س 1: کسی که ناراحتی و بیماری کلیه دارد، پزشک بر اساس معاینه و عکس او را از گرفتن روزه منع کرده است اکنون وظیفهی شرعی او چیست؟
ج: تشخیص پزشک ماهر معتبر است.
س 2: بعضی از جوانها به خاطر غرور یا ندانستن اهمیت روزه و یا به گمان اینکه کسانی که کار میکنند میتوانند روزهشان را افطار کنند، چندین ماه رمضان روزه نگرفتهاند. آیا روزه خواری اینها افطار عمدی به شمار میرود و کفاره و قضا دارد، یا قضای آن کفایت میکند؟
ج: اگر عمداً افطار کرده، یا جاهل مقصّر باشند قضا و کفاره دارد. اگر جاهل قاصر باشند قضای تنها کفایت میکند. اگر نمیتوانند قضای آن را بگیرند توبه و از خداوند طلب بخشایش کنند.
س 3: کارگری که صبحها سرفلکه میرود، برای رسیدن به سرکار گاهی چهار فرسخ یا بیشتر و کمتر، مسیر طی میکنند و شبها به خانه بازمیگردند حکم نماز و روزهاش چیست؟
ج: اگر در هفته سه بار یا بیشتر مسافرتی دارد که رفت و برگشت هشت فرسخ میشود و این شغل سه ماه یا بیشتر طول بکشد دایم السفر به شمار میرود و نماز و روزهاش قصر و افطار نمیشود.
اگر در هفته دو روز مسافت یاد شده را طی میکند، بین اتمام و قصر جمع کند.
اگر در هفته یک روز مسافت یاد شده را طی میکند، حکم مسافر را دارد و نماز و روزهاش قصر و افطار میشود.
س 4: هشت سال است که در منطقه ورامین زندگی میکنیم و در هر سال سه ماه پنبه میچینیم که بین مزرعه پنبه و خانه ما بیش از چهار فرسخ فاصله است بنا بر این حکم نماز و روزه ما چیست؟
ج: محل سکونت برای شما وطن به حساب میآید. در سفر اول بنابر احتیاط بین قصر و تمام جمع کنید. در سفرهای بعدی روزه بگیرید و نماز را تمام بخوانید چون دایم السفر هستید.
س 5: در بعضی از مناطق افغانستان وقتی که هوا بارانی یا ابری است استهلال و رؤیت ماه رمضان و شوال ممکن نیست. اگر مراجع تقلید در جمهوری اسلامی ایران رؤیت هلال را اعلام کنند آیا مردم افغانستان هم میتوانند عید کنند؟
ج: اگر یقین یا اطمینان به رؤیت ماه در جمهوری اسلامی ایران پیدا کنند میتوانند امساک یا افطار کنند.
س 6: کسی در ماه رمضان در خانه پدر زنش کار میکرده است. از یک سو به دلیل شدت و سختی کار و ضعف بدنی و از سوی دیگر به دلیل آداب و رسوم محلی که خستگی و ضعف و خوب کار نکردن داماد را در خانه پدر زن، مایه شرمندگی و سرشکستگی میدانند ـ اضطراراً ـ روزهاش را خورده است آیا کفاره دارد؟
ج: در فرض سؤال افطار عمدی است هم قضا و هم کفاره دارد. آداب و رسوم محلی عذر شرعی به حساب نمیآید.
س 7: بعضی ماههای رمضان که در هنگام کار و گرمای هوا واقع میشود، برای برخی افراد گرفتن روزه خیلی دشوار است. گمان کردهاند که در این صورت مضطر و معذورند و روزهشان را خوردهاند وظیفهی شرعی شان چیست؟
ج: اگر عقیده به جایز بودن افطار نداشتهاند قضا و کفاره واجب است وگرنه فقط قضا واجب است.
س 8: کسی که از سفر برمیگردد به شهر خود میرسد اما خانهاش در روستایی است که دوـ سه ساعت از این شهر فاصله دارد آیا در شهر یاد شده نماز قصر و روزه افطار است؟
ج: معیار قصر و افطار نشنیدن اذان و ندیدن دیوارهای روستا است شهر وطن به حساب نمیآید.
س 9:کسی که بدون اینکه وصیت کند از دنیا رفته است. پسر بزرگش نمیداند که قضای روزه و نماز بر عهده پدرش بوده یا نبوده است، وظیفه پسر بزرگ چیست؟
ج: قضای نماز و روزه پدر بر او واجب نیست.
س 10: کسی که خانهاش در روستا و محل کارش در شهر است و از خانه به قصد سفر حرکت کند آیا میتواند در محل کارش افطار کند؟
ج: نمیتواند افطار کند و محل کار دایمی حکم وطن را دارد.
س 11: مسافری در بازگشت به خانه خود، چند روزی در محل کارش توقف میکند آیا در محل کار حکم مسافر را دارد؟
ج: محل کار دایمی حکم وطن را دارد.
س 12: جناب عالی که وحدت افق را شرط نمیدانید اگر در ایران اول ماه ثابت شود در افغانستان هم اول ماه ثابت میشود؟
ج: مردم افغانستان در صورت اطمینان به رؤیت هلال ماه شوّال در ایران میتوانند عید کنند.
س 13: در کشور نروژ، جایی که شش ماه روز و شش ماه شب است مسلمانان روزه و سایر تکالیف خود را چگونه انجام بدهند؟
ج: باید اوقات فرایض کشورهای همسایه را در نظر بگیرند که از نظر ساعت شبانه روزی حالت عادی دارد.
س 14: شخصی ساکن در قم است، در ماه مبارک رمضان به جهت کار در تهران رفته در آنجا قصد اقامه نموده و دوباره درقم که محل سکونت ایشان است آمده و ده روز نمانده و روزهاش را گرفته و ایشان مقلد امام [خمینی (ره) ] میباشد.
ج: البته به فتوای حضرت امام ﭞ قم برای ایشان حکم وطن را پیدا نمیکند باید اینجا قصد اقامت ده روز میکرد امّا چون ایشان مسأله را نمیدانسته نماز وروزهاش تمام کرده صحیح است و قضا ندارد ولی بعد از این باید قصد اقامه کند تا نماز و روزهاش تمام شود.
س 15: ماه رمضان قبلی بنده تنها موفق به گرفتن 3 روز روزه شدم و تابه حال هم روزه هایم را نگرفته ام آیا چه مقدار کفّاره بدهم؟
ج: اگر قضاء روزه تان را تا رمضان بعدی نگرفتید بعد از رمضان آینده هم قضاء آن را بگیرید وهم کفّاره تأخیر بدهید که برای هر روز یک مدّ طعام به فقراء بدهید یک مد 750 گرم میشود و مجموع 27 روز بیست کیلو و یک چهارم کیلو 20 طعام میشود.
س 16: کسی دریک جای زمین و خانه دارد ولی زندگی در آنجا ندارد روزهاش چه گونه است؟ آیا روزه بگیرد یانه؟
ج: در فرض سؤال اگر در آنجا به دنیا آمده و مدّتی رشد و نمو کرده باشد و از آنجا اعراض نکرده باشد آنجا وطن او است هر وقتی به آنجا بر میگردد نماز و روزهاش تمام است و لوقصد ماندن ده روز را در آنجا نداشته باشد.
س 17: حد ترخص مثلاً وقتی از طرف غزنی یا قندهار به طرف کابل مسافر میآید از کجا است؟
ج: حد ترخص آن است که از وطن خود به اندازه ای دور بشود که صدای آذان معمولی و بدون بلند گو شنیده نشود و این مسأله در توضیح المسائل مفصلاً نوشته شده است به آنجا مرجعه کنید.
س 18: آیا استفراغ روزه را باطل میکند، یانه؟ و اگر باطل کرد روزه خورده میشود یانه؟ اگر خورده شود قضا دارد؟
ج: اگر استفراغ بدون اختیار باشد روزه را باطل نمیکند. و اگر عمدی باشد و ضرورت برای استفراغ باشد فقط قضا دارد.
س 19: با خانمم در حال روزه باهم بازی میکردیم، بدون دخول در حال بازی بودیم بدون اختیارمنی از من خارج شد، سؤال اینکه حالا کفاره جمع باید پرداخت کنم یا هفت صدو پنجا گرم کافیست؟
ج: اگر قصد جماع و قصد خروج منی را نداشته اید و با بازی کردن عادت خروج منی هم نداشته اید با این سه شرط روزه شما باطل نشده قضا و کفّاره بر شما واجب نیست.
س 20: اگر خانمها بعد از آذان ظهر یا عصر عادت شوند روزه آن روزش باطل است یا خیر؟
ج: در هر زمانی از روز که زن حائض بشود روزهاش باطل میشود چه قبل از ظهر باشد و چه بعد از ظهر.
س 21: آیا کشیدن سیگار و نسوار جایز است یا نه آیا نسوار روزه را باطل میکند یا نه؟
ج: دلیل بر کراهت یا حرمت آنها نداریم مگر اینکه ضرر داشته باشد که در این صورت باید ترک کند و بنابر احتیاط واجب نسوار روزه را باطل میکند.