س 101: من ثروت داشتم ولی از بین رفته آیا من به پرداخت خمس آن تعهد دارم یا خیر؟
ج: اگر در بین سال از بین رفته باشد خمس آن بر عهده شما نیست و اگر بعد از گذشت یکسال تلف شود خمس آن به عهده شماست.
س 102: صاحب مغازه یا کارخانه یا نظایر آن اگر سال مالی (خمس) او فرابرسد و نتواند حسابهایی خود را به دلیل طلب و بدهکاری های زیاد تنظیم کند، چگونه خمس اموال خود را بپردازد؟
ج: مجموع اموال را تخمین بزند و با حاکم شرع مصالحه کند.
س 103: کسی حقوق شرعی خود را در زندگی خود نپرداخته است میخواهد خمس در آمد و ثروت خود را بپردازد چه باید بکند؟
ج: در فرض سؤال با حاکم شرع مصالحه کند.
س 104: کسی خمس نمیدهد آیا رفت و آمد و استفاده کردن از اموالش چه حکم دارد؟
ج: ارشاد و نصیحت کند اگر تأثیر نکرد مراوده و رفت و آمد اشکال ندارد.
س 105: اگر زمینی و یا ملکی را جهت سر مایه گذاری خریداری کند وقیمت آن افزایش یابد آیا قیمت افزوده را بدهد و یا تمام سرمایه را تخمیس کند؟
ج: اگر مورد نیاز و مورد احتیاج باشد ترقی قیمت خمس ندارد و اگر زاید بر مایحتاج باشد مجموع زمین متعلق خمس است.
س 106: کاه دانِ شخصی را خریدم به مبلغ چهار میلیون پول رایج آن زمان، بشرط خیار فسخ در مدت یکسال و سپس همین کاه دان را به صاحبش اجاره دادم به قیمت بیست و پنج سیر گندم.
اولاً: این معامله صحیح است یانه؟
ثانیاً: این پول و اجارهاش را مدت هفت سال است که نداده است و خمس آن پرداخت نشده اجاره آن خمس دارد یانه؟
ج: اگر واقعاً قصد معامله را داشته باشند آن بیع و اجاره صحیح است هر موقع مال الاجاره را داد اخراج خمس آن واجب است.
س 107: در آخر سال مؤنه ام مقداری بریدگی های «چَرم» و مقداری چسب استفاده شده و تعدادی کفش باقی مانده است. آیا خمس به آنها تعلق میگیرد و اگر میگیرد چگونه باید آنها را محاسبه کرد؟
ج: در فرض سؤال هر مقداری که ارزش دارد باید قرار ارزش خمسش را حساب کند.
س 108: چکهایی را بابت فروش کفش قبل از مؤنه سالم گرفته ام ولی تاریخ وصول آنها بعد از مؤنه سال میباشدآیا چکهای فوق جزء در آمد سال حساب میشود و یا سال آینده؟
ج: چکهای مذکور در فرض سؤال از سال بعد حساب میشود.
س 109: تعدادی کفش به شخصی فروخته ام و در قبال آن نه چک گرفتهام و نه پول بعد از در یافت قیمت کفشها آیا پول آن جزو در آمد این سال حساب میشود و یا سال آینده؟
ج: هر وقت قیمت کفشها را گرفتید از در آمد همان سال حساب میشود.
س 110: در دهات و روستاها رسم است که قوچ (گوسفند نَر) یا بُز نَر که برای تولید نسل گوسفندان و بزها لازم است و از ضروریات به حساب میآید، آیا خمس به اینها تعلق میگیرد؟
ج: مقدار نیازی برای گوسفندها و بزهای ماده جزء مؤنه است، خمس ندارد و در صورتیکه در برّه گی و بزغالگی خمس آنها پرداخت شده باشد و پیش از آن خمس دارد.
س 111: برّه و بزغاله ی نَری که برای تولید نسل گذاشته است تقریباً دو سال طول میکشد، تا اینکه این برّه یا بزغاله نر به حدّ بلوغ برسد آیا تا به حد بلوغ نرسیده باید هرسال خمس آنها را بدهد؟
ج: بله! تا آن موقع خمس آنها داده شود. (درسال اول خمس تمام قیمت و درسال دوم خمس ترقی قیمت را بدهد).
س 112: گوسفند نر و بز نر تا زمان که برای گوسفندان و بزها لازم است خمس ندارد و قتیکه پیر شد و از ضرورت افتاد باید خمس آنها را بپردازد؟
ج: خمس ندارد.
س 113: طلاب علوم دینی که در حوزه های علمیه افغانستان مشغول به تحصیل هستند از تمام شهریه مراجع محترم تقلید محروم هستند در صورت که غالب آنها با مشکلات معیشتی مواجه میباشند آیا اجازه میفرمایید که سهم مبارک امامٷ در حوزهها علمیه آن جا مصرف شود تا اینکه طلاب بتوانند در همان جا به تحصیل خودها ادامه دهند؟
ج: در فرض سؤال مراجعه به وکلاء اینجانب کنند و با اجازه آنها میتوانند سهم مبارک امام ٷ را به طلاّب علوم دینی بدهند.
س 114: خمس جوایز و هدایای که به ورزشکاران داده میشود چه حکمی دارد؟
ج: اگر تا سر سال باقی ماند تخمیس واجب است و اگر باقی نماند خمس ندارد.
س 115: سه نفر باهم با صاحب کاری کار میکردیم، فقط خرجی شب و روز را دریافت میکردیم باقی مزد ما طلبکار ماند تا به چند میلیون رسید، با همان صاحب کار زمین خریداری کردیم که خانه بسازیم شش میلیون ابزاری کار خریدیم دولت سند نداد، آیا ما مدیون خمس هستیم؟
ج: اگربعد از گذشتن سال زمین خریده باشید زمین و ابزار کار هردو خمس دارد اگر از در آمد بین سال زمین خریده باشید و در سر سال نساخته باشید باز خمس آنرا بدهید.
س 116: خمس نداده ام ده میلیون تومان خرج ازدواج پسرم کردم، آیا مدیون خمس میباشم؟
ج: پولهای که یکسال از آن گذشته و در از دواج مصرف شده خمس آن واجب است پرداخت شود و هر مقدار از در آمد بین سال خرج شده خمس ندارد اگر پرداخت خمس مشقت دارد با حاکم شرع مصالحه کند.
س 117: در کارخانها لاستیک کار میکنم خرید و فروخت میکنم چکهای سفید برایم میدهد که اعتباری هم ندارد که پول شود یا خیر حکم خمس آن چه میشود؟
ج: بعد از وصول پول و رسیدن سر سال خمس به آن تعلق میگیرد اگر وصول نشد چکها خمس ندارد.
س 118: اینجانب از سهم سادات قرض دار هستم با اینکه فقیر مستحق عام بیشتر است آیا میتوانم برای فقیر مستحق عام یک مقدار آن را بدهم یا خیر؟
ج: در فرض سؤال با وجود سادات فقیر برای فقیر غیر سادات نمیتوانید بدهید بلی اگر سادات فقیر پیدا نشود در این صورت میتوانید با اجازه حاکم شرع به فقیر غیر سادات بدهید.
س 119: در کویته پاکستان مهاجر بودیم، دولت پاکستان فرزندان مارا اجازه نمیداد که در مدارس دولتی درس بخواند عدّه از مؤمنین مدرسه درست کرده اند. و ما نیز پول کرایه ساختمان مکتب و معاش معلمین را پرداخت کرده ام. آیا این مصارف ما به وجوهات شرعیه مجرا میشود یاخیر؟
ج: در فرض سؤال پولی که برای مدرسه مصرف کرده اید کاری خوبی کرده اید ولی عوض وجوهات مجرا نمیشود.
س 120: شخصی به عربستان سعودی بدون قصد کار گری رفته بود در حین بر گشت از طریق پاکستان در فرودگاه پاکستان (فقط به دلیل افغانی بودن) گرفتار میشود، این فرد با اینکه عائله مند و فقیر بود کار گری دیگری هم نداشت متهم زندانی شد بعد از چند مدّت زندانی او را به 420000 چهار صدو بیست هزار روپیهی پاکستان خریداری کردیم. وفرد یاد شده فعلاً در ایران مهاجر است که هنوز هم فقیر هست به هیج وجه نمیتواند پول ما را پرداخت کند.
سؤال این است که این مبالغ پول که برای آزادی او از زندان و نجات عیال و فرزندانش داده ایم به کدام وجه شرعی مجرا میشود یاخیر؟
ج: در فرض سؤال اگر پولی را که برای نجات زندانی به عنوان قرض داده باشید میتوانید عوض زکات مجرا کنید وهم چنین کسانی دیگر میتوانند زکات خود را به ایشان بدهند و ایشان قرض شما را بدهد.
س 121: شخص آهنگر است برای آهنگری خود یک اطاق نیاز دارد یا دو اطاق ـ مثلاً ـ مقدار مصارف برای ساخت اطاق انجام داده و چوب لازم را هم خریداری کرده است در صورتیکه تا اوّل سال خمسی وی (سری سال) اطاق مذکور آباد نگردد در مورد چوب مذکور خمس است؟ در صورتیک اطاق آباد و قابل استفاده شود آنگاه سرسال فرا رسد خمس دارد یا خیر؟
ج: اگر قبل از سرسال چوبها برای ساختن اطاق مصرف نشود دادن خمس آن چوبها واجب است ناگفته نماند اطاق برای آهنگری اگر وسیله در آمد باشد خود آن اطاق هم خمس دارد، یعنی در سر سال تمام اطاق قیمت و خمسی آن جدا بشود.
س 122: زیارت سخی کابل را باز سازی میکنند آیا در قسمت اعمار و بازسازی آن از وجوهات شرعیه میتوانیم مصرف نمائیم؟
ج: در قسمت باز سازی و اعمار آن زیارت از سهمین مبارکین مصرف نمیتوانید و هم چنین زکات و فطره و ردّ مظالم را هم به فقراء بدهند.
س 123: آیا مقلدین شما در پرداخت سهم سادات را به سادات فقیر مجازند؟
ج: در فرض سؤال در صورتیکه سادات فقیر مستحق باشند میتوانند سهم سادات را به آنها بدهند.
س 124: اگر شهریه طلاّب عینش در سر سال باقی باشد خمس به او تعلق میگیرد یانه؟ و اگر با پول شهریه جنسی را بخرد تا سر سال مصرف نشود یا مورد استفاده قرار نگیرد آیا خمس دارد؟
ج: خمس به عین شهریه اگر تا سر سال بماند تعلق نمیگیرد امّا اگر تبدیل به جنس شد وسال بر آن بگذرد و مورد استفاده قرار نگیرد خمس آن جنس واجب است.
س 125: کسی چندین سال است که برای تمام اموالش یک سرسال مشخّص دارد، حالا میتواند که برای پول نقد، مواد خوراکی، هیزوم، علوفه ای حیوانات و… هرکدام به تنها و علیحده یک سر سال قرار دهد؟ با توجه به اینکه اگر کسی چنین کند شاید در بیشتر از موارد یاد شده خمسی نشود. و در این مسأله مقلّدین امام خمینی ٺ که بر تقلید او باقی مانده هم میتوانند عمل کنند؟
ج: اگر سر سال را جلو بکشد اشکال ندارد امّا اگر عقب ببرد درسال اوّلی که میخواهد عقب ببرد باید آن مقدار اموالی که در فاصلة بین سال جدید و سال فعلی به دست آمده خمس آن مقدار را هم حساب کند امّا از سالهای بعد میتواند خمس اموال خود را در سر سال جدید حساب کند.
س 126: نظر حضرتعالی به مصرف خمس [سهم سادات] این است که «بنا براحتیاط با اجازه حاکم شرع به سادات فقیر داده شود» ولی مردم طبق فتوای که بعضی فقهاء دارند ولو اینکه مقلّد شما هم باشند خود شان به فقیر میدهند اینگونه عمل کردن نسبت به مصرف خمس صحّت دارد یانه؟
ج: مقلدّین این جانب باید سهم سادات را به اجازۀ اینجانب به سادات فقیر بدهند.