سوال: [559] شخصی که در حدود پانزده سال پیش وصیت خط نوشته و حالا ضعیف شده می¬خواهد وصیت خط سابق را باطل کند و وصیت خط جدید بنویسد.
این شخص می¬خواهد در وصیت خط جدید خود برای نواسه¬اش (فرزند پسر کلان) هم از ملکیت خود حق بدهد، در حالیکه پسران این شخص به جز پدر نواسه با این تصمیم مخالفت دارند و نمی¬گزارند پدرشان وصیت خط جدید بنویسد؛ شخص مذکور به دوستان و اقارب خود زبانی می¬گوید که نواسه¬ام به ملکم حق دارند، آیا نواسه شخص مذکور در این صورت به میراث بابه کلان خود حق دارد؟ یا خیر.
جواب: در فرض سؤال این شخص در زمان حیات خود هر مقدار از زمین خود را بخواهد، می¬تواند برای نوه خود هبه کند و تسلیم نوه خود نماید ولی اگر وصیت کند می¬تواند به اندازه ثلث اموال برای نوه خود از زمین وصیت کند؛ به شرطی که برای خود وصیت به ثلث نکرده باشد.
سوال: [560] در صورتی که مجنی علیه از زنده ماندن خود مأیوس شده باشد؛ آیا می¬توان در مورد تبدیل قصاص نفس به دیه یا مصالحه یا عفو جانی وصیت نماید؟ آیا چنین وصیتی نافذ خواهد بود؟
جواب: چنین وصیتی نافذ نیست. زیرا اختیار بدست اولیا دم میباشد.
سوال: [561] شخصی در زمان حیات خود مقداری پول نزد شخص یا اشخاص امین و متعهد سپرده است، تا پس از مرگ برای ادای نماز، روزه و…. قضا شده¬اش فردی را اجیر کند و ادای واجبات به صورت استیجاری نماید، آیا این کار اشکال دارد؟ یا خیر.
جواب: آنچه را سفارش و وصیت کرده به مقدار ثلث ماترک متوفی نافذ است و باید در مورد وصیت مصرف شود و بیشتر از ثلث را چنانچه ورثه همه کبیر باشند و وصیت را اجازه کنند بر طبق وصیت عمل شود و اگر ورثه اجازه نکردند دو ثلث دیگر بین تمام ورثه تقسیم می¬شود.
تفاوت وصی و وکیل
سوال: [562] لطف نموده وظیفه دو شخصی که یکی وصی و دیگری وکیل از طرف متوفى تعیین شده را معین و واضح فرمایید؟
جواب: وکیل با فوت موکل از وکالت عزل می¬شود و حق تصرف در اموال میت را ندارد ولی وصی طبق وصیت میت عمل می¬کند.
اختیارات وصی
سوال: [563] خانمی سه برادر دارد، به هنگام موت وصیت می¬کند که سهم ارث و ملک خود را به برادرانش بالسویه هبه کرده است و آنان موظف¬اند قضای نماز و روزه¬اش را به جا آورند، در صورتی که بعد از فوت من، قضای روزه و نمازم را انجام ندادند، وصی و وارثم موظف است ملک را از اینها بگیرند، الآن یکی از برادرها قضای روزه و نماز وی را ادا کرده و دیگر برادرها انجام نداده¬اند، آیا وصی و وارث می¬تواند حصه و سهم آن¬ها را پس بگیرد؟ یا خیر.
جواب: در فرض سوال این عبارت ظهور در هبه دارد مگر این که قرینه و یا شاهد بر وصیت وجود داشته باشد بنابراین وصی و وارث حق دارند سهم برادرانی که به شرط عمل نکردهاند از آنها بگیرند و در مورد وصیت مصرف کنند و اگر وصیت نکرده بین تمام ورثه برطبق قانون ارث تقسیم کنند.
سوال: [564] شخصی در هنگام موت وصیت می¬کند که زمینهایم را بعد از مرگم به فلان شخص معین بدهید و من هبه نمودم تا در عوض قضایی نماز و روزه¬ام را بجا آورد، با این توضیح که شخص مورد نظر زمین را قبض هم می¬کند.
آیا این وصیت نافذ است؟ در صورتی که این مرحوم وارث جز یک برادر ندارد که وی ادّعا می¬کند برادرم در زمان حیاتش، سهم زمین خود را به من فروخته و پولش را از من گرفته است و یک نفر شاهد هم دارد، ایشان می¬گوید، بعد از آن که برادرم زمین را به من فروخت؛ خودش در اثر تصادف فوت کرده و از دنیا رفته است و این قضیه برای پانزده سال قبل است و تا این موقع هیچ یک از آشنایان برادرش را ندیده¬اند. حکم این مسأله چیست؟
جواب: اگر صاحب زمین در زمان حیات خود زمین را هبه کرده است و آن شخص نیز در زمان حیات مالک، زمین را قبض کرده باشد، هبه صحیح است و زمین مال آن شخص شده است، و ادّعای برادرش بدون بیّنه قابل قبول نیست.
