سوال: [505] سوار نمودن همسر و بستگان با خودرو پلاک دولتی به هنگام مأموریت اداری یا غیر آن، در ساعات اداری و یا خارج از آن و بدون جواز مکتوب قانونی چه حکمی دارد؟
جواب: بدون مجوز مسئول خودرو نباید زن و فرزندان را سوار نماید.
سوال: [506] اگر ظرف طلا و نقره¬ای را برای استفاده در کاری که استفاده در آن کار از ظرف طلا و نقره حرام است، با شرط اسقاط ضمان عاریه کنند و ظرف در دست عاریه کننده تلف شود، آیا ضامن است؟
جواب: اگر در تلف آن افراط و تفریط نکرده باشد ضامن نیست، ولی احوط مصالحه در ماده آن است.
سوال: [507] اگر در عاریه مضمونه چیزی که قطعات یدکی آن اصلی و مشابه دارد، عاریه کننده برای تعمیر چیزی که عاریه کرده در عین این که قطعات آن اصلی بوده، از قطعات مشابه استفاده کند، آیا نسبت به آن ضامن است یا نه؟
جواب: اگر بین قطعات اصلی و مشابه تفاوت مالی معتنا به باشد و مالک راضی نشود، عاریه کننده ضامن قطعه اصلی است.
سوال: [508] اگر عاریه گیرنده از غصبی بودن مال مطلع نبود و عاریه نیز غیر مضمونه بوده و در دست عاریه گیرنده تلف شده باشد، آیا ضمان آن به عهده عاریه دهنده (غاصب) است یا عاریه گیرنده؟
جواب: در صورتی که مال توسط عاریه گیرنده تلف شده باشد، هر دو ضامن هستند، یعنی صاحب مال می¬تواند قیمت و یا مثل آن را از غاصب یا عاریه کننده بگیرد.
سوال: [509] شاگرد قصّاب هنگام چرخ کردن گوشت، شاگرد نجّار هنگام رنده کردن چوب و… بر اثر سهل انگاری خود موجب قطع انگشت یا عضو دیگر خود می¬شود، ضمان آن به عهده صاحب مغازه است یا کسی ضامن نیست؟
جواب: در فرض سوال ضمان به عهده خودش است و کسی دیگر ضامن نمیباشد.
سوال: [510] تمبرهای باطل نشده که یک بار روی محموله¬های پستی زده شده و باطل نشده به دست گیرنده رسیده، آیا اگر گیرنده یا شخص دیگری همان تمبر را روی محموله دیگری بزنده، ضامن بهای حمل و نقل آن در حق اداره پست می¬باشد؟
جواب: بله ضامن قیمت آن میباشند.
سوال: [511] اگر فرستنده با علم و آگاهی به خلاف بودن گذاشتن اسکناس در داخل پاکت¬های عادی، مبادرت به چنین کار کند و نامه رسان هم به دلیل خلاف بودن آن، اسکناس را برای خود بردارد و نامه را نرساند، آیا ضامن است و اگر جاهل به آن باشد چه حکمی دارد؟
جواب: بله گیرنده ضامن پول است.
سوال: [512] کارکنان ادارات دولتی و مؤسسات خصوصی که حق استفاده خصوصی از اتومبیل، موتور سیکلت و یا هر وسیله دیگر را ندارند، اگر برخلاف مقررات استفاده کنند، آیا صرفاً گناهکارند یا ضامن مواد مصرفی و استهلاک وسایل موتوری نیز هستند؟
جواب: ضامن مواد مصرفی و استهلاک وسایل موتوری نیز میباشند.
سوال: [513] صاحبان صنایع و حِرّف که مواد اولیه را (مانند چاپخانه که نوشته جات مؤلفین را برای چاپ، خیاط که پارچه را برای دوختن، زرگر که طلا را برای ساختن و…) از صاحبان آنان دریافت می¬کنند، اگر به سرقت برود یا در آتش سوزی نابود شود، آیا صاحبان صنایع ضامن هستند یا نه؟
جواب: اگر در نگهداری اموال کوتاهی نکرده باشند ضامن نیستند.
سوال: [514] در موارد متعددی مشاهده شده، منزل با تمام وسائل آن برای مدتی به همسایه¬ای که مورد اعتماد بوده سپرده شده، و در همان مدت وسایل آن به سرقت رفته، یا به فرد امینی سپرده شده که شب¬ها در آن بخوابد و از آن محافظت کند که بر اثر بی توجهی هنگام کشیدن سیگار به خواب رفته و آتش سوزی شده، آیا ضمان اجناس تلف شده بر عهده او است؟
جواب: در صورتی که حفاظت خانه را به عهد گرفته باشد و در محافظت آن کوتاهی کند ضامن خسارت وارده میباشد.
سوال: [515] آموزگاری که هنگام تصحیح اوراق امتحانی دانش آموزان توجه کافی نکند و بر اثر همین سهل انگاری چه بسا دانش آموزی یک سال عقب بماند، آیا آموزگار ضامن خسارت مالی یا معنوی دانش آموز است؟
جواب: در فرض سوال اگر سهل انگاری عمدی نباشد، ضامن خسارت مالی و معنوی نیست والا ضامن است.
سوال: [516] شخصی در روزهای عید فطر، مبلغ پنجاه هزار تومانی که به صورت پراکنده با فاصله چند متری افتاده بوده، پیدا نموده است، لطفاً تکلیف ایشان را مشخص فرمایید.
ضمناً اگر بنا باشد از طرف صاحبش صدقه داده شود، آیا می¬تواند خودش با تشخیص خودش به فقراء یا برادر مستحقش صدقه بدهد؟ یا خیر.
جواب: اگر آن پول علامت نداشته باشد می¬توانید از طرف صاحبش برای فقراء صدقه بدهید و اگر برادرش فقیر باشد دادن آن پول از طرف صاحبش به او نیز اشکال ندارد.
ضمان رمه (گلّه) مشترک
سوال: [517] در روستاها مرسوم است، سه خانوار که دامدار هستند، هر کدام به نوبت در هر روز، گوسفندان را برای چرا به صحرا برده و از آنها محافظت می¬کنند، برخی از این خانوارها، وقتی نوبت به آنها می¬رسد اطفال کوچک خود را برای نگهداری از گوسفندان می¬فرستند، که متأسفانه، گرگ به آسانی به دام حمله کرده و گوسفندان را می¬خورد و بچه¬های کوچک هم کاری نمیتوانند، با این وضع، تاوان و خسارت گوسفندان تلف شده بر عهده چه کسی است؟
جواب: در صورتی که پسربچه بالغ باشد خودش ضامن قیمت گوسفندان است؛ اما اگر بچه نابالغ باشد، جبران خسارت بر عهده ولی طفل یا کسی است که کوتاهی کرده و در نوبت خودش طفل را موظف نگهداری از گله قرار داده است.
ضمانت شخص عاجز
سوال: [518] اگر مسئولین بانک در مورد توان و عدم توان باز پرداخت ضامن، تحقیق لازم را نکنند و صرفاً به داشتن پروانه کسب یا دسته چک بانکی اکتفا کنند و پس از انقضای مدت، ضامن قدرت پرداخت نداشته باشد، مسئولین بانک ضامن وجوهی هستند که قرض داده¬اند؟
جواب: اگر مسئولین بانک در انجام وظیفهشان کوتاهی کرده باشند، ضامن هستند، همچنین اگر قرض گیرنده بدهکاری خود را پرداخت نکند، ضامن نیز طبق تعهدی که داده، ضامن است.
