س : 744- کسى خانه اى را می خرد آیا این خانه خمس دارد؟
ج : اگرخانه مورد نیاز و از درآمد بین سال خریده شده باشد خمس ندارد اما اگر با پول غیر مخمس خریدارى شده باشد قیمت خانه خمس دارد.
س : 745 – همه لوازم خانة کسى مبلغ هفتصد هزارتومان قیمت گذارى شده است آیا همه لوازم خمس دارد؟
ج : اگر با پول مخمس و یا به ارباح بین سال، خریده شده باشد خمس ندارد واگر با پول غیر مخمس خریده شده باشد خمس دارد و اگر شک دارد باید با حاکم شرع مصالحه شود.
س : 746- اهالى بعضى از قریه ها به خاطر ضرورت، یک باب مهمانخانة مشترک می سازند آیا از وجوه شرعى در ساختن آن استفاده می شود؟
ج : از زکات، فطره و صدقات مستحبى استفاده شوداشکالى ندارد.
س : 747- کسى که سر سال ندارد اگر از درآمد بین سال لوازم زندگى براى خود بخرد بعد ازیک سال خمس به آن تعلق می گیرد؟
ج : خمس تعلق نمی گیرد اگر چند بعد از آن سر سال براى خود تعیین کند.
س : 748- کسى چند رأس گاو وگوسفند مورد نیاز دارد آیا خمس به آن ها تعلق می گیرد؟
ج : اگر در بره گى وگوسالگى خمس آن ها را حساب کرده باشد بعد ازآن که شیرده شد خمس ندارد.
س : 749- بعد از انقلاب افغانستان کسانى که وکیل نبودند براى مردم سال خمسى تعیین می کردند و وجوه شرعى را به دلخواه شان مصرف می کردند آیاکسانى که وجوه شرعى از آنهاگرفته شده است برى الذمه شده اند؟
ج : اگر براى فقراء، محرومان و طلاب علوم دینى مصرف شده باشد کفایت می کند و اما اگر در جنگ هاى داخلى مصرف شده باشد موجب برائت ذمه نمی شود و هرکسى که وجوه را جمع کرده است ضامن است.
س : 750- کسانى که وکیل ازطرف امام خمینى، آیت ا…خویى،گلپایگانى و اراکى (رحمهم الله) بودند حتى بعد از فوت مراجع تقلید یاد شده هم وجوه شرعى را ازمردم جمع می کردند حالا وظیفه گیرندگان و دهندگان چیست؟
ج : گیرندگان وجوه شرعى باید کاغذ رسید از مجتهد زنده به دهندگان وجوه بدهند.
س : 751 – طلابى که در روستاها و دهات خدمت می کنند می توانند از وجوه شرعى استفا ده کنند؟
ج : از خمس با اجازه مجتهد و از زکات در صورت استحقاق می توانند استفاده کنند.
س : 752 – در صورتى که قحطى شدید جان مردم را در مناطق مرکزى تهدید می کند آیا وجوه شرعى را می توان به فقرا داد؟
ج : مردم مومن اجازه دارند که براى حفظ جان فقرا وجوه شرعى را مطلقاً به فقرا بدهند.
س : 753 – اگر کسى چیزى را با پول غیر مخمس بخرد نماز با آن جایز است؟
ج : اگر با همین پول غیر مخمس خریدارى کرده باشد نماز با آن جایز نیست اما اگر به ذمه خریده باشد و قیمت آن از پول غیر مخمس پرداخت کند نماز جایز است اما از خمس بدهکار است.
س : 754- کسى هشت سال پیش خمس خود را حساب کرده و مبلغ پنجاه هزار افغانى از سهمین بدهکار شده اما تاکنون نداده است با توجه به این که درطول مدت هشت سال ارزش پول افغانى کاهش یافته است به گونه اى که در زمان حساب کردن خمس با پنجاه هزار افغانى بیست و پنج سیرگندم خریدارى می شد اما اکنون قیمت یک سیرگندم پنجاه هزار افغانى است وظیفه اش چیست؟
ج : باید به اندازه و ارزش پول هشت سال پیش پرداخت شود یعنى بیست و پنج سیرگندم یا قیمت آن و به خاطر تاخیر در پرداخت باید در پیشکاه خداوند توبه کند.
س : 755 – مراجع محترم تقلید فتوا داده اندکه خمس هر چیزى از خود همان چیز پرداخت شود و یا قیمت آن پرداخت شود با توجه به این مسأله اگر کسى از خود جنس مخمس یا قیمت آن را پرداخت نکرد بلکه چیز دیگرى که به درد مستحق خمس می خورد پرداخت کرد کفایت می کند؟
ج : اگر پول نقد و یا چیزى که به صلاح و نفع مستحق است پرداخت شود کفایت می کند.
س : 756- اگر املاک و اموال ارث به کسى برسد و بداندکه مورث خمس آن را نداده است آیا اخراج خمس آن واجب است و بر فرض وجوب قیمت کنونى پرداخت شود یا قیمت زمان خرید از سوى اموات؟
ج : پرداخت خمس آن بنابر احتیاط واجب است.اگر وارث شک داردکه با پول غیرمخمس خریدارى شده یا ازمنافع بین سال و یا با ثمن کلى که با پول غیر مخمس ادا شده است.تخمیس قیمت خریدکفایت می کند.
س : 757 – اگر کسى حمامی را با پول غیر مخمس بسازد غسل در آن حمام جایز است؟
ج : اگر عین مصالح به ذمه، خریده باشد ویا این که معلوم نباشدکه با عین غیر مخمس خریده است یا به ذمه اشکالى ندارد.
س : 758 – سیدى می خواهد ماشین بخرد اما پول کم دارد مبلغى را ازکسى قرض می کند و با آن ماشین می خرد اما بدهکارى اش را نمی تواند بدهد آیا طلبکار می تواند طلبش را خمس حساب کند و یاکس دیگرى مبلغى را به عنوان خمس به سید بدهد تا بدهکارى اش را پرداخت کند؟
ج : اگر ماشین مورد نیاز و سازکاربا شأن وموقعیتش است پرداخت خمس و یا پرداخت بدهکارى اش به عنوان خمس مانعى ندارد اما اگر ماشین را براى کار و درآمد خریده باشد و یا زاید بر شأنش باشد پرداخت خمس جایز نیست.
س : 759 – کسى که خمس و زکات نمی دهد، ربا و رشوه می خورد، تصرف در اموال او به عنوان مهمان و…جایز است؟و همچنین اگر همین آدم روضه خوانى برگزار کند و صدقات مندوبه بدهد فایده اى به حالش دارد؟
ج : اگر مهمان و…علم به غصب اموال میزبان داشته باشد تصرف جایز نیست و اگر شک داشته باشد جایز است.صدقه و اعمال مستحبى در صورتى پاداش دارد که از مال حلال باشد.
س : 760- کسى یک دست لباس براى پوشیدن خود درست می کند اما اتفاق می افتد که تا پایان سال نپوشد با این که احتیاج به آن دارد، خمس به آن تعلق می گیرد؟
ج : با فرض این که احتیاج داشته اما نپوشیده است خمس دارد.
س :761- کسانى که از مراجع تقلید اجازه گرفتن سهم امام (ع) از مردم دارند می توانند مثلا هزار تومان را با چهارصد تومان مصالحه کنند؟ با این که بد هکار سهم امام (ع ) قدرت پرداخت همه آن را دارد.
ج : با فرض اشتغال ذمه یقینی و توان پرداخت مصالحه با کمتر جایز نیست.
س : 762- کسى که در روستا زندگى می کند اما خانه اى درکابل داردکه دو اتاق آن را براى تابستان خود و بچه هایش که به کابل می رود نگه می دارد و چهار تا اتاق دیگر را اجاره می دهد آیا این خانه خمس دارد؟
ج : اگر آن دو اتاق مورد احتیاج و سزاوار با شأنش باشد جزء مؤونه به حساب می آید اما چهار تاى دیگر خمس دارد.
س : 763 – بعضى از روحانیون، پس از حساب خمس اموال مردم، بخشى از خمس را به صاحبان اموال خمس می بخشند مثلا اگر مبلغ بیست هزارتومان افغانى شده باشد ده هزار آن را می بخشند آیا این نوع خمس حساب کردن موجب برائت ذمه می شود؟
ج : در موارد یقینى خمس، بخشیدن آن جایز نیست اما در موارد مشکوک، مجتهد یا کسى که از مجتهد اجازه دارد می تواند با مبلغ کمترى مصالحه کند.
س : 764 – اگر ورثه بدانندکه میراث میت ازکسب حرام به دست آمده است وظیفه شان چیست؟
ج : اگرصاحب مال شناخته شود باید به او برگردانند و اگر شناخته نشود با اجازه حاکم شرع رد مظالم بدهند.
س : 765- اگر ورثه بدانند که میراث میت ازحلال و حرام به دست آمده است وظیفة شان چیست؟
ج : اگر نه صاحب مال شناخته شود و نه مقدار مال، پرداخت خمس اموال مخلوط به حرام واجب است و اگر مخلوط به حرام، ارباح غیر مخمس باشد، باید دو خمس پرداخت شود.
س : 766- ارباح مخلوط به حرام چرا دو خمس دارد؟
ج : یک خمس به خاطر اختلاط با مال حرام است وخمس دیگر به خاطر ارباح مکاسب است.
س : 767- جهیزیه و لباس هاى عروس که پدریا شوهرش براى اوتهیه می کندگاهى بدون استفاده تا چند سال می ماند آیا خمس به آن تعلق می گیرد؟
ج : اگر مورد نیاز نباشد و یا مورد نیاز باشد اما یک سال بدون استفاده بماند، خمس دارد.
س : 768- اهالی برخى از مناطق مبلغى را ماهانه براى مصرف کفن و دفن و مجلس ختم اموات شان و یا براى دیگرکارهاى خیر جمع آورى و در صندوقى می ریزند آیا خمس به این پول ها تعلق می گیرد؟
ج : اگر از نظر عرف پس گرفتن آن قبیح و زشت باشد جزء مؤونه سال حساب می شود و خمس ندارد و اگر به عنوان امانت باشد و پس گرفتن آن قبیح نباشد و هرکسى که بخواهد پولش را پس بگیرد خمس دارد.
س : 769 – کارگرى که سر سال خمسى دارد و مبلغى را ازکارفرما طلبکار است، سر سال می رسد اما کارفرما، بعد از آن طلب کارگر را می دهد، این پول ازمنافع سال پیش حساب می شود یا سال بعد؟
ج : اگرکارگر پولش را طلب نکرده است وکارفرما هم حاضر به پرداخت بوده است جزء منافع سال پیش است و پرداخت خمس آن فورا واجب است و اگرکارگر پولش را طلب کرده وکارفرما حاضر به پرداخت نبوده است جزه منافع سال بعد حساب می شود.
س : 770- اگرکسى، زمینى را براى استفاده در بین سالى بخرد و قیمت آن را بدهد، خمس زمین را درهنگام رسیدن سر سال بدهد یا درهنگام فروش؟
ج : زمین مانند مال التجاره است باید در سر سال خمس آن را پرداخت کند مگر اینکه از حاکم شرع اجازه تاخیر پرداخت خمس تا هنگام فروش زمین را بگیرد.
س : 771 – کسى که گوسفند دارد، براى حساب خمس باید آن ها را قیمت گذارى کند یا ازپنج تا یکى را بدهدکافى است؟
ج : قیمت گذارى کند چون گوسنند قیمی است.
س : 772 – کسى تار و پود گلیمی را با منافع بین سال می خرد وگلیم هم روى دستگاه بافندگى است و سر سال می رسد آیا خمس به این گلیم نیم بافته مورد نیاز خانه تعلق می گیرد؟
ج : اگر براى فرش خانه باشد خمس ندارد.
س : 773- کسى،باغى را براى مؤونه زندگى اش می خرد تا ازمیوة آن استفاده کند اما ممکن است دربعضى ازسال ها میوه پیش از نیاز شود و آن را بفروشد آیا این باغ بازهم جزء مؤونه به حساب می آید؟
ج : خمس ندارد اما میوه مازاد بر مصرف اگر یک سال بماند یا میوه اى را که می فروشد قیمت آن یک سال درنزد صاحب باغ بماند خمس به میوه و قیمت آن تعلق می گیرد.
س : 774 – آیا شغل سلمانى به خاطر تراشیدن ریش مشترى حرام است و درآمدى که از این شغل به دست می آید خمسى دارد؟
ج : شغل سلمانى حرام نیست بلکه تراشیدن ریش حرام است وپولى که از طریق تراشیدن ریش به دست می آید حرام است باید به صاحبش بازگردانده شود.اگر صاحب آن معلوم نباشد اما مبلغ پول معلوم باشد باید با اجازه حاکم شرع صدقه بدهد.اگر صاحب و مبلغ پول معلوم نباشد و با پول حلال مخلوط شده باشد و از ارباح سال هم باشد دو خمس دارد یکى براى اختلاط با حرام دیگرى براى ارباح مکاسب.
س : 775 – کسى که پیرو یکى از مذاهب اهل تسنن بوده است و سرمایه اى از راه حلال به دست آورده است اما اکنون به مذهب تشیع گرویده است باید خمس آن سرمایه و دارایی اش را بدهد؟
ج : بله، باید پرداخت کند.
س : 776- کسى که چند تا از اتاق هاى خانه اش را اجاره می دهد و در چند تاى دیگر آن خودش زندگى می کند اتاق هاى اجاره اى آن خمس دارد؟
ج : اگر شأن وموقعیت اجتماعى او ایجاب می کند که چنین خانه اى داشته باشد واتاق هاى اجاره داده شده هم مورد نیاز اوست خمس ندارد.وگرنه دارد.
س : 777 – در صورتى که همین اتاق هاى یاد شده خمس داشته باشد تنها خمس اتاق هاى اجاره داده شده را حساب کند یا به اندازه اتاق ها از قیمت حیاط، حوض، برق و…خمس حساب کند؟
ج : نسبت به همه لوازم باید خمس حساب کند.
س : 778 – کسى چند تخته فرش مورد نیاز خود را می فروشد و با قیمت آن زمینى را براى ساختن دکان براى کسب وکارمی خرد.دکان را می سازد و مبلغى پول غیر از قیمت فرش مصرف می شود آیا به پول هاى یاد شده خمس تعلق می گیرد؟
ج : قیمت فرش ها خمس ندارد اما پول هاى دیگرى که براى ساختن دکان مصرف شده است اگر از منافع آماده شده باشد خمس دارد.
س : 779 – کسى پیش از رسیدن سر سال خمسى اش، چیزى را ((به ذمه )) می خرد و پس ازگذشت سر سال قیمت آن را پرداخت می کند آیا چنین جنسى خمس دارد؟
ج : تا قیمت آن جنس را پرداخت نکرده است خمس تعلق نمی گیرد مگر این که مال التجاره باشد و قیمت آن در سر سال زیاد شده باشد و یا این که آن جنس ازارباح سال جدید باشد وتا سر سال بعدى درمؤونه مصرف نشود در این صورت خمس دارد.
س : 780- کسى از سهم امام (ع) و سهم سادات خانه، حمام و دکان می خرد و وقف مسجد می کند آیا سکونت در آن خانه و غسل درآن جایز است؟
ج : اگرحاکم شرع معامله را اجازه و امضاکرده باشد اشکالى ندارد.
س : 781 – برخى از مردم در فصل بهار درختکارى می کنند بدون این که مورد نیاز یا قصد فروش داشته باشند بلکه تنهاکسب منفعت را درنظر دارند اما ریشه نهال ها بزرگ می شود یا آن ها را می فروشند و یا این که در در و پنجره از آنها استفاده می کنند آیا درخت هاى یاد شده خمس دارند؟
ج : اگر خمس نهال ها حساب شده باشد نموى آن در هر سال خمس دارد که پرداخت خمس آن دو راه دارد: 1- نموى درخت ها هر سال قیمت گذارى و خمس آن حساب شود.2- بعد از آن که درخت ها را براى فروش یا ساختن در و پنجره قطع کردند خمس نمو را حساب کنند.