س : 782 – کسى با پول منافع بین سال رخت و پارچه می خرد وقتى که سر سال خمسى اش می رسد این پارچه ها سه حالت دارد.ا- برخى از این پارچه ها را لباس دوخته است اما نپوشیده است.2- بخشى از پارچه ها را خیاط بریده است اما هنوز ندوخته است.3- بخش دیگرى هنوز دست نخورده در نزد خیاط مانده است.آیا خمس به همه این پارچه ها تعلق می گیرد؟
ج : اگر لباس دوخته شده مورد نیازباشد خمس به لباس هاى دوخته شده و پارچه هاى بریده شده تعلق نمی گیرد مگر این که تا سال آینده بدون استفاده بماند اما پارچه هایی که در نزد خیاط دست نخورده مانده است خمس دارد.
س : 783 – رسم است که کسى از سفر یا زیارت بر می گردد یا عروسى می کند یک قواره پارجة لباس به دوستان و خویشاوندان خود به عنوان تحفه و سوغات می دهد اگر همین پارچه ها در خانه صاحبش تا سر سال بماند خمس دارد؟
ج : اگر یک سال بگذرد و به دوستان و خویشاوندان خود تسلیم نکند خمس دارد اما اگر پیش از رسیدن سر سال به دوستان و خویشاوندان خود به عنوان سوغات تسلیم کرد خمس ندارد.
س : 784 – پدر دامادى براى عیدى نامزد فرزندش یک قواره پارچه می خرد.پارچه یاد شده تا هنگام سر سال خمسى پدرداماد درخانه اش می ماند.اگر این پارچه را ازمنافع بین سال یا با پول مخمس خریده باشد حکم خمسش تفاوت می کند؟
ج : اگر پارچه ازمنافع بین سال خریده باشد وتا سر سال بماند خمس دارد اما اگر با پول مخمس خریده باشد خمس ندارد.
س : 785 – کسى پیش از رسیدن سر سالش،گوسفندى را می خرد که براى زمستان چاق کند و ازگوشتش استفاده کند درسر سال این گوسفند اگر از منافع بین سال یا با پول مخمس خریده شده باشد خودگوسفند و نموى آن خمس دارد؟
ج : اگر از درآمد بین سال خریده شده باشد قیمت فعلى گوسفند خمس دارد نه قیمت خرید اما اگر با پول مخمس خریدارى شده باشد تنها اضافى قیمت آن خمس دارد نه اصل قیمت.
س : 786- کسى خمس بره و بزغاله اش را حساب می کند و بعد از آن آنها را نگهدارى می کند تا از پشم و زاد و ولد و از منافع آنها استفاده کند اگر آنها را به خاطر نیازمندى یا عدم نیازمندى فروخت تفاوت قیمت آنها خمس دارد.اگر خمس دارد فورا حساب شود یا تا سر سال بماند؟
ج : بره، بزغاله وگوساله اى که خمس آنها پرداخت شده است اگر پیش از رسیدن سر سال آینده در مؤونه مصرف شود خمس ندارد و اگر تا سر سال آینده بماند و رشد و نمو و اضانه قیمت پیدا کند خمس ندارد مگر این که فروخته شود و قیمت آنها تا سر سال آینده بماند در این صورت رشد و نمو و اضافه قیمت خمس دارد.
س : 787 – اگر بره نرگوسفند مورد نیاز باشد وخمسش حساب شود در سال هاى بعد هم خمس دارد؟
ج : ترقى و نموى آن در پایان هر سال خمس دارد.
س : 788 – اگر در سال اول خمس درخت میوه دار و غیر آن داده شود در سال هاى بعد هم خمس دارد؟
ج : اگر درختان میوه مورد نیاز باشد تا وقتى که میوه نمی دهد ترقى آن در هر سال خمس ندارد.رشد و نموى درختان غیر میوه در هر سال خمس دارد.
س : 789 – کسى در ایران کار می کند و پولش را براى برادرش در افغانستان می فرستد که با آن زندگى مشترک دارد صاحب اختیار هم برادرى است که در افغانستان است آیا این پولى ها خمس دارد؟
ج : اگر پول تا یک سال در نزد خودکارگر باشد خمس دارد اما اگر پیش از رسیدن سر سال براى برادرش بفرستد و او هم پیش از رسیدن سر سال خودش مصرف کند خمس ندارد اما اگر تا سر سال برادر مقیم افغانستان مصرف نشود خمس دارد.
س : 790- اگر کسى خانه اى را براى اجاره دادن بخرد، قیمت آن و ترقى قیمت آن خمس دارد؟
ج : اگر با پول غیر مخمس خریده شده باشد قیمت و ترقى آن خمس دارد و باید فورا حساب کند اما اگر باپول مخمس خریده شده باشد قیمت خانه خمس ندارد اما ترقى و اضافى قیمت بعد از فروش خانه خمس دارد و اگر از درآمد بین سال خریده شده باشد در پایان سال قیمت گذارى و خمس آن حساب شود.
س : 791 – اموالى را که کودکان در سن صغارت مالک می شوند بعد از بلوغ خمس دارد؟
ج : اخراج خمس آن اموال بعد از بلوغ کودک واجب نیست.
س : 792 – جهیزیه اى را که تدریجا براى دختر نابالغش می خرد و هدیه می کند اگر دختر بالغ شد خمس آن را باید بدهد؟
ج : اگر مناسب شأن و موقعیت دختر باشد بعد از بلوغ دختر خمس ندارد.
س : 793- اگر خمس، زکات و رد مظالم ازمؤونه سال مستحق اضانه شود خمس به آن تعلق می گیرد؟
ج : اگر منظور از خمس، سهم سادات باشد خمس به آنها تعلق می گیرد.
س : 794- اگر پدر از درآمد بین سال خود جهیزیه مورد نیاز دخترش را خرید اما تا سر سال بدون استفاده ماند خمس تعلق می گیرد؟
ج : پرداخت خمس آن احوط است.
س : 795- کسى خانه یا زمینى را با این هدف می خردکه خانه را اجاره بدهد و زمین را بسازد و بفروشد آیا بعد ازگذ شت یک سال خانه، زمین و اضافه قیمت آن خمس دارد؟
ج : اگرخانه و زمین با پول مخمس خریده شده باشد خمس ندارد.اگر از درآمد بین سال خریده شده باشد در پایان سال خمس را پرداخت کند.اگر با پول غیر مخمس خریده شده باشد خمس قیمت خانه را پرداخت کند.پرداخت خمس ترقى و اضافه قیمت را بعد از فروش خانه و زمین پرداخت کند.
س : 6 79 – اگر کسى بخواهد بدهکارى خود را از درآمد بین سال پرداخت کند می تواند پیش از پرداخت خمس درآمد، بدهکارى خود را پرداخت کند؟
ج : اگر بدهکارى از سال هاى قبل یا سال جارى باشد تخمیس درآمد واجب نیست زیرا اداى دین جزء مؤونه به حساب می آید.اما اگر بدهکارى سال هاى قبل را تا رسیدن سر سال به تاخیر اندازد نخست خمس را حساب بعد از آن بدهکارى را پرداخت کند.
س : 797 – کسى کارش چاه کنى بوده است.اگر هفت متر چاه می کنده هشت متر به صاحب کارش می گفته و پول هشت متر را می گرفته است اما اکنون پشیمان شده است و دسترسى به صاحب کارش هم نداردکه او را راضى کنداگرخمس پول را بدهد برى الذمه خواهد شد؟
ج : این مسأله چهار صورت دارد: ا- اگر عین پول موجود و صاحب کار در دسترس است باید برگرداند.2- اگر نه عین پول موجود و نه صاحب کار در دسترس است باید به خاطر اختلاط پول حلال با حرام خمس آن را بدهد.3- اگر عین پول موجود اما صاحب کار در دسترس نیست باید عین را به حاکم شرع بدهد.4- اگر عین موجود نیست اما صاحب کار در دسترس است باید او را راضى کند.
س : 798 – کسى که فرزندان کوچک و بزرگ دارد از دنیا می رود فرزندانش می داندکه پدرشان خمس مالش را نمی داده است آیا ورثه خمس میراث را از اصل ترکه میت جداکند یا هرکس خمس سهمیة خود ازمیراث را پرداخت کند؟
ج : اگر اموال میت، خمس آن را کفایت می کند.ورثه آن مقدارى را که یقین دارند خمس در ذمه پدرشان است از اصل ترکه جدا کنند.اعیان موجودة متعلق خمس به خاطر شمول اخبارتحلیل، تخمیس آن بر ورثه واجب نیست.
س : 799 – در بعضى مناطق ازکود حیوانى براى سوخت استفاده می شود اگر این کود در هنگام رسیدن سر سال تر و غیر قابل استفاده باشد وتا سر سال آینده مصرف و تمام شود، خمس به آن تعلق می گیرد؟
ج : اگرکود حیوانى در هنگام سر سال تر است و عرفا مالیت دارد با همان حالى قیمت گذارى و خمس آن پرداخت شود و اگر عرفا مالیت ندارد خمس هم ندارد.
س : 800- اگر جنسى((به ذمه)) خریده شود وقیمت آن با پولى که سال بر آن گذشته است پرداخت شود آیا تصرف درآن جنس جایز است؟
ج : تصرف جایز و تخمیس قیمت خرید واجب است.
س : 801- اگرکسى از درآمد بین سال براى خودکفن بخرد و پیش ازرسیدن سر سال از دنیا برود پرداخت خمس کفن واجب است؟
ج : واجب نیست.
س : 802- آیا به پولى که خمس تعلق گرفته است می توان آن را به دیگرى قرض داد وتصرف کرد؟
ج : تصرف درپول متعلق خمس جایز نیست.
س : 803- اگر پول متعلق خمس، حواله شود یا قرض داده شودکه دوباره گیر نیاید آیا پرداخت خمس آن واجب است؟
ج : اگر خمس به پولى یاد شده تعلق گرفته باشد وصاحب پول در تخمیس آن کوتاهى کرده باشد پرداخت خمس آن واجب است اما اگر همین پول از ارباح بین سال بوده باشد که خمس به آن تعلق نگرفته است، خمس آن به گردن صاحبش واجب نیست.
س : 804- کسى که پیش از ازدواج پولش را در اختیار پدرش قرار می دهد آیا پدر می تواند بدون اجازه فرزند خمس آن را حساب کند؟
ج : می تواند خمس آن را حساب کند مگر این که فرزند منع کند.
س : 805- کسى که ماده گاوى را براى شیردهى از درآمد بین سال می خرد گاو یاد شده در هنگام رسیدن سر سال خمسى شیرده نیست اما آبستن است و پس از گذشت یک ماه از سر سال، گوساله اى به دنیا می آورد و شیرده می شود،آیا این گاو با این وصف خمس دارد؟
ج : اگر چند که در هنگام سر سال خمسى قابل استفاده نیست اما چون شئوون خریدار ایجاب می کند که گاو شیرده داشته باشد، خمس ندارد.
س : 806- کسى که نیاز به لباس و فرش دارد اما پشم گوسفندانش دریک سال کفایت نمی کند براى همین پشم گوسفند را چند سال جمع می کند تا فرشى ببافد و لباسى درست کند آیا پشم هاى یاد شده در سر سال خمس دارد؟
ج : بله، خمس دارد.
س : 807 – کارگرى که در ایران کارمی کند می تواند خمس خود را مطابق سر سالى که خانواده اش در افغانستان دارد حساب کند؟
ج : بله.
س : 808- طلاى مسکوکى که به عنوان زینت آلات استفاده می شود خمس دارد؟
ج : مستحب است که بعد از رفع نیازخمس آن داده شود اما واجب نیست زیرا در زمانى مورد ضرورت بوده است.
س : 809 – آیا طلاى مسکوک زکات دارد؟
ج : نه خیر، زیرا طلاى مسکوکى وقتی زکات دارد که مانند پول رایج امروز باشد.
س : 810- کسى که شغل مجسمه سازى دارد و حدود هفتصد هزارتومان خمس درآمد آن شده است اما مجسمه ها تاکنون فروخته نشده است وقیمت آن هم تنزل کرده است آیا قیمت زمان حساب خمس را پرداخت کند یا قیمت مجسمه ها راکه اکنون تنزل کرده است؟
ج : اگر سنگ ها مالیت دارد می تواند یک پنجم آن را به عنوان خمس پرداخت کند و یا قیمت آن را فرق نمی کند که قیمت آن پایین آمده باشد یاگران شده باشد.
س : 811- کسى که در افغانستان است و نیاز شدید به پول دارد اما در ایران مال و سرمایه دارد ولى دسترسى به آن ندارد آیا می تواند از وجوه شرعى (حق ابن سبیل ) مصرف عائله اش بکند؟
ج : اگر تا یک سال سرمایه و پول خودش به دستش می رسد و قرض گرفتن هم برایش ممکن باشد مستحق وجوه شرعى (حق ابن سبیل ) نیست.
س : 812 – کسى که خمس مال خود را نمی دهد زن و بچه هایش که از آن مال مصرف می کنند بر آنها واجب است که خمس مصارف خود را حساب کند؟
ج : واجب نیست.
س : 813 – کسى که خانه اى را با پول مخمس می خرد تا یک سال در آن سکونت نمی کند بعد ازگذشت سال خمس به آن خانه تعلق می گیرد واگربین سال خانه را بفروشد.خمس به قیمت آن تعلق می گیرد؟
ج : تنها به ترقی و تفاوت قیمت خانه خمس تعلق می گیرد البته در صورتى که ما به التفاوت یاد شده در بین سال مصرف نشود.
س : 814- اگر ورثه یقین دارد که مورث خمس نمی داده است خمس ترکه بر ورثه واجب است؟
ج : اگر خمس به عین اموال میراث تعلق گرفته است احوط این است که ورثه کبیر خمس آن را حساب کند اما اگر مورث ازخمس بدهکاربوده است باید نخست خمس اموال مورث را حساب کند بعد از آن میراث را دربین خود تقسیم کنند.
س : 815 – اگر مورث مالى هم ندارد و در عین حال به ورثه وصیت می کند که فلان مبلغ به عنوان خمس پرداخت کنند آیا عمل به این وصیت واجب است؟
ج : واجب نیست.
س : 816- اگر با پولى که هنوز خمس به آن تعلق نگرفته است گندم و برنج خریده شود براى گندم و برنج سال خمس جداگانه در نظرگرفته می شود یا با سال پول و قیمت گندم و برنج حساب می شود؟
ج : سال گندم و برنج همان سال قیمت وپول آن است.
س : 817 – لوازم التحریر یا کتابى که از طرف برخى از مؤسسه ها داده می شود خمس به آن تعلق می گیرد؟
ج : اگر در طول سال مصرف و استفاده نشود خمس دارد.
س : 818- اگر طلبه اى که از وجوهات استفاده می کند به جاى اتوبوس ازتاکسى و به جاى خمیر دندان و صابون ایرانى از خمیر دندان و صابون خارجى استفاده کند جایز است؟
ج : اگر زاید بر شئونات باشد اشکال دارد
س : 819- خانه اى که با دو میلیون ساخته شده است که یک میلیون آن از درآمد بین سال و یک میلیون آن پول قرض بوده است و پیش از یکی سال ازخانه استفاده هم نشده است، خمس یک میلیون آن واجب است یا دومیلیون؟
ج : اگر خانه دو میلیون ارزش دارد خمس قیمت یک میلیون (درامد سال ) واجب است.
س : 820 – کسى که مادربزرگ مادرى اش سیده باشد نوه اش هم سید به حساب می آید؟
ج : سیادت از ناحیه پدر تحقق پیدا می کند نه از ناحیه مادر.
س : 821- لوازم و مایحتاج خانه از درآمد بین سال خریده شده است بعد از رفع نیاز آیا خمس به آنها تعلق می گیرد یا نه؟
ج : خمس تعلق نمی گیرد.
س : 822 – در بعضى از مناطق رسم است که وقتى کسى فوت می کند، مردم قریه و آشنآیان هرکس در حد وسع و توانایی خود پول نقد و یا جنس روى تابوت می اندازند، این پول ها مال ورثه است یا باید براى میت مصرف شود وآیا خمس دارد و از همین پول ها می شود خمس کفن را داد؟
ج : تابع قصد پول دهندگان است، ظاهرا قصد آنها این است که در امور خیریه مانند ختم قرآن کریم و غیره براى میت مصرف شود، این پول ها خمس ندارد و خمس کفن را نیز از آن ندهند.
س : 823- شخصى فوت کرده است و سر سال براى محاسبة خمس نیز نداشته است، واجبات دفن وکفن او خمس دارد؟
ج : اگر یک سال بر پول هاگذشته باشد خمس دارد و قبل از اخراج خمس نباید از آن پول ها در انجام واجبات میت مصرف شود و اگر از درآمد بین سال میت باشد خمس ندارد.
س : 824- پارچة کفن، خلعتى و برد یمانى که از درآمد بین سال خریدارى شده است و چند سال نیز از آن می گذرد، خمس دارد؟
ج : در فرض سوال خمس آن باید داده شود.
س : 825- مصارف واجبات میت مانندکفن و دفن وغیره که از اصل ترکة میت جدا می شود خمس دارد؟
ج : اگر از درآمد بین سال میت مصرف شود خمس ندارد.