احکام نماز

س 1: اینکه می‌گویند در نماز زن باید از مرد عقب تر بإیستد، چه اندازه عقب باشد؟
ج: اگر محل ایستادن زن از محل ایستادن مرد و لو کمی عقب‌تر باشد کفایت می‌کند.

 

س 2: کسی که اذکار نماز را بدون طمأنینه و از روی فراموشی انجام داده وظیفه‌اش چیست؟
ج: اعاده نماز واجب نیست.

 

س 3: اگر کسی، مدتی به سمتی نماز بخواند و بعداً معلوم شود که قبله به آن سمت نبوده است نماز هایش چه حکمی دارد؟
ج: اگر بعد از تفحص و اطمینان به آن سمت نماز خوانده باشد و بعداً کشف خلاف شود نماز هایش قضاء ندارد. البته اگر انحراف از قبله به نود درجه نرسیده باشد و الاّ قضا آن نماز‌ها واجب است.

 

س 4: کسی که یقین به احتلام پیدا کرده و منی را در لباس خود دیده اما کار فرما به او اجازۀ غسل و تطهیر نداده است، نماز خواندن در چنین حالت و با چنین لباسی چه حکمی دارد؟
ج: نماز خوانده شده باید قضا شود و برای نماز های بعدی باید غسل و لباس را تطهیر کند. اجازه ندادن کار فرما عذر به شمار نمی‌آید.

 

س 5: اگر کسی در مسافرت، محتلم شود و نتواند غسل کند و لباسش را بشوید در هنگام نماز چه وظیفه ای دارد؟
ج: اگر ممکن باشد باید غسل کند ولباسش را بشوید و یا عوض کند. اما اگر ممکن نیست تیمم کند با همان لباس نماز بخواند.

 

س 6: کسی که از روی جهل پیش از تسبیحات اربعه «بسم الله الرحمن الرحیم» گفته است آیا نمازش صحیح است و قضاء ندارد؟
ج: صحیح است و قضا ندارد.

 

س 7: کسی که محتلم و لباسش نجس شده، در حالی که می‌تواند لباسش را عوض کند، اگر تیمم کند و با همان لباس نجس نماز بخواند چه حکمی دارد
ج: اگر دسترسی به آب ندارد باید تیمم کند و لباسش را عوض کند، و گر نه نمازش باطل است.

 

س 8: اگر کسی در رکعت سوم به امام جماعت اقتدا کند و به خواندن سوره حمد شروع کند و امّا در رکوع به امام جماعت نمی‌رسد، اگر در سجده به امام جماعت برسد آیا نمازش صحیح است یا اینکه قصد «فرادا» بکند؟
ج: نیّت فرادا کند، نماز جماعت محقق نمی‌شود.

 

س 9: اگر کسی در رکعت اوّل نیّت جماعت کند اما در رکوع به امام نرسد آیا نمازش فرادا می‌شود یا جماعت باقی است؟
ج: نمازش فرادی است اگر حمد وسوره و اذکار را بخواند اشکال ندارد.

 

س 10: بیشتر مردم در جامعة ما تجوید بلد نیست، در قرائت حمد وسوره و مخارج حروف اشتباهات زیادی دارند و نماز های شان را همین طور می‌خوانند از سوی دیگر آموختن قرائت و تجوید برای آنان دشوار است، وظیفه آنان چیست؟
ج: مؤمنان تلاش کنند که قرائت و تجوید نماز شان را یاد بگیرند. اگر قدرت نداشته باشند معذورند. و نمازشان صحیح است انشاء الله.

 

س 11: کسانی هستند که به خاطر بلد نبودن وضو و جاهل بودن به احکام نماز چند سالی نماز شان را اشتباه خوانده‌اند آیا قضای نماز های خوانده شده بر آن‌ها واجب است؟
ج: اگر اعتقاد داشته‌اند که قرائت شان درست بوده و بعداً کشف خلاف شد نماز هایش اعاده و قضا ندارد. امّا اگر اعتقاد داشته‌اند که وضوی شان صحیح بوده است و بعداً کشف خلاف شد، نماز های خوانده شده با چنین وضو باید اعاده و قضاء شود.

 

س 12: کسی که محتلم می‌شده و صبح هنگام بیدار می‌شود که نماز در حال قضا شدن است و وظیفه‌اش تیمم است آیا با همان لباس نجس می‌تواند نماز بخواند؟
ج: اگر لباس دیگری نداشته باشد اشکالی ندارد.

 

س 13: آیا گفتن ذکر رکوع در سجده و ذکر سجده در رکوع ـ عمداً ـ جایز است؟
ج: نباید ـ عمداً ـ چنین شود و اگر سهواً انجام دهد نمازش صحیح است.

 

س 14: اگر در نماز ـ اشتباهاً ـ به جای ذکر رکوع، ذکر سجده یا به جای تسبیحات اربعه سوره حمد خوانده شود آیا سجده سهو واجب می‌شود؟
ج: سجدة سهو واجب نیست.

 

س 15: در قضای سجده و تشهد فراموش شده، تنها خواندن ذکر سجده و تشهد فراموش شده کفایت می‌کند یا علاوه بر آن سلام هم داده شود؟
ج: در قضای سجده و تشهد فراموش شده، ذکر سجده وتشهد کفایت میکند اما برای سجدة سهو ذکر مخصوص با تشهد و سلام کفایت می‌کند.

 

س 16: اگر در سجده شک کند که در سجده دوم است یا سوم وظیفه چیست؟
ج: بنا را برسجدة دوم گذاشته و نماز را تمام کند. بعد از نماز سجده سهو لازم نیست.

 

س 17: آیا در سجده های واجب قرآن رو به قبله بودن شرط است یانه؟
ج: رو به قبله بودن شرط نیست اما بهتر است.

 

س 18: اگرکسی، پایش را گج گرفته باشد به گونه ای که در هنگام مسح پا، دستش به پایش نرسد وظیفه‌اش چیست؟
ج: کسی دیگر به نیابت از او تری (رطوبت) از دست او بگیرد و پایش را مسح کند. و احتیاطاً تیمّم هم بکند.

 

س 19: اگر امر دایر شود بین نماز اول وقت و رسیدگی به امور ایتام، مستمندان، سادات و مریض های بد حال کدام یکی مقدم می‌شود؟
ج: در فرض سؤال تأخیر انداختن نماز اول وقت اشکال ندارد ورسیدگی به امور مستمندان اولویت دارد.

 

س 20: اگر نماز انسان در زمان مجتهدی قضا شود که تسبیحات اربعه را سه بار احتیاط واجب می‌داند اکنون که از شما تقلید می‌کند می‌تواند قضای آن را با یک تسبیحات اربعه بخواند؟
ج: بله! می‌تواند.

 

س 21: بیدار کردن افراد برای نماز صبح چه حکمی دارد؟
ج: اگر راضی نباشند جایز نیست. البته افراد خانواده و اولاد را باید بیدار کند.

 

س 22: کسی که در نماز یک مرتبه تسبیحات اربعه را خوانده است، نمازش صحیح است؟
ج: یک مرتبه هم کفایت می‌کند.

 

س 23: آیا مسافرتی که رفت و برگشت آن پنجاه کیلو متر باشد موجب قصر نماز می‌شود؟
ج: بله! موجب قصر می‌شود.

 

س 24: منظور از طهارت مسجد در نماز تنها محل سجده است یا زیر هر دو کف دست را نیز شامل می‌شود؟
ج: منظور تنها محل سجده است. اگر نجاست زیر زانوها، دست‌ها و پاها مُسری نباشد اشکالی ندارد.

 

س 25: کسی که در فاصله یک یا دو کیلومتری‌اش نماز جمعه بر گزار می‌شود اگر همزمان با نماز جمعه، نماز جماعت بر گزار کند، این نماز چه حکمی دارد؟
ج: نماز جماعت اشکال ندارد.

 

س 26: کسی که در محل نماز جمعه است، اگر نماز ظهرش را در اول وقت به طور فرادا بخواند نمازش چه حکمی دارد؟
ج: اشکالی ندارد.

 

س 27: اگر لازم باشد که نماز فرادا یا جماعت از نماز جمعه به تأخیر انداخته شود این تأخیر به اندازه وقت نماز جمعه است یا کمتر؟
ج: تأخیر لازم نیست.

 

س 28: آیا طلبه ای که درسش در حد شرح لمعه است می‌تواند نماز جمعه بر گزار کند و امامت نماز جمعه را به عهده بگیرد؟
ج: اگر حاکم شرع صلاحیت او را تأیید کند اشکال ندارد.

 

س 29: کسانیکه در افغانستان زن دارند و بدون اجازه آنها برای کارگری به ایران میایند آیا نماز آنها در این مسافرت قصر است یا تمام یعنی سفر آنها حرام است یا نه؟
ج: در صورتیکه مسافرت آنها ادامه داشته و قصد اقامه ده روز در جای نکنند نمازشان قصر است و سفرش حرام نمی‌باشد فقط آنچه برایشان واجب است رساندن نفقه برای زوجه‌اش میباشد.

 

س 30: شخصی در محل زندگی خود اقامه میکند ولی هر روز برای تحصیل نفقه عیالش بیش از مسافت شرعی را طی میکند در تمام سال، و شبها در محّل اقامه خود بر میگردد تکلیف صوم وصلاة ایشان چه است؟
ج: نمازش تمام و روزه را باید بگیرد.

 

س 31: در نماز صبح و مغرب وعشاء که قرائت حمد وسوره را باید با صدای بلند بخوانند اگر کسی از روی جهالت یا فراموشی آهسته بخواند نمازش صحیح است یا خیر؟
ج: نمازش صحیح است ولی باید یاد بگیرد و عمداً آهسته نخواند.

 

س 32: در سجده که باید هفت عضو بدن بر زمین تماس پیدا کند اگر بقیه اعضاء بدن هم با زمین تماس پیدا کند مانند سه یا چهار تا انگشتان پا یا آرنج حکمش چیست؟
ج: اگر بقیه اعضأ به علاوه هفت موضع بزمین برسد نماز صحیح است.

 

س 33: آیا یاد گرفتن تجوید در نماز برای همه واجب است؟
ج: آنچه واجب است تصحیح قرائت حمد وسوره است وآن دقّت های که علماء علم تجوید قائلند یا د گرفتن آن واجب نیست.

 

س 34: شخصی از روی جهل و نادانی تسبیحات اربعه را مدت سه یا چهار سال با بسم الله خوانده است آیا نماز های ایشان صحیح است یا قضا دارد؟
ج: نمازش صحیح است.

 

س 35: اگر زن بدون اجازه شوهر خانه را ترک کند آیا نمازش صحیح است یا نه؟
ج: این زن حق نفقه بر شوهر ندارد امّا نمازش صحیح است مگر اینکه با لباسی که شوهر برایش هبه نکرده فقط اجازه استفاده در صورت اطاعت از شوهر برایش داده باشد در اینصورت اگر شوهر راضی نباشد و باآن لباس نماز بخواند نمازش باطل است. و هم چنین اگر بدون اجازه‌ی شوهر به اندازه مسافت شرعی مسافرت کند نماز را باید تمام بخواند.

 

س 36: اینجانب بخاطر کار حواله داری مدّت یکسال است که مسافر هستم و در ایران خانه و جای ندارم و حالا هم معلوم نیست که تا چه وقت دیگر مسافر هستم آیا نماز و روزه ام قصر است یا تمام؟
ج: چنانچه تصمیم دارید که تا مدّت سه ماه وبیشتر شهر به شهر گردش بکنید وظیفه شما تمام است و هم چنین اگر مدّت ده روز و بیشتر قصد ماندن در یکجای بکنید باز وظیفه شما تمام است.

 

س 37: شخصی برای قضای نماز و روزه میت اجیر شده مقداری را انجام داده و مقداری باقی مانده ولی نمی‌داند چه مقدار در ذمه‌اش باقی مانده است اینها چکار کند؟
ج: اگر مدت اجاره باقی است باید آن مقدار انجام دهد تا یقین به فراغ ذمه خود پیدا کند و اگر مدت اجاره تمام شده باید دوباره وقت اجاره را با مستاجر تمدید کند. نماز و روزه باقی مانده را انجام دهد واگر دسترسی به مستأجر ندارد از حاکم شرع استجازه کند.

 

س 38: شخصی مدت سه سال مریض بوده وتوانای نماز خواندن را نداشته است و از زبان لال بوده است وصیت هم نکرده تکلیف پسر بزرگ ایشان چه است آیا قضا این سه سال نماز و روزه بر پسر بزرگ واجب است یا نه؟
ج: بر شخص مریض هم نماز واجب است ولو قدرت بر رکوع و سجود وایستادن و نشستن نداشته باشد حتی با اشاره چشم و ابرو باید رکوع و سجود را انجام دهد اگر زبان ندارد عوض قرائت باید به قلب خود خطور بدهد حالا که در این مدت نماز نخوانده است و روزه نگرفته است قضأ نمازش بر پسر بزرگش واجب است اما قضا روزه‌اش اگر در همین مدت سه سال قدرت بر گرفتن روزه پیدا نکرده است واجب نیست فقط روز یک مّد طعام که تقریباً هر مّدی به مقدار سه ربع کیلو است به فقیر بدهد.

 

س 39: شخصی خانه‌اش در علی شاوز کرج و محل کارش در تهران است بین محل کار و خانه‌اش حدود 30 کیلو متر فاصله است این شخص روز شنبه هر هفته در تهران در محل کارش میرود و روز پنج شنبه بخانه‌اش بر میگردد نماز و روزه این شخص قصر است یا تمام؟
ج: اگر رفت و آمد این شخص حدّ اقل بیشتر از سه ماه طول بکشد در هر دو جا نماز و روزه‌اش تمام است.

 

س 40: اگر کسی اذان و اقامه را فراموش کند بعد از نیّت یادش بیاید چکار کند؟
ج: اگر قبل از رکوع یادش بیاید مستحب است نماز را بشکند و نماز را با اَذان و اقامه بخواند.

 

41: فی آذان المغرب عند السنّة، بعد کم دقیقة تقریباً یحین موعد الآذان عندنا؟
ج: یجب احتیاطاً ان لایصلی قبل ذهاب الحمرة المشرقیة من فوق الرأس.

 

س 42: اگرکسی در محلّی که نماز جمعه بر گذار است [ مثلا در یک کیلو متری یا دو کیلو متری آن ] نماز جماعت را در اوّل ظهر روز جمعه برگذار نماید، آیا این نماز جماعت حرام است یا مکروه است و یا کلاًّ باطل است؟
ج: نماز صحیح است و اشکالی ندارد.

 

س 43: اگر کسی درمحلّی که نماز جمعه بر گذار است نمازش را در اوّل ظهر جمعه فرادا بخواند، این نمازش مکروه است یا حرام است یا کلاًّ باطل است.
ج: نمازش صحیح است، حرمت وکراهت ندارد مگر اینکه موجب بی اعتنائی به نماز جمعه شود.

 

س 44: اگر نماز جماعت و نماز فرادا که در سؤالهای فوق ذکر شده، از اوّل ظهر جمعه تأخیرش لازم باشد، چه مقدار باید تأخیر بیاندازد، تا تمام شدن نماز جمعه و یا مقدار کمتر هم کافی است؟
ج: تأخیر نماز لازم نیست.

 

س 45: اینکه در نماز، زن باید از مرد عقب تر بایستد، مراد اینست که جای سجده زن از جای پای مرد عقب تر باشد، یا اگر جای سجده زن از جای سجده مرد عقب تر باشد کافی است، اگر چه جای سجده زن برابر خود مرد باشد؟
ج: اگر محل ایستادن زن از محل ایستادن مرد عقب تر باشد کافی است.

 

س 46: اگر دربیابان و صحراها وقت نماز تنگ شود و اگرکفش خود را در بیاورد دست و پایش را سرما ناقص می‌کند یا اصلاً امکان ندارد در این صورت می‌تواند با کفش نماز بخواند و اگر نماز خواند آیا این نماز قضاء یا اعاده دارد یا خیر؟
ج: در فرض سؤال اگروضو داشته باشد نماز صحیح است.

 

س 47: نماز مغرب و عشاء بعد از ساعت 12 نیمه شب قضا می‌شود یا خیر؟
ج: ملاک قضاء بعد از نصف شب است نه ساعت 12.

 

س 48: آیا در نیت نماز قصد وجه یعنی تعیین نمودن وجوب یا استحباب لازم است؟ یا فقط قصد قربت کفایت می‌کند.
ج: وقت قصد خواندن نماز می‌کند لابدّ قصدش معلوم است که نماز واجب می‌خواند یا مستحب همان مقدار کافی است.

 

س 49: پسرم سیزده سال دارد مدعی است که یکبار از او منی بیرون شده البته علاماتش را سؤال نکردیم که مطمئن شویم راست است یانه؟! یا اینکه وذی یا مذی است، البته ایشان روزه را کاملاً می‌گیرد، سؤال ما اینست که روزه و نماز برایش واجب شده یانه؟
ج: در فرض سؤال اگر از پسری شما منی خارج شده باشد روزه و نماز برای او واجب شده است چون یکی از علامات بلوغ خروج منی است و لو پانزده سالش تکمیل نشده باشد.

 

س 50: در سجده نماز و یا هر سجده واجب، دستورش اینست که باید دست در زمین قرار بگیرد حال اگر انگشتان دست روی زمین قرار نگیرد سجده و نماز صحیح است یانه؟
ج: فقط کف دست و زانوها و سر انگشتان بزرگ پاها اگر بر زمین قرار بگیرند کافی است.

 

س 51: در برخی مناطق هزارجات، زن‌ها قسمتی از موی خود را در طرف صورت خود می‌اندازند که در اصطلاح «پیچه» می‌گویند و در‌ معرض دید نامحرمان است. آیا این کار جایز است. اگر در نماز پوشانده نشود چه حکمی دارد؟
ج: بر زنان واجب است که موی خود را از نامحرمان بپوشانند. در هنگام نماز هم باید بپوشانند وگرنه نمازشان باطل است. نگاه کردن مردها به موی زنان نیز حرام است مگر به قسمتی از موی زنان سالخورده و پیر که در روستا‌ها زندگی می‌کنند که معمولاً نمی‌پوشانند مگر اینکه نظر مردها نا محرم از روی شهوت باشد. امّا در نماز همین پیرزن‌ها هم باید موی خود را بپوشاند و الاّ نمازشان باطل است.