پیش تهیه شده است در سر سال خمس دارد.آن مبلغى که در سال عروسى مصرف می شود در بین سالى خمس ندارد.پولى را که پدر داماد به عنوان گله پرداخت می کند اگر از ارباح سال عروسى باشد خمس ندارد.
س : 720- کارگرانى که در ایران کار می کنند و پول خود را براى پدران خود می فرستند خمس آن به عهدة کیست؟
ج : اگر مدت یک سال در نزد کارگر نماند و به پدر خود ببخشد خمس ندارد در غیر این صورت خمس آن به عهدة کارگر است.
س : 721- کارگرانى که در افغانستان زن وبچه دارند ونمی توانند هر برج پول خود را براى خوراک و پوشاى خانواده شان به افغانستان بفرستد بلکه سالى یک بار یا دو بار می فرستند آیا خمس به این گونه پول ها تعلق می گیرد؟
ج : باید سر سال داشته باشند اگر پیش ازسر سال به افغانستان بفرستند و خانواده شان مصرف کنند خمس ندارد اما اگر بعد از سر سال بفرستند باید اول خمس آن را حساب کنند.
س : 722- کسى که نهال غرس می کند آیا نهال و نموى آن سال به سال خمس دارد؟
ج : اگر نهال ها با پول مخمس خریده شده باشد خمس ندارد، خمس نموى نهال ها لازم نیست سال به سال حساب شود بلکه در هنگام استفاده از آن ها حساب شودکافى است.
س : 723- چند نفر مستطیع که خمس پول شان را نداده بودند طلبه اى را وکیل کرده بودندکه ازمجتهدى اجازه بگیرند تا آن ها با پول غیر مخمس به حج بروند و پس ازبازگشت خمس آن را حساب کنند اما حاجیان وقتى ازحج برگشتند خمس پول شان را حساب نکردند آیا طلبة وکیل مشغول الذمه آنان است؟
ج : چون طلبه وکیل بوده است مشغول الذمه نیست.
س : 724- آیا خمس به پول وام با گذشت یک سال تعلق می گیرد؟
ج : خمس به پول وام تعلق نمی گیرد.
س : 725- کسى که بچه حیوانى را براى نگهداشت بزرگ می کند خمس چه وقت به آن تعلق می گیرد؟
ج : در هر سال، هر اندازه بزرگ شود خمس دارد.اگر ماده باشد پس از شیردهى از نیازمندى هاى خانه به حساب میآید خمس ندارد و اگر نر باشد در سر سال خمس دارد اما اگر در بین سال ذبح کند یا بفروشد خمس ندارد.
س : 726- کسى مبلغى پول نقد و سر سال دارد اما بدهکارى اش از سرمایه اش بیشتر است آیا خمس به اموالش تعلق می گیرد؟
ج : اگر بدهکارى از مؤونة سالى اخراج شده باشد کسر می شود و اگر از سال هاى قبل باشد خمس تعلق می گیرد.
س : 727 – کسى از اهل علم و داراى ده سر عادئله و چند تا فرزند مدرسه اى است که زندگى را با سختى می گذراند مبلغ پولى که دارد براى رهن منزلى داده است آیا به چنین کسى می توان ازثلث سهم امام (ع ) داد؟
ج : با اجازه حاکم شرع اشکال ندارد.
س : 728- کسى که سر سال خمسى اش نوروز و تاریخ انقضاى قولنامه خانه رهنى اش چند ماه بعد از نوروز است آیا در سر سال خمس به پول رهن تعلق می گیرد، در صورت تعلق خمس پول رهن را چه وقت پرداخت کند و نماز در این خانه چه حکمی دارد؟
ج : خمس پول رهن خانه را هر وقت پول را گرفت پرداخت کند.اگر پول را به عنوان قرض الحسنه به راهن داده باشد نمازاشکالى ندارد اما اگر زندگى و سکونت در خانه در برابر فایده پول حساب شود نماز اشکال دارد.
س : 729 – بعضى ازکارگران افغانى که در ایران شغل کشاورزى دارند مدت قراردادشان هر سال در فصل پاییز تمام می شود و سر سال خمسى شان نوروز است اما پیش از نوروز به عنوان مساعده از کارفرما پول می گیرند آیا خمس به این پول تعلق می گیرد؟
ج : خمس تعلق می گیرد اما می توانند سر سال خمسى خود را پیش از برداشت محصول قرار بدهند تا زیاد بدهکار نشوند.
س : 730- کسى مبلغ هشتصد هزار تومان براى توپ دوزى سرمایه گذارى کرده است واکنون مبلغ دو میلیون تومان مواد خام دارد براى تخمیس مواد خام را قیمت گذارى کند یا صبرکند تا تبدیل به پول نقد شود؟
ج : اگر سر سال داشته باشد پول نقدش را به علاوه مواد خام که قیمت گذارى می شود تخمیس کند وخمس آن را پرداخت کند و اگر توان پرداخت یک جایی آن را ندارد با حاکم شرع قسط بندى کند.
س : 731- تعدادى از مهاجرین افغانى در ولایت هرات زمین خریده بودند وتا کنون مبلغ نود و سه هزارتومان (قیمت زمین و مصرف رفت و آمد) مصرف شده است البته معلوم هم نیست که مشتریان بتوانند زمین هاى خریدارى شده را تصاحب کنند اولا: خمس به مبلغ یاد شده تعلق می گیرد؟ در صورت تعلق فورا پرداخت شود یا تا هنگام تصاحب زمین صبرکنند؟ ثانیا: برخى ازمشتریان این زمین ها را با پول مخمس خریده اند آیا اصل زمین هم خمس دارد؟
ج : اولا: اگر پول قیمت زمین خمسى بوده است باید فورا پرداخت شود و اگر از ارباح مکاسب سالى خرید زمین بوده است بعد ازتصاحب زمین خمسش را حساب کنند ثانیا: اگر زمین را با پول مخمس خریده باشند اصل زمین خمس ندارد.
س : 732 – بعضى ها علاوه بر اخراج خمس کفن، خمس، خمس آن را نیز حساب می کنند آیا جنبة احتیاطى دارد یا استحبابى؟
ج : کسى که سر سال دارد اخراج خمس کفن واجب نیست و اگر ندارد اخراج خمس خمس کفن احوط است.
س : 733 – در برخى از مناطق افغانستان رسم است که دوستان و خویشاوندان در مراسم عروسى یا عزاگوسفندى را به صاحب مراسم پیشکش می کنند آیا خمس به این گوسفند تعلق می گیرد؟
ج : اگر تا سر سال بماند خمس دارد.
س : 734 – ضبط صوت، تلویزیون و…که در عصر حاضر جزء لوازم زندگى شده است جزء مؤونه به حساب می آید یا خمس دارد؟
ج : کسى که سر سال دارد اگر لوازم یاد شده را در بین سال بخرد خمس ندارد.
س : 735- کارگران افغانى که درخارج ازکشورکار می کنند و سر سال خمسى خانواده شان باسر سال خمسى خودشان تفاوت دارد اگر پول شان در هنگام فرا رسیدن سر سال خمسى خانواده شان در نزد خودشان باشد خمس به آن تعلق می گیرد؟
ج : اگر پول به مدت یک سال در نزد خودکارگر باشد باید خمس آن را پرداخت کند و بهتر است که سر سال خودکارگر و خانواده اش یکى باشد.
س : 736- کارگرى مدتى در نزد کارفرمایی کار می کند و دستمزدش در نزد کارفرما می ماند، کارگر یقین ندارد که پولش گیرش می آید یا نه تا این که سر سال خمسى اش می رسد آیا به این پول که یک سال از آن گذشته اما در نزد کارفرما است خمس تعلق می گیرد؟
ج : اگر از درآمد بین سال در نزدکارفرما باشد و سال بر آن بگذرد اخراج خمس آن فوراً- واجب نیست بلکه هر وقت از صاحب کارگرفت خمس آن را حساب کند واگرکارفرما دستمزد کارگر را نداده اما کارگر براى مصرف روزانة خود ازکارفرما پول قرض کرده است، قرض را پرداخت و خمس باقى مانده را حساب کند.
س : 737- کسى که سر سال خمسى ندارد و بدهکار هم است اگر فوت کند پرداخت خمس مقدم است یا بدهکارى؟
ج : پرداخت بدهکارى مقدم است چون حق الناس است مگر اینکه عین متعلق خمس باقى باشد که در این صورت خمس مقدم است.
س : 738 – اگرمیت بدهکار فرزندان صغیر داشته باشد و به مجتهد یا وکیل او دسترسى نباشد وظیفه چیست؟
ج : وصى میت باید بدهکارى هاى ثابت شده میت را پرداخت کند.
س : 739- کسى سر سال داشته است اما سه سال که خمس خود را حساب نکرده است در طول این سه سال دو سال اول را فایده کرده است اما آغاز سال سوم همراه با ضرر و پایان آن را همراه با سود ومنفعت بوده است اگر بخواهد خمس خود را حساب کند آیا می تواند ضرر آغاز سال سوم را با منفعت پایان آن سال جبران کند؟
ج : نمی تواند جبران کند، بلکه خمس ارباح سال اول ودوم نیز در ذمه اش باقیست.ارباح سال سوم را تخمیس کند وخمس دو سال گذشته را به مبلغى با حاکم شرع مصالحه کند.
س : 740- میتى که اصلا خمس نداده است یا به صورت ناقص داده است و بدهکار هم است و یک حج واجب هم بر عهده اش مانده است پرداخت کدام مقدم می شود؟
ج : اگر عین مالى که خمس به آن تعلق گرفته است موجود باشد اول خمس آن پرداخت شود و اگر موجود نیست پرداخت هرکدام (بدهکارى و خمس ) مقدم شود جایز است.درباره حج اگر وصیت به نایب بلدى گرفتن نکرده باشد از اصل ترکه نایب میقاتى گرفته شودکفایت می کند.
س : 741 – آیا زمین هاى نوآباد آبى و للمی (دیمی) به عنوان ارباح مکاسب خمس دارد و اگر دارد با توجه به قیمت گران آن چگونه حساب شود؟
ج : زمین هاى موات اگر احیا شودبعد ازکسر مصارف خمس دارد مگر این که مورد نیاز و احتیاج باشد و پرداخت خمس آن موجب عسرو حرج باشدکه در این صورت حاکم شرع باوى به مبلغى مصالحه می کند.
س : 742 – اگرنماینده و وکیل مجتهدى به خاطر بى عدالتى و دنیا دوستى مورد اعتماد نباشد و تنها به خاطر داشتن وکالتنامه می توان وجوه شرعى را به او داد؟
ج : در وکالت عدالت شرط نیست تا وقتى که علم به خیانت پیدا نشود دادن وجوه به نماینده یاد شده جایز است ولى رسید مرجع تقلید را باید از او مطا لبه کرد.
س : 743- به طلاب مدارسى که چندان اعتنایی به تقوا و درس و بحث ندارند تنها به خاطر داشتن وکالتنامة مدرسى چنین مدارسى، می توان خمس را به آنان داد؟
ج : بله، اگر وکیل مورد اطمینان باشد،خمس را بدهدو رسید مرجع را مطالبه کند.