فلسفه روزه
سوال: [215] من روزه می¬گیرم اما نمی¬دانم چرا؟! می¬شود معنا و فلسفه روزه را برایم توضیح دهید.
جواب: وجوب روزه یکی از ضروریات دین اسلام و مذهب شیعه است، اگر کسی عالماً و عامداً انکار کند مرتد و کافر میشود و فلسفه روزه در روایات با تعبیرات مختلف بیان شده است مانند: روزه سپری است در برابر آتش جهنم؛ روزه را واجب کرده تا اغنیا متوجه فقرا شوند، اراده را قوی می¬کند، روزه به معنای خودداری کردن از مفطرات نه گانه از اول طلوع فجر تا غروب شرعی به دستور خداوند تعالی است، شما برای کسب معلومات بیشتر به کتب اخلاقی در این رابطه مراجعه نمایید.
نیّت روزه
سوال: [216] نیت روزه ماه مبارک رمضان چگونه است؟ آیا واجب است هر روز نیت روزه کند یا اینکه در اول ماه نیت کامل ماه رمضان کند کفایت میکند؟
جواب: اگر از اول ماه رمضان نیت یکماه روزه کند کفایت میکند.
سوال: [217] اگر کسی پیش از اذان صبح نیت روزه کند و بعد بیهوش شود و قبل از اذان ظهر به هوش بیاید تکلیف روزه اش چیست؟
جواب: آن روز را باید نیت روزه کند و روزهاش صحیح است.
سوال: [218] اگر کسی پیش از اذان صبح نیت روزه کند و قبل از اذان صبح با استعمال چیزی مست شود و در بین روز به هوش آید حکم روزهاش چیست؟
جواب: اگر چیز (مفطری) نخورده باشد روزه¬اش صحیح است.
سوال: [219] اگر کسی پیش از اذان صبح بخوابد، نیت روزه هم نکند به این امید که صبح بیدار میشود، اما یک ساعت بعد از اذان ظهر از خواب بیدار میشود تکلیف روزهاش چیست؟
جواب: اگر اجمالاً نیت روزه کرده باشد، آن روزه صحیح است.
سوال: [220] شخصی یادش نیست که نیت روزه کرده یا نه و روزهاش را با شک و تردید در صحت و عدم صحت کامل کرده آیا روزه او صحیح است؟ یا خیر.
جواب: اگر از اول ماه رمضان نیت روزه داشته و یا سحری بلند شده، همین مقدار در نیت کفایت میکند و اگر اصلاً نیت روزه نکرده باشد آن روز را قضا کند.
سوال: [221] اگر کسی در روز ماه مبارک رمضان از نیت خود بر گشت و بنا گذاشت که روزه نگیرد و بعد از آن قبل از اینکه مفطری را مرتکب شود و روزه خود را عملاً باطل کند، پشیمان شده و بنا را بر روزه گذاشته است، تکلیفش چیست؟
جواب: آن روز را هم روزه بگیرد و هم قضا کند.
سوال: [222] اگر کسی یادش برود که نیت روزه کند، بدون نیت روزه گرفته باشد آیا مجزی است؟ یا خیر.
جواب: اگر اصلا نیت روزه نکرده باشد باید آن روز را قضا کند.
سوال: [223] اگر مکلف در ماه رمضان به جای نیت ادا اشتباهاً نیت قضا کرده باشد، تکلیف روزه او چگونه خواهد بود؟
جواب: آن روزه صحیح است.
سوال: [224] کسی که شب به نیت اینکه فردا از روزه گرفتن فرار کند و به مسافرت برود بخوابد، ولی فردا این فرصت برایش پیش نیاید و تصمیم بگیرد که روزه باشد، حکم روزه¬اش چیست؟ با وجود اینکه شب نیت باطل داشته، میتواند روزه بگیرد؟ یا خیر.
جواب: حکم روزه اش صحت است، در صورتی که نیت روزه کند و از مفطرات امساک کند.
خوردن و آشامیدن در روزه
سوال: [225] کسی که در ماه مبارک رمضان روزه دار است، اگر به علت فراموشی یا غفلت چیزی بخورد یا بیاشامد، آیا روزه اش باطل میشود؟ یا خیر.
جواب: روزهاش باطل نمیشود، نیت روزه کند و روزهاش صحیح است.
سوال: [226] اگر کسی از تشنگی در حال ضعف قرار داشته باشد، آیا میتواند به اندازه نیاز آب بیاشامد؟ اگر بلی، در چه شرایطی قرار بگیرد که مجاز به شرب آب باشد؟
جواب: درصورت تشنگی شدید که معمولاً قابل تحمل نباشد، به مقداررفع تشنگی میتواندآب بنوشدولی قضای آن راباید بگیرد.
سوال: [227] اگر انسان در ماه مبارک رمضان حمام برود در صورت که هوا سرد باشد حمام پر از بخار میشود آیا این بخار روزه را باطل میکند؟
جواب: بنابراحتیاط واجب بخار غلیظ روزه را باطل می¬کند.
سوال: [228] کسی که هنگام سحری تریاک میکشد و روزه هم میگیرد چه حکمی دارد؟
جواب: روزهاش صحیح است.
سوال: [229] آیا دود سیگار و تنباکو و قلیان مبطل روزه است؟
جواب: بله مبطل روزهاند.
سوال: [230] آیا کشیدن نسوار در ماه رمضان روزه را باطل میکند؟
جواب: بنابر احتیاط واجب از نسوار کشیدن خودداری کند.
سوال: [231] اگر ترک نسوار در روزه دار مشکل باشد، اما به حد حرج نرسد چه حکمی دارد؟
جواب: از کشیدن نسوار در این صورت خودداری کند.
سوال: [232] کسانی که به کشیدن نسوار عادت دارند، نسوار را زیر زبان میگذارند به طوری که نسوار با آب دهان مخلوط یا آب دهان با نسوار مخلوط میشود، اما به حلق نمیرسد و بعد از چند دقیقه دور میاندازند با این وصف کشیدن نسوار بازهم مبطل روزه است؟
جواب: بنابر احتیاط واجب از کشیدن نسوار خودداری شود.
سوال: [233] آیا در ماه مبارک رمضان میتوان از اسپریهای خوشبو کننده دهان استفاده کرد؟
جواب: اگر هوا باشد مبطل روزه نیست.
سوال: [234] استفاده از عطر و ادکلن برای روزه دار چه حکمی دارد؟
جواب: کراهت دارد.
سوال: [235] اگر انسان سرش را مانند غواصان بپوشاند و زیر آب برود، آیا روزه اش باطل میشود؟
جواب: در ماه رمضان از این عمل خودداری کند.
محتلم شدن در حال روزه
سوال: [236] من شب گذشته سحری خوردم و بعد از نماز صبح خوابیدم، در هنگام خواب من جنب شدم و از من منی خارج شد، می¬خواستم بدانم که آیا روزه من باطل است؟ یا خیر؛ اگر باطل نیست غسل را به چه نحوی باید انجام بدهم که روزه¬ام به وسیله آن باطل نشود؟
جواب: اگر کسی در شب ماه رمضان جنب شود باید قبل از اذان صبح غسل کند، ولی اگر در روز و در حال روزه محتلم شود، بعد از بیدار شدن طوری غسل کند که تمام سرش را یکجا در آب فرو نبرد و چنانچه عمداً یا سهواً هم غسل نکند، روزهاش صحیح است.
سوال: [237] اگر شخصی بعد از اذان صبح بخوابد و ناخود آگاه جنب شود و بعد از دو یا سه ساعت غسل نماید حکم روزهاش چیست؟ آیا کفاره و قضا دارد؟ یا خیر.
جواب: در فرض سؤال روزه صحیح است نه قضاء دارد و نه کفاره.
سوال: [238] خوابیدن در روز ماه مبارک رمضان چه حکمی دارد؟
جواب: خوابیدن در روز ماه رمضان اشکال ندارد؛ اگر چه در حال روزه بخوابد و بی اختیار جنب شود، روزه¬اش باطل نمیشود.
سوال: [239] نگاه کردن به عکسها و فیلمهای مبتذل و چت کردن درباره موضوعات از این قبیل آیا روزه را باطل میکند؟
جواب: اگر انزال منی نشود روزه را باطل نمیکند ولی نگاه کردن به آن عکسها جایز نیست و روزه واقعی را باطل میکند روزه دار واقعی کسی است که چشم و گوش و … روزه دار باشد.
بقاء بر جنابت در روز ماه رمضان
سوال: [240] اگر کسی قبل از اذان صبح ماه مبارک رمضان خودش را جنب کند و بعد از خوردن سحری و قبل از اذان در حالیکه وقت برای غسل تنگ بوده عمداً غسل نکند، تا اینکه بعد از اذان غسل کند، تکلیفش چیست؟
جواب: در فرض سؤال روزه باطل است، هم قضاء دارد و هم کفاره.
سوال: [241] زن و شوهری در ماه مبارک رمضان امکان رفتن به حمام قبل از اذان صبح را در طول ماه مبارک ندارند، آیا میتوانند با هم نزدیکی کنند و قبل از اذان ظهر غسل کنند، یعنی در جنابت باقی بمانند و قبل از اذان ظهر غسل کنند؟
جواب: باید قبل از اذان صبح غسل کنند و اگر غسل امکان نداشته باشد، قبل از اذان صبح باید عوض غسل تیمم کنند و الاّ روزهشان باطل می¬شود و کفاره نیز دارد.
سوال: [242] اگر شخصی در ماه مبارک رمضان جنب شود و وقت برای غسل نداشته باشد، اگر تیمم کند آیا روزهاش صحیح است؟ در مورد نمازچه! درهر نماز بایدتیمم بدل از وضو کند یا همان تیمم بدل از غسل از سایر نیز کفایت میکند؟
جواب: در فرض سؤال بدل از غسل تیمم کند، روزهاش صحیح است و این تیمم از وضو نیز کفایت میکند.
سوال: [243] شخصی با زنش از روی شوخی به اندازه ختنگاه دخول میکند، البته بنا ندارند کاری کنند که روزه را باطل میکند، آیا روزه او باطل میشود؟ اگر بر اثر ندانستن مسأله باشد چه؟
جواب: در فرض سؤال روزه باطل میشود و کفاره هم دارد، مگر اینکه جاهل قاصر باشد در این صورت کفاره ندارد.
سوال: [244] اگر انسان هنگام غسل جنابت صدای اذان را نشنود ولی بعد بداند که قسمتی از غسل یا تمام آن بعد از اذان واقع شده، حکم روزه¬های او چگونه است؟ همچنین اگر هنگام غسل، صدای اذان را بشنود، چه حکمی دارد؟
جواب: اگر غسل را عمداً به تأخیر انداخته و تیمم هم نکرده باشد، هم قضا واجب است و هم کفاره دارد.
سوال: [245] شخص که جنب شده، اگر به خاطر دور بودن حمام یا باز نبودن آن، یا به دلیل نداشتن حمام و ترس داشتن از آب سرد، قبل اذان تیمم کند و بعداً غسل کند، آیا روزهاش صحیح است؟
جواب: در فرض سؤال روزهاش صحیح است.
سوال: [246] اگر مهمانی محتلم شود به خاطر نبودن حمام یا سردی هوا یا خجالت از میزبان، یا اگر حمام برود شاید در ذهن میزبان برداشت بد شود، چه بسا مشکل خانوادگی در آن خانه به وجود بیاید؛ لذا چاره¬ی جز تیمم نمیبیند، چند روز با تیمم روزه میگیرد و نماز میخواند، آیا باید برای هر نماز و هر روز روزه تیمم کند؟ اصولاً نماز و روزه او صحیح است؟ یا خیر.
جواب: اگر آب نباشد و یا ضرر داشته باشد، میتواند عوض غسل تیمم کند؛ ولی خجالت کشیدن و امثال آن عذر محسوب نمیشود.
استعمال دارو در حال روزه
سوال: [247] من پسری بیست و پنج ساله هستم و تکلیف معده دارم و قبل از هر وعده غذایی باید قرص بخورم، البته حداقل نیم ساعت قبل از غذا، در هنگام سحری آسانتر است اما مشکل من هنگام افطاری است آیا نیم ساعت ویا یک ساعت قبل از افطاری میتوانم قرص خویش را بخورم، اگر می¬توانم آیا با کمی آب یا به تنهایی؟ لطفاً واضح فرمایید.
جواب: قبل از موقع غروب شرعی خوردن و آشامیدن در حال روزه جواز ندارد، در فرض سوال، شما می¬توانید قرص¬تان را هنگام افطار بخورید و مدتی بعد از اول افطار، طعام بخورید.
سوال: [248] اگر پزشک تشخیص دهد که برای علاج درد بیمار باید وسائل پزشکی را از راه دهان وارد شکم بیمار کند آیا روزهی او باطل میشود؟
جواب: بنابر احتیاط از این کار خودداری کند و در صورت ضرورت اگر آن کار را انجام داد،آن روز را امسا کند و روزهاش صحیح است.
سوال: [249] آیا مصرف شیافهای رکتال و کرمهای واژینال که بعضی از مریضها از راه مقعد استفاده میکنند موجب بطلان روزه میشود؟
جواب: شیافها که برای معالجه است اشکال ندارد اماله با چیز روان مبطل است.
سوال: [250] آیا تزریق آمپولهای آمپسیلین و سرمهای تقویتی، مضرِ به روزه است؟ سرمهای خوراکی چطور؟
جواب: آمپول وسرم مبطل روزه نیست، ولی از سرم تقویتی احتیاطاً خودداری کند و در شب استفاده شود.
سوال: [251] آیا ریختن داروهای مانند قطره در چشم و گوش هنگام روزه بودن موجب بطلان است؟ یا خیر.
جواب: ریختن قطره در چشم در ماه رمضان کراهت دارد، ولی مبطل روزه نیست.
سوال: [252] آیا استفاده بیماران تنفسی و ریوی از اسپریها، مضر به روزه است؟ یاخیر.
جواب: اگر جسم ندارد و هو است استعمال آن در روزه اشکال ندارد.
سوال: [253] بیماران قلبی معمولاً قرصهای را برای درمان زیر زبان استفاده میکنند واز حلق عبور نمیدهند و دارو توسط رگ هاخاصی که در زیر زبان است جذب میشود آیا این داروها مبطل روزهاند؟
جواب: اگر آب و ذرات آن در حلق فرو نرود روزه را باطل نمیکند.
سوال: [254] حضرتعالی در جریان هستید که مبتلایان به مرض قند مجبورند در هر روز یک یا دو بار آمپول انسولین تزریق کنند و نباید در وعدههای دارویی و غدایی آنها تاأخیر و فاصله بیفتد، زیرا باعث پائین آمدن میزان قندخون و در نتیجه نوعی تشنج و بیهوشی میشود؛ لذا گاهی پزشکان به آنها توصیه میکنند که در روز چهار نوبت غذا بخورند، خواهشمندیم نظر شریف خود را درباره آن بیان فرمائید.
جواب: اگر روزه گرفتن برای آنها ضرر داشته باشد، میتوانند افطار کنند اگر تا سال بعد قادر به گرفتن قضا نشدند بیست و دو ونیم (5,22) کیلو طعام کفاره (فدیه) بدهند.
سوال: [255] حکم استفاده از اسپری برای شخص روزه دار چیست؟ گاهی بیمار مجبور است در یک روز چندین بار از آن استفاده کند، آیا باز هم روزه گرفتن بر او واجب است؟
جواب: قبلا ذکر شد که اگر هوا باشد اشکال ندارد.
سوال: [256] آیا استفاده از قرصهای جلوگیری برای قطع عادت ماهیانه در ماه رمضان و غیره، برای دختران و زنان جواز دارد؟
جواب: اگر ضرر معتنا به نداشته باشد اشکال ندارد.
مسواک زدن در حال روزه
سوال: [257] مسواک زدن با خمیر دندانهای امروزی چه حکمی دارد؟ آیا روزه را باطل میکند؟
جواب: اگر به حلق فرو نرود روزه را باطل نمیکند.
سوال: [258] سؤال من درباره مسواک زدن در ماه مبارک رمضان است، آیا مجاز هستیم که در طول روز یا در اول صبح به هنگام رفتن سر کار مسواک بزنیم؟
جواب: مسواک زدن در ماه مبارک رمضان روزه را باطل نمی¬کند، ولی آب مسواک را چند بار بیرون دهد تا چیزی از آن وارد حلق نشود.
خون دادن و حجامت در حال روزه
سوال: [259] خون دادن در ماه رمضان و در حال روزه چه حکمی دارد؟
جواب: خون دادن در ماه رمضان اگر سبب ضعف و مانع روزه گرفتن نشود، اشکال ندارد.
سوال: [260] آیا آدم روزه دار می¬تواند خون بدهد؟ خونی که برای تست یا زیادتر از آن نیاز است؟
جواب: اگر خون دادن موجب ضعف مفرط نشود، تا حدی که روزه¬دار از روزه گرفتن باز نماند، خون دادن اشکال ندارد؛ چنانچه باعث ضعف مفرط شود خون دادن جایز نیست.
روزه با لثه¬ی خونی
سوال: [261] در صورتیکه لثهها در ماه رمضان بدون اختیار خونی شود و با آب دهان خورده شود روزه باطل است؟ یا خیر؛ شخصی که همیشه این تکلیف را دارد روزه¬اش چگونه است؟
جواب: اگر خون به قدری کم باشد که با آب دهان مستهلک شود، قورت دادن و فرو بردن آن اشکال ندارد، اگر مستهلک نشود و عمداً قورت دهد روزه باطل می¬شود، هم قضا دارد و هم کفاره جمع، که دو ماه روزه متوالی و سیر کردن شصت مسکین و یا چهل و پنج کیلو گندم یا آرد (طعام) برای شصت فقیر بدهد.
استعمال سیگار در حال روزه
سوال: [262] می¬خواستم بدانم که سیگار کشیدن روزه را باطل می¬کند؟ یا نه.
جواب: بنابر احتیاط واجب سیگار کشیدن روزه را باطل می¬کند.
فرو بردن سر در آب در حال روزه
سوال: [263] می¬خواستم بدانم آیا رفتن در استخر آب و شنا کردن در آب، در ماه رمضان روزه را باطل میکند؟
جواب: فرو بردن تمام سر در زیر آب مبطل روزه است، اگر سر را زیر آب فرو نبرد اشکال ندارد.
سوال: [264] در روزه حکم آببازی چیست؟ درصورتیکه سر زیرآب می¬شود، آیا روزه را باطل می¬کند؟
جواب: فرو بردن تمام سر در زیر آب موجب بطلان روزه میشود، اگر آب بازی مثل شنا، باعث فرو رفتن سر در آب شود، در حال روزه جایز نیست.
اماله کردن
سوال: [265] شخصی قطع نخاعی به طوری طبیعی قادر به دفع مدفوع نیست، بنابراین از شیاف یا با تزریق آب به وسیله سوند برای دفع مدفوع اقدام می¬کند در ماه رمضان روزه این شخص چه حکمی دارد؟
جواب: در فرض سؤال در صورت استفاده از شیاف روزه صحیح است و در صورت تزریق آب و اماله روزه¬اش باطل می¬باشد.
استعمال مواد آرایشی در حال روزه
سوال: [266]
1ـ می¬خواستم بدانم وقتی که آدم روزه دارد می¬تواند از کرم¬های مرطوب کننده دست و صورت استفاده کند؟ حکم کلی استفاده از لوازم آرایشی هنگام روزه داری چیست؟
2ـ آیا آدم روزه¬دار می¬تواند از کرم¬هایی که طبق دستور پزشک برای پوست داده شده استفاده کند؟
جواب:
ج1: استفاده از لوازم آرایشی در ماه رمضان اگر برای غیر شوهر و نامحرمان نباشد و مانع از رسیدن آب در بدن موقع وضو و غسل نگردد، اشکال ندارد.
ج2: اگر مانع از رسیدن آب در موقع وضو و غسل نشود، اشکال ندارد.
کسانى که واجب نیست روزه بگیرند
سوال: [267] فردی ناراحتی معده و ورم روده دارد و دلش میخواهد روزه بگیرد، ولی در اثر ضعف و عدم قدرت و توانایی نمیتوان روزه بگیرد، تکلیف او چیست؟
جواب: اگر قادر به روزه گرفتن نیست در طول سال عوض هر روز یک مد طعام کفاره بدهد.
سوال: [268] شخصی مبتلا به مرضی است که قطرات منی همراه بول از او خارج میشود حکم روزه ایشان چیست؟
جواب: اگر حفظ بول در طول روز برایش ضرر دارد، میتواند افطار کند و کفاره ندارد.
سوال: [269] آیا روزه برای شخص که کم خونی دارد باعث سرگیجه او شود واجب است؟
جواب: اگر خوف ضرر میکشد روزه بر او واجب نیست.
سوال: [270] بعضی از کارگرانی که در کارخانه های، بلوک زنی، موزائیک سازی و سنگ بری کار می¬کنند، کارشان خیلی سنگین و سخت است و بعضاً روزه هم نمی¬گیرند و وقتی به آنها میگوییم چرا روزه نمیگیرید، میگویند نان پیدا کردن زن و بچه هم از واجبات است، روزه را خدا میبخشد، تکلیف روزه اینگونه افراد چیست؟
جواب:روزه بر آنها واجب است و آنها میتوانند هر روز مسافرت کنند و افطار کنند، کسانیکه بیش از سه سال در یکجا زندگی کردهاند و کسانیکه کمتر از آن زندگی کردهاند هر نه روز مسافرت کنند و در محل کار قصد اقامه نکنند.
زنان باردار و شیرده
سوال: [271] خانمی است که بچه دو ماهه دارد و از چند وقت پیش شکم بچه¬اش خوب کار نمی¬کرده وقتی به دکتر رفتهاند، گفته شده که بخاطر کم شیری و ضعف مادر است، که باید مادر بهتر تغذیه شود؛ حال سؤال این است که با توجه به احتمال ضعف و کمی شیر مادر روزه گرفتن برای این خانم چه صورت دارد؟ اگر روزه نگیرد وظیفه¬اش چیست؟
جواب: اگر روزه برای مادر یا برای بچه ضرر دارد نباید روزه بگیرد؛ بعد از ماه رمضان قضای روزه¬ها را بگیرد و برای هر روز هفت صد و پنجاه گرم طعام به عنوان کفاره به فقیر بدهد.
بیمارانی که بیماریش زیاد میشود
سوال: [272] بنده مدت سه سال است که دچار قطع نخاع شدم، بنا به دستور دکتر باید آب زیاد مصرف کنم اگر نه کلیه و مثانه¬ام عفونتش زیاد می¬شود، آیا بنده میتوانم روزه بگیرم؟ اگر روزه بگیرم و ضرر داشته باشد حکم روزه گرفتنم چیست؟
جواب: اگر علم به ضرر روزه داشته باشید یا احتمال ضرر بدهید نباید روزه بگیرید؛ در صورت که بیماری تا رمضان بعدی ادامه پیداکند و یا شما تا آخر عمر قادر به گرفتن روزه نشوید روزههای شماقضا ندارد فقط بابت هر روز هفت صد و پنجاه گرم آرد یا گندم به عنوان کفاره به فقیر بدهید.
سوال: [273] فردی دو سال است که تکلیف معده دارد و از طرف دکتر هم تشخیص داده شده است، از نظر جسمی بسیار لاغر و ضعیف است در غیر از ماه مبارک رمضان هم چیزی نمیتواند بخورد و مدام استفراغ می¬کند به گفته خودش تا بحال روزه گرفته هر چند در روز چندین بار استفراغ کرده، ولی چیزی بیرون نیامده است، حال تکلیف روزه او چیست؟ و اگر روزه نگیرد قضای آن چه میشود؟
جواب: اگر بداند که روزه برایش ضرر دارد و یا دکتر متخصص مورد اعتماد بگوید روزه برایش ضرر دارد، در این دو صورت می¬تواند روزه نگیرد؛ روزهایی را که روزه بوده و استفراغ کرده است، اگر استفراغ به فضای دهن بیاید روزه را باطل می¬کند و الا اگر فقط حالت تهوع بوده روزه¬هایش صحیح است.
سوال: [274] کسی که بیمار است اگر روزه بگیرد حالت ضعف پیدا میکند تکلیف او چیست؟
جواب: اگر روزه برایش ضرر دارد یا بیماریش دیر خوب میشود در این صورت روزه بر او واجب نیست.
سوال: [275] کسی که به علت بیماری زخم معده طبق سفارش دکتر اگر روزه بگیرد احتمال دارد از بین برود تکلیف ایشان چیست؟
جواب: اگر خودش خوف ضرر بدهد و یا دکتر متخصص مورد اعتماد بگوید روزه برایت ضرر دارد در این صورت میتواند روزه نگیرد.
سوال: [276] کسی که مریض باشد و شدیداً تب و درد داشته باشد و احتمال میدهد که روزه برایش ضرر داشته باشد آیا مجاز به افطار است؟
جواب: اگر خوف ضرر داشته باشد میتواند افطار کند.
سوال: [277] بعضی از پزشکان بیماران را از روزه گرفتن به دلیلی منع میکند آیا گفته این پزشکان حجت است؟
جواب: اگر دکتر متخصص، متدیّن و مورد اعتماد باشد حرفش حجّت است.
سوال: [278] مادر من هفتاد سال دارد و سال گذشته ماه رجب کیسه صفرای ایشان عمل شد و در ماه رمضان به دلیل ناتوانی روزه نگرفته¬اند آیا کفاره بر ایشان واجب است؟ یا فقط روزه را بگیرند کافیست؟ و اگر کفاره واجب است تاکنون روزه¬های سال گذشته را نگرفته¬اند آیا برایشان دو کفاره واجب است یا یکی؟
جواب: اگر روزه برایش ضرر داشته و این عذر تا سال دیگر ادامه داشته باشد در این صورت قضاء واجب نیست، ولی بیست و دو و نیم (5/22) کیلوگرم گندم یا آرد کفاره دارد.
سوال: [279] من در سال گذشته بر اثر بیماری برای مدت پانزده روز قادر به خوردن ونوشیدن چیزی نبودم، چون معده¬ام عفونت کرده است، در ماه رمضان فقط هفده روز را روزه گرفتم، دوباره این مشکل بازگشت کرد و جگرم نیز مسموم شده است، لذا بنده تاکنون (که رمضان جدید سر می¬رسد) قادر به گرفتن روزههای قضا، نشده¬ام، تکلیف من نسبت به روزه¬های فوت شده چیست؟
جواب: اگر روزه گرفتن برای شما ضرر داشته (در فرض سؤال) و این عذر تا ماه رمضان بعد ادامه پیدا کرده است، قضای روزه برای شما واجب نیست، ولی برای هر روز باید یک مد طعام (750 گرم گندم یا آرد) کفاره بپردازید.
کسانی که قدرت بر روزه گرفتن ندارند
سوال: [280] ما در کشور سوئد زندگی می¬کنیم که مدتی از سال شب¬ها هم هوا روشن است و الان هم همین طور است مسجدی در شهر استکهلم وجود دارد که ما اوقات شرعی را از آنان می-گیریم، آن¬ها زمان مشخصی را برای اذان صبح ننوشته و اذان مغرب را ساعت یازده و نیم شب نوشته¬اند برای مثال اول ماه رجب را می¬خواستیم روزه بگیریم نوشته که وقت امساک ساعت دوازده و نیم شب و وقت افطار ساعت یازده و نیم شب با توجه به این که ماه مبارک نزدیک است میخواستیم بدانیم که وقت امساک و افطار در ماه مبارک چگونه است.
قابل ذکر است که روزه گرفتن از ساعت یک صبح تا یازده شب خیلی سخت و طاقت فرسا می¬باشد.
جواب: اگر قدرت به روزه گرفتن نداشته باشید در صورت امکان هر روز قبل از ظهر به مقدار بیست و دو و نیم (5/22) کیلومتر از شهر خارج شوید و روزه را افطار کنید.
سوال: [281] فردی که معده درد دارد آیا روزه بر او واجب است؟
جواب: در فرض سؤال اگر می¬داند که روزه گرفتن برایش ضرر دارد، یا دکتر متخصص مورد اعتماد بگوید که اگر روزه بگیرد مریضی¬اش زیاد یا دیر خوب می¬شود، می¬تواند افطار کند ولی بابت هر روز مقدار هفت صد و پنجاه گرم آرد یا گندم به فقراء به عنوان کفاره بدهد.
سوال: [282] بعضی از جوانان برای اینکه در مقابل رفقایشان کم نیاورند، با رفقایشان روزه را میخورند یا برای اینکه کار میکنند، روزه نمیگیرند، تکلیف آنها چیست؟
جواب: آنها کار حرام انجام دادهاند، هم قضا دارد و هم کفاره عمد بر آنها واجب است.
سوال: [283] خانم این جانب دوتا فرزند دو قلو هشت ماهه دارد به نظر شما روزه باید بگیرد یانه؟
جواب: اگر خود خانم مطمئن است که روزه برایش ضرر دارد و یا دکتر متخصص مورد اعتماد بگوید روزه برای خانم و یا برای بچهها ضرر دارد در این صورت می¬تواند افطار کند و برای هر روز هفتصد و پنجاه گرم طعام به فقرا کفاره بدهد و بعداً قضای روزه¬هایش را بگیرد.
قضا و کفاره روزه
سوال: [284] شخصی در ماه رمضان فقط نسوار کشیده و باقی مبطلات روزه را انجام نداده و نیت روزه داشته، آیا روزهاش صحیح است یا نه؟ اگر روزه¬اش باطل است آیا کفاره دارد یا فقط قضا دارد؟
جواب: اگر احتمال می¬داده که نسوار روزه را باطل می¬کند و اعتناء نکرده و نسوار کشیده؛ در این صورت بنابر احتیاط واجب هم قضا کند و هم کفاره عمد را پرداخت کند.
سوال: [285] آیا وقتی که انسان روزه¬ی قضایی می¬گیرد و سهواً چیزی می¬خورد و بعد به یاد می¬آورد، روزه قضایی باطل می¬شود؟
جواب: باطل نمی¬شود دوباره نیت روزه کند و آن روزه صحیح است. قضا و کفاره هم ندارد.
سوال: [286] کسی که به علت اعتیاد چند سال روزه نگرفته آیا قضا دارد؟ کفاره چطور؟
جواب: اگر قدرت روزه گرفتن داشته و روزه نگرفته هم قضاء دارد و هم کفاره و اگر قدرت نداشته فقط کفاره دارد، که بیست و دو نیم کیلو گندم در یک ماه می¬شود، ولی قضاء ندارد.
زمان و شرایط قضای روزه
سوال: [287] اگر قضای روزه¬ی رمضان را تا رمضان آینده نگیرد، آیا معصیت کرده است؟
جواب: قضای روزه ماه رمضان را واجب است تا رمضان دیگر بگیرد، اگر عمداً از روی سهل انگاری نگیرد معصیت کرده، لذا باید کفاره بدهند.
سوال: [288] کسی که بر اثر عذر شرعی نتواند روزه بگیرد و همان عذر یا عذر شرعی دیگر بلافاصله پس از آن عذر حاصل شود و تا ماه رمضان سال بعد ادامه پیدا کند، آیا روزه¬هایش قضا و کفاره دارد؟ یا خیر؛ اگر بعد از برطرف شدن عذرش قضای روزه هایش را نگرفته باشد چه؟
جواب: در فرض سؤال اگر عذر دیگری که بعد از عذر قبلی عارض بشود، عذر اختیاری نباشد مانند مسافرت، در این صورت قضا و کفاره ندارد، ولی احتیاطاً برای هر روز هفت صد و پنجاه گرم طعام مانند گندم یا نان یا خرما به فقیر بدهد؛ البته این احتیاط وجوبی است، امّا عذر اگر اختیاری باشد مانند مسافرت قضا نیز بر او واجب است.
سوال: [289] شخصی مریض است و بیماری وی از رمضان امسال تا رمضان سال آینده طول میکشد تکلیف روزه او چیست؟
جواب: در فرض سوال کفاره دارد، که یک مد طعام (هفت صد و پنجاه گرم گندم یا آورد و…) باشد ولی قضا ندارد.
سوال: [290] کسی که در حال گرفتن روزه قضائی¬اش می¬باشد و بعد از ظهر همان روز مهمان می¬آید و با مهمان خود غذا یا چای می¬خورد، بدون اینکه روزهاش را دوباره بگیرد چه حکمی دارد؟ آیا کفاره دارد یا خیر.
جواب: اگر قضای ماه مبارک رمضان باشد، افطار در بعد از ظهر جایز نیست؛ در صورت افطار، برای ده نفر فقیر که برای هر کدام مقدار هفت صد و پنجاه گرم نان یا گندم یا آرد باشد، باید به عنوان کفاره بدهد.
سوال: [291] کسی که به مدت سه سال فلج باشد روزه نگرفته و نماز هم نخوانده باشد و بعداً فوت کند روزه و نماز او چطور می¬شود؟
جواب: در فرض سوال اگر قدرت بر روزه نداشته است، قضای روزه واجب نیست، فقط برای هر روز مقدار هفت صد و پنجاه گرم گندم یا نان به فقیر بدهند، ولی قضای نمازهای آن را باید انجام بدهند.
کفاره بطلان عمدی روزه
سوال: [292] جوانی هستم چندین ماه رمضان است که روزه¬ام را خوردهام، ولی الان توبه کردم میخواهم روزه بگیرم، تکلیف روزههایی را که نگرفته¬ام چیست؟
جواب: قضای روزههای گذشته را انجام دهید و برای هر روز چهل و پنج کیلو گندم یا آرد برای شصت فقیر کفاره بدهید کفایت میکند.
سوال: [293] من یک جوانم که تازه ازدواج کرده¬ام و در روز بیست¬و-پنجم ماه رمضان بعد از اذان صبح با همسرم نزدیکی کردم، آیا غیر از قضاء کفاره هم باید بدهم؟ یا نه؛ کدام یک از کفارههای عادی یا کفاره جمع که شصت روز است، به من تعلق می¬گیرد؟
جواب: در فرض سوال هم قضا دارد و هم کفاره عمد، که شصت مسکین را اطعام کنید، یعنی به هر کدام از آنها یک مد طعام بدهید و یا شصت روز، روزه بگیرید.
سوال: [294] دختری عقد کرده هستم و به زودی (چند روز مانده به ماه رمضان) به خانه شوهر می¬روم؛ با توجه به وضعیت ویژه-مان در ماه رمضان (عطش جنسی، ضعف بدنی و گرمای تابستان) احتمال قوی میدهم که روزه گرفتن برای اینجانب همراه با سختی فراوان باشد؛ آیا می¬توانم روزه نگیرم و بعداً قضای آنها را بگیرم؟ در ضمن بنده در تعیین تاریخ نامناسب عروسی هیچ گونه نقشی نداشتم و بزرگترها تصمیم گرفتند.
جواب: در فرض سؤال به هیچ وجه به سبب عروسی نمی¬توانید روزه را افطار کنید یا روزه نگیرید.
سوال: [295] شنیده شده که حضرت عالی گفته¬اید برای شخص کارگری که نمی¬خواهد روزه بگیرد باید برای فرار از روزه از حد ترخص بگذرد، افطار نماید و بعد برگردد، اشکال ندارد آیا صحت دارد؟
جواب: بله صحت دارد، درصورتی که بیست و دو نیم کیلومتر مسافرت کند؛ فرار از روزه کراهت دارد ولی حرام نیست.
سوال: [296] کسی که شب تصمیم دارد فردا برای فرار از روزه مسافت شرعی را طی کند، تا عذری برای افطار کردن خود داشته باشد، آیا میتواند چنین کاری را انجام دهد؟ اگر این کار را انجام دهد آیا جواز افطار او می¬شود؟
جواب: بله جایز است، نهایتاً سفر برای فرار از روزه کراهت دارد، ولی حرام نیست.
ادای کفّاره روزه
سوال: [297] دو ماه کفاره روزه دارم و فقیری را هم نمیشناسم آیا جایز است که آن را به دفتر جنابعالی تحویل بدهم تا به نیابت از من آن را به فقراء بدهند.
جواب: اگر کسی به نیابت شما برای فقیر طعام بدهد کافی است، همچنین برای ادای آن اگر هر کسی از طرف شما وکالت کند اشکال ندارد.
سوال: [298] بنده روزه¬ام را عمداً قضا نمودم می¬خواهم کفارهاش را بدهم، پیدا کردن شصت فقیر برایم مشکل است، آیا می¬توانم کفاره روزه¬ام را برای قحطی زدگان سومالی ارسال نمایم، آیا می¬توانم به یک خانواده فقیر بدهم؟
جواب: کفاره به فقراء شیعه داده شود و به یک خانواده نمی¬شود کفاره عمد را داد؛ اگر شصت (60) فقیر پیدا نمی¬توانید به دفتر بیاورید تا از طرف شما بین شصت فقیر تقسیم شود.
سوال: [299]
1ـ در رساله آمده است که برای کفاره یک روز افطار عمدی در ماه رمضان می¬توان شصت فقیر را به میزان یک مد یا ده سیر اطعام نمود، امّا اگر امکان دارد دقیق¬تر بفرمایید که یک مد یا ده سیر با مقیاسهای اندازه گیری مرسوم امروزه چند کیلوگرم خواهد بود؟
2ـ آیا غذای مورد نظر حتما باید گندم یا برنج باشد؟ یا می¬توان پولی به همان ارزش را به نیت خرج برای اطعامشان به آنها داد؟
جواب:
ج1) افطار روزه در ماه رمضان عمداً بدون عذر شرعی کفاره دارد، که باید شصت مسکین را اطعام کند¬، یا به شصت مسکین، شصت مد طعام بدهد که یک مد هفت صد و پنجاه (750) گرم گندم یا آرد میشود و کفاره یک روز چهل و پنج (45) کیلو هست و باید به شصت فقیر داده شود و یا شصت روز پی در پی روزه بگیرد.
ج2) برای ادای کفاره غذا، یا گندم یا آرد و یا برنج بدهد کافی است، ولی دادن پول به فقرا از کفاره کفایت نمی¬کند مگر اینکه فقیر را وکیل بگیرد که با آن پول فقط نان، برنج و… بخرد ومصرف کند.
سوال: [300] من در حدود سی روز از ماه مبارک رمضان را بدون داشتن عذر شرعی کاری کردم که روزه¬ام باطل شود، حال کفاره روزه خود را چگونه باید پرداخت کنم؟ کفاره کل سی روز را باید پرداخت کنم یا نه؟
آیا کفاره روزه را می¬توانم به یک شخص فقیر بدهم یا بجای گندم پول آن را به فقرا بدهم؟
جواب: در فرض سوال که افطار عمدی بوده باید کفاره هر روز را به شصت نفر فقیر طعام بدهید؛ یعنی شصت نفر فقیر را سیر کنید و دادن پول از کفاره کفایت نمی¬کند.
زمان قضای روزه میت
سوال: [301] اگر کسی فوت کرده باشد و پسران و دختران او هر کدام بخواهند یک مدت از روزه¬ی قضای پدر را بگیرند تا چه وقت اجازه دارند روزه¬ای را که به گردن گرفتهاند، به تأخیر بیندازند؛ مثلاً اگر دختر او حامله باشد و چند روز از روزه¬ی قضای پدر را بخواهد بگیرد، می¬تواند بعد از اینکه وضع حمل کرد و طفلش کمی کلان شد، روزه¬ی قضای پدر را بگیرد؟ یعنی در مجموع از نگاه وقت محدود است؟ یا خیر.
جواب: کوشش شود هرچه زود دَین میت ادا شود، بدون عذر نباید در انجام قضا تأخیر شود.
