احکام نماز قضا

س : 295- رسم است معمولاً هرکسى که از دنیا مى رود، ورثه او اجیر مى گیرند تا یک سال نماز و روزه براى این میت بجا اورد، بدون این که وصیت کرده باشد، یا بداند که قضاى نماز و روزه به عهده دارد، آیا این اجیرگرفتن لازم است یا نه، و نماز روزه تحت عنوان واجب داخل است یا مستحب؟
ج : در صورت عدم وصیت و عدم علم به قضاء نماز و روزه میت، اجیر گرفتن واجب نیست و در فرض شک احتیاطاً مى تواند قضاء نماید اگر چه این احتیاط واجب نیست.

س : 296 – آیا قضاى نمازکفایت از خود نماز مى کند، یا اینکه خود نمازرا خوانده بعد قضاى آن را بجا اورد؟
ج : قضا کفایت مى کند، و اگر خود نماز را در وقتش بطور صحیح خوانده باشد احتیاج به قضا ندارد.

س : 297 – قضاى نمازهاى یومیه لازم است هرکدام در وقت خودش خوانده شود؟
ج : لازم نیست.

س : 298 – آیا قضاى نماز در جهر و اخفات تابع خود نماز فوت شده است یا تابع زمانى که در آن خوانده مى شود؟
ج : تابع اصل نماز است.اگر اصل نماز باید به جهر و بلند خوانده شود، قضاى آن نیز به جهر و بلند خوانده شود، همچنین است در نمازهاى که باید به اخفات و آهسته خوانده شود

س : 299 – اگر کسى به خاطر ندانستن مساله نمازهاى قصرش را تمام بخواند قضا لازم دارد؟
ج : قضا ندارد.

س : 300 – اگر کسى خودش نماز قضایى داشته باشد مى تواند براى نماز دیگران اجیر شود؟
ج : مى تواند.

س : 301- اگرکسى به خاطر ندانستن مساله بدون عذرنمازمغرب وعشاء را با تیمم بخواند قضا دارد؟
ج : قضا لازم است.

س : 302 – اگر کسى دچار فراموشى و بیمارى دایمى شده باشد و نتواند نماز و روزه اش را درست انجام دهد قضا وکفاره دارد؟
ج : در صورتى که توان ادا یا قضا را نداشته باشد و نمازش را به قدر توان خوانده باشد قضا ندارد اما در این فرض روزه از او ساقط است، اگر تا رمضان آینده بیمار باشد.

س : 303 – خواندن نماز قضاى یا استیجارى در سفر جایز است؟
ج : بله

س : 304 – کسى که تواناى بر طهارت مائیه و قیام براى نماز را ندارد مى تواند با همین حالى نمازهاى قضاى اش را بخواند؟
ج : اگر علم یا اطمینان دارد که عذرش رفع مى شود باید صبرکند اما اگر احتمال مى دهد که تا آخر عمر عذر برطرف نشود مى تواند نمازهاى قضاى اش را بخواند.

س : 305- کسى که تمام وقت نماز و روزه را در خواب باشد قضاى نماز و روزه بر او واجب است؟

ج : بله، واجب است.

س : 306- اگرکسى اول وقت دروطن وآخروقت درسفر بود ونمازش قضا شد وهمچنین اگر اول وقت در سفر و آخر وقت در وطن بوده قضایى نماز قصر بر او واجب است یا تمام؟
ج : ملاک آخر وقت است اگر آخر وقت در وطن باشد قضاى نمازتمام و اگر در سفر باشد قضاى نماز قصر بر او واجب است.

س : 307 – اگر کسى به خاطر شدت بیمارى واجبات نماز و طهارت و نجاست را تمیز داده نتواند قضایى نماز و روزه اش بر پسر بزرگترش واجب است؟
ج : اگر عقلش را از دست داده باشد یا در اوقات نماز مغمى علیه باشد واجب نیست.

س : 308 – در انجام قضاى نماز و روزه ترتیب شرط است؟
ج : نمازهایی که در اداء آنها رعایت ترتیب لازم است مانند نماز ظهر و عصر، مغرب و عشاء، در قضاء آنها رعایت ترتیب لازم است، اما درغیر این نمازها و نیز در قضاى روزه رعایت ترتیب شرط نیست.

س : 309 – اگر پسر بزرگ در زمان حیات پدر از دنیا برود آیا قضاى نماز و روزه بر پسر دوم که در هنگام مرگ پدرش پسر بزرگ به حساب مى آید واجب است؟
ج : بله، مراد از پسر بزرگتر پسرى است که در هنگام موت پدر از بقیه بزرگتر باشد و بر او واجب است.

س : 310 – اگر کسى تعداد نمازهاى قضا شده اش را نداند و از سوى دیگر براى خواندن نمازکسى دیگرى به مدت چند سال اجیر شده است.اولا از بابت قضاى نمازهاى خودش چه وظیفه اى دارد و ثانیا قضاى نمازهاى خودش مقدم است یا نما ز استیجارى؟
ج : درقضاء نمازهاى خودش نمى تواند به حداقل اکتفا کند، حد متوسط و میانه را انجام دهد مثلأ اگر شک دارد که یکسالى یا دو سال نماز قضا به عهده دارد، یکسال و نیم بخواند (نمى تواند به یکسال که حداقل است اکتفا کند) اما اینکه اول کدام را بخواند، به کیفیت و زمان اجاره بستگى دارد که هنگام شروع و ختم آن را چگونه تعیین کرده باشند.

س : 311- پدرى که خودش نماز و روزه اش را عمدا انجام نمیدهد، پسر بزرگش هم اتمام حجت می کند که بعد از مرگش قضاى نماز و روزه اش را انجام نخواهد داد.با توجه به ترک عمدى پدر و اتمام حجت پسر بزرگ قضاى نماز و روزه پدر بر پسر بزرگ واجب است؟
ج : در زمان حیات پدر باید پدرش را امر به معروت و نهى از منکرکند و بعد از فوت پدر تا اندازه اى که به عسرو حرج نیفتد قضاى نماز و روزه پدرش را انجام دهد.

س : 312- اگر پدر مقلد مجتهدى باشد و پسر بزرگ مقلد مجتهدى دیگر، پسر بزرگ قضاى نماز و روزه پدر را مطابق با فتواى کدام مجتهد انجام دهد؟
ج : پسر باید بر طبق فتواى مرجع خود عمل نماید.

س : 313- شخصى براى انجام عبادات میتى اجیر شده و بنا داشته خودش انجام دهد، اما نتوانسته و اجرت را به کس دیگرى داده تا او این عبادات را از طرف میت انجام دهد، آیا کفایت مى کند؟
ج : اگر شرط مباشرت یا قرینه بر مباشرت نباشد نائب گرفتن کافى است.

س : 314 – کسانیکه روزه و نماز قضایی دارد مى تواند اجیرکس دیگرى شود؟
ج : اگر باعث ترک نماز و روزه خود اجیر شود اجتناب شود و اگر نشود مانعى ندارد.

س : 315- آیا جایز است درنماز استیجارى اول پنج تا نمازصبح بعد پنج تا نمازظهر و عصر بعد پنج تا نماز مغرب و عشا خوانده شود تا مجموع آن نماز پنج روز به حساب آید؟
ج : احوط این است که نمازهاى یومیه به ترتیب خودش خوانده شود یعنى ازصبح شروع وبه عشاء ختم شود.

س : 316- کسى که قرائت اش درست نیست اگر اجیر شود نمازش صحیح است؟
ج : چنین کسى نباید اجیر شود.

س : 317 – اجیر مى تواند – اختیاراً- اذان و اقامه را ترک کند؟
ج : راجع به خواندن اذان و اقامه و دیگر مستحبات نماز باید طبق قرارداد بین ورثه و اجیر عمل شود.درصورتى که هنگام قرارداد در این باره چیزى گفته نشده باشد باید به عرف منطقه عمل شود.اگر خواندن اذان و اقامه متعارف است باید خوانده شود.وگرنه لازم نیست.

س : 318- کسیکه تجوید قرائتش درست نیست اگر اجیر شود نمازش صحیح است؟
ج : اگر قرائتش صحیح نباشد نباید اجیر شود.

س : 319 – کسیکه آب ندارد یا آب برایش ضرر دارد، در هنگام خسوت وکسوت با تیمم نماز آیات را بخواند یا صبرکند تا آب پیدا شود و قضایى نماز آیات را بخواند؟
ج : اگر نمازآیات به خاطر خسوت یاکسوت باشد واجب است که با تیمم بخواند اما اگر به خاطر زلزله (زمین لرزه ) است باید صبرکند و نماز آیات را با وضو بخواند.

س : 320- اگرکسى درتنگى وقت نمازعصر را طورى بخواند که با سلام نمازعصر اذان مغرب شروع شود آیا این نماز ادا مى شود؟
ج : اگر حتى یک رکعت آن را پیش از غروب خوانده باشد نماز ادا و صحیح است اما اگر هر چهار رکعت نمازعصر را بعد ازغروب و با نیت ادا خوانده باشد، احتیاطاً قضاء هم بکند.

س : 321- اگرکسى نماز عصر را در آخر وقت بخواند و نمازاحتیاط هم بر او واجب شده باشد و در خارج وقت بخواند، نماز احتیاط به عنوان ادا خوانده مى شود یا قضا؟
ج : ادا و قضا را معین نکند بلکه به نیت قربت مطلقه بخواند.اما به تاخیر انداختن نماز به این اندازه جایز نیست مگر اینکه عذر داشته باشد.

س : 322- اگرکسى به خاطر جهل به موضوع، یا جهل به حکم و یا بى توجهى نمازهاى احتیاط را نخوانده باشد و اکنون بخواهد، بخواند به نیت ادا بخواند یا قضا ویا اصل نمازرا هم قضا کند؟
ج : در صورت بقاى وقت و انجام منافى نماز نخست نماز احتیاط را بخواند و بعداً اصل نماز را، اما اگر منافى انجام نداده است نماز احتیاط را بخواند، نمازش صحیح است،واگر وقت گذشته اصل نماز را قضا کند.

س : 323- کسى که به خاطر بیمارى یا پیرى به سختى می تواند بایستد و نمازهاى یومیه خود را بخواند و امید به بهبودى خود ندارد مى تواند نمازهاى قضایى خود را نشسته بخواند؟
ج : بله، مى تواند بخواند

س : 324- نمازهایى که از پدر کافر فوت شده است بر پسر بزرگ مسلمانش واجب است؟
ج : واجب نیست.

س : 325- اگر پدر و مادر به کسى – غیر از پسر بزرگ خود – وصیت کند که نماز و روزه قضایی آنها را انجام دهد باز بر پسر بزرگ واجب است که نماز قضایی بدر را بخواند؟
ج : اگر وصى به وصیت عمل کند لازم نیست که پسر بزرگ دوباره آن را انجام دهد.

س : 326- اگر پدر و مادر در طول زندگى خود نمازها و روزه هاى شان را انجام نداده باشند باز بر پسر بزرگ واجب است که انجام دهد؟
ج : تا اندازه اى که به عسرو حرج نیفتد بنا بر احتیاط واجب است انجام دهد.

س : 327- اگرکسى یک ساعت و یا نیم ساعت بعد از زوال بمیرد قضاى نمازظهر و عصر آن روز بر پسر بزرگ است یا نه؟
ج : اگر مریض درعالم بیهوشى بوده است و به هوش نیامده است بر پسر بزرگ واجب نیست، اما اگر باهوش بوده و توان داشته است که نماز بخواند اگر چه با تیمم و با اشاره چشم و ابرو اما نخوانده است بر پسر بزرگش واجب است که قضا کند.

س : 328- آیا پسر بزرگ مى تواند درحال حیات پدرش به او بگوید که نمازهاى فوت شده اش را قضا نمى کند مگر این که مبلغى پول به او بدهد.آیاگرفتن چنین پولى براى پسر بزرگ جایز است؟
ج : خواندن نماز قضاى پدر بر پسر بزرگ واجب است و پول گرفتن در برابر انجام عمل واجب جایز نیست.

س : 329- کسى که چندین بار سکته کرده است و توان حرکت نداشته است آیا قضاى نمازهاى این مدت هم بر پسر بزرگ واجب است؟
ج : اگر بیمار حواس خود را از دست داده بوده است و اوقات نماز را تشخیص داده نمى توانسته است واجب نیست، اما اگر اوقات نماز را تشخیص داده مى توانسته است قضاى نمازهاى یاد شده واجب است.

س : 330 – اگر پدر و مادر نمازهاى خود را غلط خوانده باشند قضاى نمازهاى یاد شده بر پسر بزرگ واجب است؟
ج : اگر براى یاد گرفتن صحیح کوشش کرده باشند اما یاد نگرفته باشند قضا ندارد اما اگرکوتاهى کرده باشند پسر بزرگ باید قضا کند.

س : 331- اگرکسى یقین داشته باشد که وقت باقى است و نمازش را بخواند اما بعداً معلوم شود که نمازش قضا شده بوده است وظیفه اش چیست؟
ج : اگر یک رکعت نماز یاد شده در داخل وقت خوانده شده باشد قضا ندارد اما اگر همه رکعات نماز در خارج از وقت و با نیت ادا خوانده شده باشد باید قضا شود و اگر نیت ما فى الذمه کرده باشد یا نیت قربت مطلقه کرده باشد قضا ندارد.

س : 332- کسى که مدت زیادى دسترسى به عالم دینى نداشته – باشد و بر اثر جهل به مسأله با لباس و بدن نجس نماز خوانده است آیا نمازهاى او قضا دارد؟
ج : اگر وضو، غسل وتیمم را صحیح انجام داده باشد قضا ندارد.

س : 333- اگرکسى براى انجام عمل جراحى بر او ازاول ظهر تا غروب بیهوش بوده باشد قضاى نماز ظهر و عصر بر او واجب است؟
ج : بله، واجب است.

س : 334- با توچه به سوال پیشین – چه فرقى است بین ترک عمدى نماز و ترک غیر عمدى آن مانند بیهوشى زیرا در هر دو صورت قضا دارد؟
ج : درصورت ترک عمدى علاوه بر وجوب قضا معصیت کرده است اما در ترک غیر عمدى تنها، قضاى آن واجب است و معصیتى نکرده است.

س : 335 – آیا قضاى نماز و روزه مادر هم مانند قضایى نماز روزه پدر بر پسر بزرگ واجب است؟
ج : بله

س : 336- کسى که خانه اش درقم است و به خاطر بیمارى درتهران بسترى مى شود و یک ماه یا بیشتر طول مى کشد و نمازش را نمى تواند بخواند، قضاى نمازقصر بر او واجب است یا نماز تمام؟
ج : اگر اقامه کرده بوده است باید قضاى تمام را بخواند و اگر اقامه نکرده بوده است و نمى دانسته است که چند روز مى ماند یک ماه را قصراً و از آن به بعد را اتمامأ قضا کند.

س : 337 – کسى که مدت ده سال اختلال حواس داشته است و نمازهاى خود را به صورت صحیح نمى خوانده است و به همین صورت از دنیا رفته است آیا بر پسر بزرگش واجب است که نمازهاى یاد شده را قضا کند؟
ج : اگر اختلال حواس به اندازه اى بوده است که اوقات نمازیومیه را تشخیص داده نمى توانسته است نماز و روزه اش قضا ندارد اما اگر وقت نماز را مى توانسته تشخیص بدهد و ترک کرده است بر پسر بزرگ واجب است که قضا کند.

س : 338 – اگر پسر بزرگ پیش از انجام قضاى نماز و روزه پدرش از دنیا برود آیا بر پسر دوم واجب است که نماز و روزه پدرش را قضا کند؟
ج : بر پسر دوم واجب نیست اما اگر بین فوت پدر و پسر بزرگ به اندازه اى فاصله بوده که پسر بزرگ مى توانسته قضاء نماز و روزه پدر را انجام دهد و انجام نداده بنابر احتیاط مستحب بر پسر دوم است که قضاه را انجام دهد.

س : 339- اگرکسى وصیت کند به برادرش که ده سال نماز رروزه برایش انجام دهد در حالى که پسرى ندارد و مالى از خود بر جاى نگذاشته است آیا بر برادرش (وصى) واجب است که به وصیت عمل کند؟
ج : در این صورت بر وصى (برادر) موصى واجب نیست که به وصیت عمل کند.

س : 340- اگر پدرى نماز نخواند و پسر بزرگش اتمام حجت کند که نمازت را بخوان زیرا بعد ازمرگت من قضا نمى کنم اگر به حرف پسر بزرگش گوش ندهد باز بر پسر بزرگش واجب است که نماز پدرش را قضا کند؟
ج : اگر پدر منکر وجوب نماز بوده باشد واجب نیست اما اگر منکر وجوب نبوده است بنابر احتیاط واجب باید قضا کند.

س : 341- اگرکسى مدت درازى غسل هاى واجب خود را فراموش کرده باشد و نماز و روزه را با همان حال انجام داده باشد روزه و نمازش قضا دارد؟
ج : نمازش به اتناق علماء قضا دارد و روزه اش بنابر قول صحیح باید تضا شود.

س : 342 – کسى پانزده سالش تمام بوده است اما پدر و مادرش مى گفته چهارده ساله است و خودش علائم بلوغ را نمى دانسته است معلوم مى شود که پانزده سالش بوده است و برخی علائم و نشانه هاى بلوغ در او وجود داشته است اکنون وظیفه شخص یاد شده نسبت به یک سال نماز و روزه فوت شده اش چیست؟
ج : هر اندازه اى را که یقین به فوتش دارد باید انجام بدهد اما احوط این است که آن قدر نماز قضاى بخواند تاکمان به برائت ذمه اش پیدا کند.

س : 343- کسى بعد ازمدتى متوجه مى شود که درلباسش منى وجود دارد ومنى هم ازخود اوست وظیفه شخص یاد شده نسبت به نمازهاى که با این لباس خوانده است چیست؟
ج : اگرقبلا مى دانسته که لباسش نجس است آن مقدارى راکه یقین دارد که با این لباس نمازخوانده است واجب است قضا کند و اگر نجاست لباسش را نمى دانسته نمازهایی که با این لباس خوانده صحیح است.

س : 344 – شخصى که در سفر وظیفه اش خواندن نماز قصر بوده جهلأ نماز را تمام مى خواند و یا وظیفه اش خواندن نماز تمام بوده است مثل دائم السفر ولى نماز را جهلاً قصرخواند.بعد ازتوجه به وظیفه اعاده و قضاء دارد یا نه؟

ج : خواندن نمازتمام عوض قصر مجزى است مگر اینکه قبل ازانقضاء وقت متوجه شود که وظیفه اش قصر بوده دراین صورت اعاده واجب است و اگر عوض نماز تمام قصر بخواند اعاده و قضاء واجب است.مگر درصورتى که قصد اقامه ده روز کرده باشد در این صورت خواندن قصر عوض تمام مجزى است.