س 1: زمینی را اجاره کرده بودم؛ خمس اجاره را پرداخت کردم آیا به محصولات زمین اجاره شده زکات تعلق میگیرد؟
ج: اگر به حد نصاب برسد تعلق میگیرد.
س 2: کشاورزی هستم که یک چهارم ( ) محصول گندم و جو به من تعلق میگیرد امّا هنگام بر داشت محصول، صاحب زمین محصول را با دستگاه های مکانیکی جمع آوری و به دولت میفروشد. در حالی که من عین سهم خود را اخذ و قبض نمیکنم آیا به قیمت سهم من خمس و زکات تعلق میگیرد؟
ج: اگر سهم شما به حد نصاب برسد (در حدود 847 کیلوگرَم) زکات به آن تعلق میگیرد و پولی را که بابت قیمت محصول فروخته شده گرفته اید اگر از سر سال بگذرد پرداخت خمس آن نیز واجب است.
س 3: در خانواده ای که پدر صاحب اختیار تام و تمام است و فرزندان خانواده زندگی مستقل ندارند. اگر در آمد این خانواده از زمین های کشاورزی و دامداری مال یک نفر (پدر خانوانده) به شمار آید زکات تعلق میگیرد. امّا اگر فرزندان خانواده هم مالک و صاحب اموال و در آمد به شمار آیند زکات تعلق نمیگیرد وظیفه این خانواده چیست؟
ج: اگر زمین و دامها مال پدر است و فرزندان دهقان و کار گر به شمار میروند و در محصولات کشاورزی و دامی، سهمی ندارند، در صورتی که محصولات به حد نصاب برسد زکات به آن تعلق میگیرد و اگر زمین و محصولات آن در میان پدر و فرزندان مشترک باشد، در صورتی زکات تعلق میگیرد که سهم هر کدام به حد نصاب برسد.
س 4: پدری که خانه و مخارج زندگی فرزندان خود را جدا کرده امّا زمین های کشاورزی هنوز در اختیار پدر خانواده است و تقسیم نشده است. بذر و تخم و کارهای کشاورزی به طور مشترک انجام میشود؛ آیا به مجموع محصولات زکات تعلق میگیرد یا به سهمیه هر یک از افراد؟
ج: اگر پدر خانواده زمین را برای فرزندان خود اباحه کرده است که کشت کنند باید سهمیه هرکدام به حد نصاب برسد تا زکات به آن تعلق بگیرد.
س 5: پدری که در ایران زندگی میکند. امّا فرزندش در افغانستان زمین های زراعتی او را کشت میکند، آیا زکات به عهده پدر (صاحب زمین) است یا به عهده فرزند؟
ج: اگر حاصلات زمین مال فرزند باشد زکات به عهده فرزند است.
س 6: کسی که زمین خود را نصفه کاری یا اجاره به کشاورزی میدهد در چه صورتی زکات به آن تعلق میگیرد؟
ج: در نیمه کاری اگر سهم هرکدام به حد نصاب برسد زکات تعلق میگیرد. در اجاره زکات به عهده اجاره گیرنده است نه صاحب زمین.
س 7: کشاورزی که محصولاتش به حد نصاب زکات میرسد آیا اجازه میدهید که مخارج کود کیمیایی، تخم، شخم و کرایه آب دهنده را از خرمن کسر کند وزکات باقی مانده را بدهد.
ج: هزینه هایی که بعد از تعلق زکات به محصولات مصرف میشود مانند هزینه های دِرَوْ، نقل، و انتقال، جُغُول، تصفیه و… را میتواند کسر کند، امّا در باره کسر هزینه های پیش از تعلق زکات، میتواند از مرجع تقلید جامع الشرایطی که کسر را جایز میداند، تقلید کند.
س 8: زنی که شوهرش فوت کرده و فرزندی دارد که موظف به تأمین هزینه های زندگی مادر خود است، آیا این زن میتواند زکات فطرة، رد مظالم و غیره در یافت کند؟
ج: اگر احتیاج ندارد، نمیتواند.
س 9: آیا پدر میتواند زکات خود را برای فرزندش که طلبه علوم دینی است کتاب بخرد؟
ج: بله! میتواند.
س 10: اگر صاحب مال یا وکیل مجتهد کسی را فقیر و مستحق تشخیص داد و چیزی از خمس و زکات به او داد بعداً معلوم شد که مستحق نبوده و فریبکاری کرده است، وظیفه چیست؟
ج: اگر عین مال خمس و زکات باقی است باید بر گردانده شود. اگر از بین رفته است و گیرنده میدانسته است که از زکات و خمس بوده است باید جبران کند و عوض آن را بر گرداند. امّا اگر گیرنده نمیدانسته است باید صاحب مال و وکیل جبران کند.
س 11: آیا غیر سیّد میتواند به سیّد صدقه مستحب بدهد؟
ج: اگر موجب توهین نشود اشکال ندارد.
س 12: اگر زمین کشاورزی و تخم [ بذر] مال صاحب زمین باشد، امّا آب کشاورزی از چاه عمیق کسی دیگری تأمین شود و هر دو توافق کنند که در عوض آب کشاورزی یک سوم حاصلات مال او باشد آیا زکات به کل محصولات تعلق میگیرد یا تنها به سهم صاحب زمین؟
ج: اگر سهم هر کدام به حد نصاب برسد زکات آن بر عهده صاحب زمین و مالک چاه آب است.
س 13: چند برادری هستیم که مایملک هر کدام ما از اموال منقول و غیر منقول با وصیت یا تملیک مشخص و در میان ما تقسیم شده است اما چون زندگی مشترک داریم محصولات زمین در آمدها و نیز مخارج زندگی، مشترک است، آیا به مجموع خرمن (که به حد نصاب میرسد) زکات تعلق میگیرد یا به سهمیه هر کدام ما؟
ج: اگر سهمیه هر کدام به حد نصاب برسد زکات تعلق میگیرد.
س 14: کشاورزی که گندم و جو خود را ـ طبق معمول ـ پس از برداشت به دولت میفروشد،آیا زکات به آن تعلق میگیرد یا خمس به قیمت آن؟
ج: اگر به حد نصاب رسیده باشد زکات تعلق میگیرد و اگر قیمت آن از مؤونه سال اضافه شود خمس تعلق میگیرد.
س 15: درباره مهمان شب عید فطر در رساله فرموده اید، اگر مهمان نانخور صاحب خانه به شمار میرود فطرهاش بر صاحب خانه است، منظور از «نانخور» چه کسی است؟
ج: اگر مهمان شب عید به خانهاش برگردد زکات فطرة به عهده خودش است اما اگر یک شب یا دو شب یا بیشتر مهمان بماند، زکات فطرش به عهده میزبان است.
س 16: آیا مصرف خمس، زکات و فطره برای تعمیر حسینیه و تکیه خانه و وسایل آن جایز است؟
ج: مصرف زکات وفطره اشکال ندارد اما اگر مردم قدرت ندارند که از پول شخصی خود تعمیر کنند میتوانند ثلث سهم امام را در تعمیر حسینیه و تکیه خانه مصرف کنند. امّا نیاز به اجازۀ شخصی از مجتهد (مرجع تقلید) دارد.
س 17: در طول انقلاب، حکومت های محلّی، زکات و فطره جبراً بدون رضایت، جمع آوری میکردند آیا از گردن ما ساقط شده است؟
ج: اگر مردم قدرت و توان ندارند که دوباره پرداخت کنند باید با حاکم شرع مصالحه کنند زیرا پرداخت وجوه شرعی به افراد یاد شده موجب برائت ذمه ـ نمیشود.
س 18: آیا زکات فطرة را میتوان به زن پدر (مادراندر) داد؟
ج: اگر پدر توانایی تأمین نفقه زنش را دارد جایز نیست.
س 19: اگر صدقات سادات و غیر سادات مخلوط شود آیا میتوان به سادات داد؟
ج: اگر از صدقات مستحبه باشد اشکالی ندارد.
س 20: یقین داشتیم که زکات به خرمن من تعلق خواهد گرفت اما خرمنم را آتش زدند و بیشتر آن سوخت، آیا زکات باقی مانده باید پرداخت شود یا زکات همه؟
ج: اگر مالک در نگه داری خرمن کوتاهی کرده باشد باید زکات همه را بدهد وگرنه زکات باقی مانده را بدهد.
س 21: زراعت گندم و جو و درخت های بید و چنارم را که زکات به جو و گندم و خمس به درختانم تعلق گرفته بود، سیل برد، وظیفه شرعی من در برابر باقی مانده اقلام یاد شده چیست؟
ج: خمس را باید پرداخت کنید چون عمداً به تأخیر انداخته اید اما زکات واجب نیست چون فرض بر این است که هنوز وقت وجوب اخراج زکات نرسیده بوده است.
س 22: زکاتی را که طالبان بزور از ما گرفتهاند عوض زکات مجرا است یا باید دوباره بدهم؟
ج: تا میتوانید زکات را به فقراء بدهید اگر ممکن نباشد مجزی است ولی حتی الامکان به آنها کمتر بدهید.
س 23: در دهات رسم است که شخصی را به عنوان خادم حسینیه و مسجد انتخاب میکنند و اجرت آن را از زکات فطره یا زکات غلّات میپردازند این کار صحیح است یا نه؟
ج: اشکالی ندارد.
س 24: چشمهی است مشرِف به مسجد قریه که اغلباً نماز گذاران غسل و وضو میکنند ونماز در مسجد میخوانند و چشمه موصوف لازم به کار و ترمیم دارد آیا میتوانیم از زکات برای آن چشمه سیمان (سمنت) خریداری و برای چشمه مصرف کنیم؟
ج: همه مصارف را مربوط به زکات نکنید فقط لوازمات مسجد و حسینیه را میتوانید از زکات تهیه کنید.
س 25: در نصاب زکات مصارف در وقت درویدن گندم و کوبیدن و نرم کردن و خرمن کردن و امثال این کارها کسر میشود یا نه؟
ج: مصارف درو و کوبیدن و تصفیه از زکات اخراج میشود. اما مصارفی که قبل از تعلق زکات کرده مانند کشت کردن و کود کمیاوی و آبیاری یا کرایه گاو قُلبَه و یا تراکتور کسر نمیشود.
س 26: گندم و جو اگر با تراکتور کاشته شود و تراکتور کرایه داشته باشد آیا زکات دارد یا نه؟
ج: زکات آن واجب است، در صورتیکه به حدّ نصاب برسد.
س 27: با توجّه به فقر اکثر مردم افغانستان که خوراکه زمستانی خود را از آرد گندم بخوبی تهیه نمیتوانند آیا عوض گندم و جو میتوانند فطره را از اجناس دیگر بدهند یا خیر؟
ج: اگر ممکن است فطره را گندم یاجو بدهند و اگر قدرت ندارند هر جنسی که به درد فقیر بخورد میتوانند به قیمت گندم و جو بدهند.
س 28: بنده خرمن خود را پیمانه کردم 1200 کیلو شد خرمن گندم مصارفم قرار ذیل است.
الف: تخم 57 کیلو گندم که زراعت کرده بودم.
ب: کرایه شخم زمین 21 کیلو گندم.
ج: کود کمیاوی800000 افغانی به نرخ روز خرمن گرفتن معادل 200 کیلوگندم.
د: مصارف آبیاری 28 کیلو گندم
هـ: مصرف دِرو کردن و کوفتن و تصفیه کردن 220 کیلو گندم جمله مصرف 526 کیلو گرم جمله خرمن که باقی مانده 674 کیلو گندم میشود.
ج: بنابر احتیاط واجب مصارف قبل از تعلق زکات کسر نمیشود و مصارف بعد از تعلق زکات کسر میشود زکات بر شما واجب است و مقدار (98)کیلو گندم زکات برشما تعلق گرفته است