س 1: شخصی یک عدد یخچال را از مغازه خریده است که بائع به مشتری گفته است من به تازگی موتور یخچال را به مبلغ پنجاه و پنج هزار تومان خریده ام فقط قیمت موتور را شما بدهید به همین مبنا معامله انجام میشود بعد طبق رؤیت کاغذ خرید معلوم میشود که موتور به مبلغ سی و دو هزار و پنج صد تومان خریده شده و بائع کاغذ خرید را دست کاری کرده تکلیف این معامله چه است و آیا مشتری حق فسخ دارد یا نه؟ ضمناً مشتری از بائع پول دیگر طلبکار است آیا در صورت فسخ معامله میتواند یخچال را به عنوان رهن تا گرفتن قرض خود یخچال را در نزد خود نگهدارد یا نه؟
ج: اگر یخچال را بدون قید و شرط به همان مبلغ پنجاه و پنج هزار خریده اید معامله صحیح است اما اگر یخچال را به قیمت موتور خریده اید ودر واقع قیمت موتور مبلغ سی و دو هزار و پنج صد تومان بوده مشتری خیار فسخ دارد و در صورت فسخ معامله احوط این است که بائع اجرت انتقال یخچال را هم بدهد و باز مشتری میتواند یخچال را به عنوان رهن وضمانت پول خود نگهدارد.
س 2: عمر نامی زمین های خود را برای زید تملیک وهبه میکند بشرطی که در هر سال 160 سیر بوزن افغانستان آرد و خرج سفر زیارت کربلا را بپردازد و زید این شرط را قبول میکند و زمینها را قبض میکند اتفاقاً در همان سال اول 160 سیر آرد را برای عمرنمی دهد منتهی در خلال دو سه سال 15 سیر آرد و پنج هزار افغانی برای عمر میدهد. زید از افغانستان هجرت میکند و زمینها بدین منوال میماند و زید در عالم هجرت فوت میکند عمر از وصی زید مطالبه زمین میکند چون به شرط عمل نشده و در همان زمان زمینها را برای دختر خود تملیک میکند بعد آقای عمر هم فوت میکند حالا ورثه عمر زمینها را از وصی و ورثه زید مطالبه دارد حکم مسئله را لطفاً بیان فرمائید.
ج: در صورتیکه زید بشرط عمل نکرده باشد عمر خیار فسخ دارد و بعد از فسخ میتواند برای دخترش هبه کند و اگر دختر در زمان حیات پدر آن زمین را قبض کرده باشد زمین مال دختر شده است واگر زمین را دختر قبض نکرده باشد یعنی زمین در اختیار ورثه زید بوده است هبه باطل و زمین بورثه عمر تعلق میگیرد بر وصی و ورثه زید واجب است که زمین را به ورثه عمر تحویل دهند و اگر عمر غیر از این دختر وارث دیگری نداشته باشد باز زمین از باب ارث مال همین دختر است.
س 3: شخصی زمینی را به کسی میفروشد اما بائع با مشتری میگوید که علاوه بر قیمت زمین یک قاب ساعت سیکو پنج ژاپنی هم به بائع بدهد و مشتری بعد از چند مدتی ساعتی به همان کیفیت را به بائع میدهد ولی بائع از گرفتن ساعت امتناع میورزد و از این معامله حدود هشت سال میگذرد سوال این است که فروشنده حق خیار فسخ دارد یا فقط مستحق همان ساعت است؟
ج: اگر مشتری ساعتی به همان کیفیت را به بائع داده ولی بائع خودش نگرفته است در این صورت بائع فقط مستحق همان ساعت است اما حق فسخ ندارد واگر بائع از آن ساعت اعراض کرده بوده دوباره حق گرفتن ساعت را هم ندارد.