س 176: کسانی که به خاطر ضعف اقتصادی برای کار گری به خارج میروند احتمال دارد که همسران شان با این مسافرت طولانی مدت موافق نباشند از نظر شرعی این نوع مسافرت چه حکمی دارد؟
ج: مسافرت آنها حرام نیست به هر حال نفقه زن بر شوهر است.
س 177: زنی باشوهرش اختلاف پیدا میکند و با مرد دیگری رابطه بر قرار کرده چندین بار از خانه فرار میکند. سر انجام شوهر این زن راضی به طلاق میشود. بعد از طلاق زن یاد شده با مردی که رابطه داشته و فرار کرده بود ازدواج میکند آیا این ازدواج صحیح است؟
ج:اگر زن و مرد یاد شده پیش از طلاق مرتکب زنا شده باشند، زن بر مرد به طور دایمی حرام میشود. اگر دخول (آمیزش) محقق نشده باشد، زن و مرد تعزیر میشوند و بعد از طلاق و انقضای عده میتوانند ازدواج کنند.
س 178: پسر و دختری با هم ازدواج میکنند بعد معلوم میشود که برادر این دختر با مادر این پسر زنا کرده است آیا عقد این پسر و دختر درست یا باطل؟
ج: عقد آن دوتا اشکال ندارد.
س 179: اگر پسری با زنی ازدواج کند وقبل از دخول پسر آن زن را طلاق بدهد آیا پدر این پسر با آن زن میتواند ازدواج کند یا نه؟
ج: ازدواج این زن با پدر این پسر جایز نیست.
س 180: اگر زوج عوض شیر بها برای همسرش جهیزیه بگیرد آیا بعد از مطلقه شدن زوجه این جهیزیه مال زوجه است یا مال شوهر؟
ج: اگر شوهر آن جهازیه را برای همسرش هبه کرده باشد اگر عین آن جهازیه تلف شده باشد شوهر نمیتواند مطالبه کند و اگر عینش باقی است احوط این است که باز نمیتواند جهیزیه را پس بگیرد اما اگر هبه نکرده باشد میتواند عین آن را یا در صورت تلف قیمت آن را بگیرد.
س 181: در صورت طلاق مصارف عروسی را که داماد متکفل شده است بدوش کی است از جیب داماد رفته است یا میتواند از پدر زنش پس بگیرد؟
ج: آنچه مصرف شده داماد حق مطالبه از پدر زن ندارد مگر اینکه خواهان طلاق زوجه باشد که در این صورت شوهر میتواند در مقابل طلاق خلعی تمام این مصارف را پس بگیرد.
س 182: بعد از عروسی هدایا و تحفه های که مردم و آشنایان و نزدیکان اعم از جنسی و نقدی برای عروس و داماد میدهند این هدایا بزوج تعلق دارد یا بزوجه؟
ج: اگر احراز شود که آن هدایا را برای عروس دادهاند مال عروس است و اگر برای شوهر داده مال شوهر است و در موارد مشکوک باهم مصالحه کنند.
س 183: در سال 1377 فرزندم مفقود الاثر شده ومدت پنچ سال است که هرچه جستجو کردم تا کنون احوالش معلوم نشده اکنون تکلیف زوجهاش چه میشود؟
ج: در صورتیکه خانمش یقین به فوت شوهرش داشته باشد بعد از نگهداشتن عده وفات بمدت چهار ماه وده روز میتواند شوهر کند و اگر یقین ندارد وشما از مال شوهرش یا از مال خودت برایش نفقه میدهید زوجهاش باید صبر کند تا احوال شوهرش معلوم شود و اگر توان انفاق را ندارید یکی دو مرتبه دیگر هم اعلان رادیو کنید ومدت یکی دو ماه دیگر فحص کنید اگر پیدا نشد بحاکم شرع مراجعه کنید تا زوجه ایشان را طلاق دهد که بعد از گرفتن عده وفات میتواند شوهر کند.
س 184: در بین ما رسم است که تمام جهیزیه دختر از پول گَلَه تهیه میشود و پدر دختر هیچ خرج را متحمل نمیشود و اگر زن بدون اجازه شوهر بخانه پدر خود برود این جهیزیه مال زن است یا شوهر و آیا مهریهاش را حق دارد یا ندارد؟ درصورتی که زن مهریه را حق داشته باشد اگر چه تنزّل قیمت پیدا کرده باشد آیا زن میتواند ما به التفاوت را از شوهر مطالبه کند یانه؟
ج: اگر داماد آن جهیزیه را برای زن هبه نکرده باشد جهیزیه مال شوهر است و مهریه مال زن است و هر مقدار تنزل قیمت پیدا کرده اگر مهر معجّل بوده باید شوهر بطور مصالحه جبران کند و احوط پرداخت ما به التفاوت به جنس است بنابراین اگر زن بدون اجازه شوهر خانه را ترک کند حق نفقه ندارد ولی مهریهاش را حق دارد.
س 185: اگر فردی قبل از فوت خود همسرش را قیّم و وکیل و وصی انتخاب کند و وصیت کند که پس از من قیمومیت و سرپرستی دختران صغیر من بر عهدهی شما است پس از گذشت حدود 16 سال از درگذشت آن مرحوم آیا اجازه مادر در ازدواج به عنوان وکیل پدر مرحوم آنان شرط است یا خیر؟
ج: اوّلا عنوان وکالت در اینجا معنا ندارد چون وکالت با فوت موکل باطل میشود و اثر ندارد. و ثانیاً برای دختر باکره وقتی به سنّ بلوغ برسد فقط اذن پدر یا جدّ پدری شرط است اذن مادر هیچ ارزشی ندارد و عقد صحیح است ولو مادر اجازه ندهد.
س 186: زن گرفتن و زن دادن به اهل کتاب مثل یهودی و مسیحی چه حکم دارد؟
ج: ازدواج زن مسلمان با کفّار مطلقا جواز ندارد نه بصورت موقت و نه بصورت دائم، امّا مرد مسلمان میتواند با زن اهل کتاب بصورت موقت ازدواج کند امّا ازدواج دائمی جواز ندارد.
س 187: اگر دختر رشیده بدون اجازهی پدر یا جدّ پدری در صورتیکه مصلحت خود را تشخیص دهد و با کسی ازدواج کند و بعداً هم پدر یا جدّ پدری اجازه ندهد حکمش چیست؟
ج: اگر پدر یا جدّ پدری بعد از عقد دختر بگوید من این عقد را قبول ندارم عقد باطل است.
س 188: در بعضی مناطق رسم است که مدّت عقد ازدواج را هشتاد یا نود سال میگذارند در مسائل میراث و طلاق این حکم عقد دائم را دارد یا حکم عقد منقطع را؟
ج: در مسائل طلاق و میراث باید احتیاط کرد یعنی در صورتی که زن و مرد از هم جدا بشوند هم باید مرد مدّت را ببخشد و هم طلاق بدهد امّا در میراث ورثه باید با این زن در صورت فوت شوهر یا مرد در صورت فوت زوجه مصالحه کنند.
س 189: اگر مردی با زنی که شوهرش مدّت زیاد در مسافرت است زنا کرده اگر شوهر این زن را طلاق بدهد با اینکه زنائشان محصنه نبوده است آیا مرد زانی میتواند با این زن ازدواج کند یا نه؟
ج: این زن و مرد زانی بر همدیگر بنا بر احتیاط واجب حرام ابدی شدهاند و نمیتوانند با هم ازدواج کنند.
س 190: دختری با پسری با اجازهی پدر دختر برای ازدواج به توافق میرسد و مجلس شیرینی خوری برگزار میشود امّا وقتی از پدر دختر درخواست اجازهی عقد میکنند پدر دختر اجازهی عقد را موکول به پرداخت گَلَه میکند و پدر پسر این مبلغ را ندارد با توجه به اینکه دختر و پسر همدیگر را میخواهند و پدر دختر هم اجازه مجلس شیرینی خوری را داده امّا به خاطر پول اجازه عقد را نمیدهد آیا برای خواندن عقد نیاز به اجازهی مجدد عقد از پدر دختر هست یا نه؟
ج: در فرض سؤال چون پدر دختر با اصل ازدواج راضی است امّا به خاطر پول گرفتن اجازهی عقد را نمیدهد لذا احتیاج به اجازه مجدّد از پدر دختر برای اجراء عقد نمیباشد.
س 191: مردی که دارای زن و بچه بوده مدّتی مفقود الاثر بوده از نزدیکان شان آمده خدمت حضرت آیة الله العظمی گلپایگانی ایشان فرموده بوده تا مدّت چهار سال در کشورهای همسایه یا هر کشوری که احتمال بودن شوهر را در آن کشورها میدهند. بنا به دستور ایشان تنها در کشور ایران ایشان را تفحص میکند اثری از او پیدا نمیکند همسرش چهار سال صبر نمیکند و بدون طلاق و بدون نگه داشتن عده بگفتهی آخوند محل شوهر کرده آیا این عقد و شوهر کردن صحیح است یا نه؟
ج: زنی که همسرش مفقود است اگر یقین به فوت شوهر داشته باشد بعد از نگه داشتن عدّه به مدت چهار ماه و ده روز میتواند شوهر کند امّا در صورت شک اگر مالی از شوهر داشته باشد که از آن مال ارتزاق کند یا کسانی از طرف شوهر برای زن نفقه بدهد باید زن صبر کند تا وضعیت شوهر معلوم شود و الّا به حاکم شرع مراجعه کند. امّا اگر بدون عدّه و طلاق شوهر کرده این عقد باطل و زن بر شوهر دوّم حرام ابدی شده است.
س 192: در سوره مبارکه نساء آیه: 3، چنین آمده است: {فَانْکِحُوا مٰا طٰابَ لَکُمْ مِنَ النِّسٰاءِ مَثْنىٰ وَ ثُلاٰثَ وَ رُباٰعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ تَعْدِلُوا فَوٰاحِدَةً…} اشخاص اوّل اطمینان دارند که با تعدد زوجات عدالت را رعایت میکنند و برخی تردید دارند ولی هردو گروه تعدد زوجات را اختیار میکنند بعد از آن دچار مشکلات عدیده شده و قادر بر حفظ عدالت میان زوجات نیستند که سؤالات ذیل به ذهن خطور مینماید که استدعای جواب دارم.
الف) آیا حکم تکلیفی مستلزم حکم وضعی و بطلان عقود زوجات است یا خیر؟
ج: عقد باطل نمیشود چون امر ارشادی است نه مولوی.
ب) اگر فرض شود که عدالت شرط تعدد زوجات است نه حکم آیا فساد شرط مستلزم فساد مشروط نیست؟
ج: عقد باطل نمیشود.
ج) آیا وجوب همخوابی هر چهار شب یکبار وهر چهار ماه یکبار دخول حق الناس است که جلب رضایت لازم و یا حق الله که توبه لازم باشد؟
ج: حق الناس است وجلب رضایت زوجه کافی است.
د) اگر مردی بدون اجازه همسرش مسافرت کند بیش از چهار ماه آیا سفر او سفر حرام است؟ که روزه واجب و نماز را تمام بخواند یا حتی همخوابی مقیّد به حضور است و استجازه لازم نیست؟
ج: حق همخوابی مقیّد به حضور است.
هـ) اگرداشتن یک همسر بد اخلاق یا چند همسر که داشتن یکزوجه یا زوجات باعث اذیت و آزار پدر و مادر باشد ولو جدا زندگی کنند، که پدر و مادر فرزند را امر به طلاق نماید آیا طلاق دادن واجب است یا خیر؟
ج: طلاق دادن واجب نیست. مگر اینکه ندادن طلاق باعث اذیت پدر شود که در این صورت طلاق دادن واجب است.
س 193: با توجه به قاعده «لامهر لبغی»؛ اگر زنی در حال اضطرار زنا دهد که شرعاً بغی محسوب نمیشود، آیا مستحق مهر المثل میباشد یا خیر؟
ج: اضطرار موجب جواز زنا نمیشود در هردو صورت مستحق مهرالمثل نیست.
س 194: آیا خانواده دختر یا خود دختر لازم است که عیوب که موجب فسخ نکاح نیست ـ مثلاً ـ دختر پایش لنگ است یا دو انگشت ندارد یا دستش از مچ قطع شده است این عیوب را به داماد بگوید یا خیر ممکن است ادامه زندگی برای داماد ضربه روحی داشته باشد یا ضرر مالی به داماد وارد شود در صورت طلاق دیگر اینکه یک نوع تشویق بر مخفی کاری برای خانواده های دختر دارنیست؟
ج: اظهار و بیان آن عیوب بر خانواده دختر واجب نیست اگر چه احوط اظهار آن عیب است و پنهان آن عیوب از داماد و خواستگار جواز ندارد یعنی اگر سؤال کند باید جواب راست را بگوید.
س 195: آیا داماد میتواند در ضمن عقد نکاح شرط کند مثلا اگر د دختر دو انگشت نداشت یا یکی از پا هایش لنگ بود یا دستش از مچ قطع بود هر نقص عضوی که موجب فسخ نکاح نیست در صورت طلاق حق مهر نداشته باشد آیا چنین شرط درست است یا خیر؟ در صورت بروز چنین عیبی در دختر عقد باطل میشود یا اینکه با طلاق از همدیگر جدا شود تکلیف مهر چه میشود زن حق مطالبه مهرش را دارد یانه؟
ج: در فرض سؤال این شرط باطل است و اگر شرط کنند که اگر زن “`دارای فلان عیب باشد زن بگوید من مهرم را میبخشم آن شرط صحیح است.
س 196: وسایل منزل وجهیزیه دختر که به عهده داماد گذاشته شده است یا به عنوان مهر حاضر است که مال دختر است اگر به عنوان مهر نباشد به دو صورت است:
1ـ گفته میشود که داماد از دو میلیون تومان ـ مثلاـ باید وسایل و اثاثیه منزل را تهیه کند طبق قرار داد به عنوان مهر نبوده.
2ـ میگوید اثاثیه منزل به دوش داماد است بدون تعیین مبلغ آیا در صورت طلاق چه قبل از دخول و چه بعد از آن این وجه نقد یا وسایل و اثاثیه منزل مال چه کسی است؟ به مرد تعلق دارد یا به زن؟
ج: اگر به عنوان مهر حاضر نباشد مال شوهر است مگر اینکه به همسرش بخشیده باشد در این صورت مال زن است.
س 197: شرایطی که معمولاً درضمن عقد از طرف خانواده دختر گذاشته میشود:
1ـ حق سکنا؛
2ـ مطلقه کردن زن خودش را در صورت ندادن خرجی بعد از شش ماه؛
3ـ داشتن حق تحصیل برای دختر.
با توجه به اینکه در ابتداء این شروط را قبول کند دو ماه بعد از خواندن عقد از حرفش بر گردد.
و به دلایلی این شروط را نیز مرد به خانواده دختر اعلام کند که این شرایط را قبول نمیکند اگر خانواده دختر رضایت ندارد میتواند طلاق بگیرد در صورت پرداخت مهر آیا چنین حق دارد یا خیر؟
ج: اگرآن شرایط در ضمن عقد لازم دیگر غیر از خود عقد نکاح ذکر شده باشد شوهر حق بهم زدن شرایط را ندارد و الاّ میتواند به شرایط عمل نکند مگر اینکه عقد مبنیاً علیه واقع شده باشد.
س 198: دختری را چند ماه پیش عقد نمودم وقت اول خواستگاری رفتم دو زن در التِمُور مشهد (خراسان) واسطه بود من آن زنها را نمیشناختم کسی دیگری میشناخت که به من معرفی کرد که آن شخص نیز شناخت کامل از آن زنها نداشته است خودم خوب از آن زن واسطه پرسیدم که دختر چگونه است گفت: بسیار خوب است وقت رفتم دختر را ببینم خود دختر با دختری آن زنهای واسطه میامد تا اینکه توجه من به دو طرف جلب شود، توجه من متمرکز به یک طرف نشود به خدا قسم اصلاً متوجه عیبش نشدم در فکر این بودم که دختر صد در صد سالم است آیا این تدلیس حساب نمیشود؟ ولی دو ماه بعد از عقد متوجه شدم که دختر یک پایش لنگ است. به پزشک مراجعه نمودم میگوید هردو پایش باید عمل شود انحراف دارد فلج اطفال داشته. آیا این دختر مهردارد درصورت طلاق یا عقد باطل است؟
درصورت حق مطالبه مهر اگر اقدام به طلاق کنم مهرش را پرداخت نمایم آیادر پیشگاه خداوند مسؤلم و مرتکب گناه شدم با اینکه ممکن است دختر ضربه روحی بخورد به خاطر اینکه عیوبش علنی شده است یا خیر؟
ج: چون از سلامتی دختر سؤال نکرده اید و آنها هم نگفتند که دختر هیچگونه عیب و نقص ندارد لذا عقد صحیح است اگر طلاق بدهید نصف مهرشرا پرداخت کنید اگر دخول واقع نشده باشد.
س 199: طبق قرار داد که بین داماد و خانواده دختر در متن قرار داد عقد نکاح ذکر شده است در صورت نقص عضوی که دختر دارد داماد بعد از عقد متوجه میشود داماد اعتراض میکند که من زن سالم میخواستم نه معیوب و بگوید اگر خانواده دختر از من پول نگیرد یا کم کند از مهر حاضر آیا داماد چنین حقی دارد یا خیر؟
ج: چنین حقّی ندارد و اگر دختر با رضایت خود تمام مهر را و یا نصف مهر را به شوهر ببخشد اشکال ندارد؟