اوقات شرعی

سوال: [117]  وقت افطار روزه چه زمانی است؟ آیا برای افطار باید صبر نمود تا سرخی مشرق (یعنی حمره مشرقیه) برطرف شود؟ یا خیر.
جواب: معیار در افطار و نماز خواندن غروب شرعی است، در صورت شک در غروب شمس، احتیاط کند تا اطمینان به غروب شرعی پیدا نماید.
سوال: [118]  علمای اهل تسنّن مردم را در تعجیل افطار دعوت می¬کنند، امّا مردم شیعه تا ختم اذان مغرب افطار نمی¬کنند، ولی علمای اهل تسنّن در این مورد می¬گویند که شیعیان خلاف سنّت پیامبر(ص) عمل می¬کنند، به نظر حضرتعالی علتِ دیر افطار کردن شیعیان چیست؟ و ادعای آنان حقیقت دارد؟ یا خیر.
جواب: در موقع غروب شرعی افطار جایز است و علت اینکه شیعه¬ها زود افطار نمی¬کنند از باب احتیاط است، تا یقین پیدا کنند به غروب شرعی؛ اگر کسی یقین پیدا کند که در موقع اذان غروب شرعی تحقق پیدا کرده در این صورت لازم نیست افطار را به تأخیر اندازد.
سوال: [119]
1ـ شب قدر را خداوند بزرگ یک شب گفته است، پس اگر شب قدر یک شب باشد، در آن شب نیم کره زمین روز است، پس آن‌ها از شب قدر بی¬بهره می¬ماند، اگر آن¬ها شب قدر داشته باشند ما بی¬بهره می¬مانیم، اگر هر دو داشته باشیم پس دو شب قدرشده، هیچ وقت نیست که هر دو کره جهان همزمان شب باشد در صورتی که شب قدر یک شب است.
2ـ شب قدر از قدیم بوده یا همین که قرآن کریم بر پیامبر(ص) نازل شد شب قدر نام گذاری شد؟
جواب:
ج1) در فرض سؤال شب قدر هر کس و هر منطقه اختصاص به همان منطقه و کشور دارد، پس شب قدر همان یک شب است، منتهی شب قدر هر نقطه از کره زمین نسبت به همان نقطه است؛ مثل اینکه جمعه کشور‌های آسیای غیر از جمعه قاره آمریکا است.
ج2) شب قدر قبل از اسلام و قبل از نزول قرآن بوده است.
سوال: [120]  آیا شب قدر در تمام دنیا یکی است؟
جواب: شب همان قرار گرفتن سایه¬ی قسمتی از کر¬ه¬ی زمین بر روی قسمت دیگر است، بنابراین، اگر شب قدر مثلاً از مکّه شروع شود تا زمانی که این سایه تمام کره¬ی زمین را فرا گیرد شب قدر ادامه دارد و در واقع شب قدر بیست و چهار ساعت طول می‌کشد و در تمام کره¬ی زمین یک شب است.
سوال: [121]  من در سوئد زندگی می‌کنم و اوقات شرعی را از اینترنت گرفته‌ام، ولی در آن تا روز چهاردهم ماه مبارک وقت اذان صبح نوشته نشده است، ولی بعد از روز چهاردهم وقت اذان هست و هر روز گاهی پانزده دقیقه و یا ده دقیقه اختلاف دارد، ما باید چی کار کنیم یعنی چه زمانی از خوردن دست کشیده و نماز صبح را بخوانیم؟
جواب: در چنین موارد احتیاط کنید، دیر تر افطار نمایید و درموقع سحر زودتر از سحری خوردن دست بر دارید و یا از منابع معتبر و افراد کارشناس آنجا اوقات شرعی را سؤال کنید.
سوال: [122]  آیا روزه ما در وقت سحر با اذان برادران عامّه باطل می¬شود؟
جواب: اگر اذان برادران اهل سنّت بعد از اذان برادران شیعه باشد، کفایت نمی¬کند؛ ملاک در طلوع صبح و دست کشیدن از مفطرات طلوع فجر صادق است.
سوال: [123]  هوا تاریک شده باشد و نفهمد که شام شده است یا نه، یعنی اذان گفته یا نه! و نماز مغرب را خوانده باشد و در رکعت سوم نماز عشاء باشد که اذان بگوید، آیا هر دو نمازش (مغرب و عشاء) صحیح است یا فقط عشاء؟
جواب: در فرض سؤال نماز مغرب و عشاء را دو باره بخواند.
اوقات شرعی جاهای که شب و روز ندارند
سوال: [124]  من در کشوری فنلاند سکونت دارم، این کشور در قسمت شمالی کره زمین واقع شده است، اینجا در زمستان روزها بسیار کوتاه ودر تابستان روزها بسیار بلند است، مثلا در زمستان ساعت هفت و نیم (7:30) اذان صبح داده می¬شود و ساعت پانزده یعنی سه بعدازظهر اذان شام داده می¬شود؛ چون ما سر کار و یا مدرسه هستیم و در آنجاها امکان و موقعیت نماز خواندن را نداریم، بنابراین نمازمان قضا می¬شود و برعکس در تابستان ساعت3 ـ 2:30 صبح اذان صبح داده می¬شود و اذان شام ساعت 24 ـ 23 یا همان دوازده شب داده می¬شود که برای نماز خواندن ¬مان خیلی مشکل ایجاد می¬شود و از همه مشکل تر روزه گرفتن در تابستان است که حدوداً ما باید 19ـ 18 ساعت روزه بگیریم که قادر به این کار نیستیم، من باخبر شده¬ام بعضی از مراجع تقلید به مقلدان خود اجازه داده¬اند که در این مواقع از اوقات شرعی دیگر کشورها مثلا عربستان یا ایران پیروی کنند.
نظر حضرتعالی در مورد این مسئله چیست؟ آیا ما می¬توانیم، فقط در این مورد از دیگر مراجع تقلید و پیروی کنیم؟
ثانیاً: شرایط تعویض مرجع تقلید چیست؟
جواب: در فرض سوال وظیفه شما نماز خواندن و روزه گرفتن هست، البته بر طبق اوقات کشور¬های همجوار نمی¬توانید وظائف دینی خود را انجام دهید؛ زیرا عمل طبق افق کشور دیگر در جاهای است که شب و روز نداشته باشد مثلا معادل چند روز یا چند ماه شب یا روز باشد.
اگر قادر به روزه گرفتن نیستید و آنجا برای شما در حکم وطن باشد باید هر روز در ماه رمضان بیست و دو و نیم کیلومتر مسافرت کنید، بعد از گذشتن از حد ترخّص می‌توانید افطار کرده و برگردید.
اگر قدرت مسافرت در هر روز را نداشته باشید و روزه گرفتن برای شما امکان نداشته باشد و یا مشقت شدید داشته باشد، دراین صورت می¬توانید افطار کنید و کفاره عمد، که برای هر روز شصت مد طعام (45 کیلوگرم گندم یا آرد) است، به 60 فقیر کفاره بدهید و قضا آن را هم بعداً بگیرید؛ این مسئله فتوی است و حق رجوع ندارید.
سوال: [125] من در فنلاند زندگی می¬کنم اینجا خیلی دیر تاریک می¬شود الان که ماه رمضان است حدوداً ساعت 22 شب اذان مغرب می¬شود و این خیلی دیر است، می¬خواستم بپرسم که آیا من و خانواده¬ام می¬توانم به وقت ایران یا مکه افطار کنم؟
جواب: در فرض سؤال که در 24 ساعت شبانه روز مقداری از آن شب و مقداری روز است، در ماه رمضان روزه بگیرید و در شب اعمال شب را انجام دهید که نماز مغرب و عشاء باشد و اگر قدرت به روزه گرفتن ندارید و مدت سه سال و یا بیشتر در آنجام زندگی کرده¬اید برای فرار از روزه، هر روز مقدار بیست و دو نیم کیلومتر از شهر محل سکونت خود خارج شوید و روزه¬ی خود را افطار کنید بعد به محل سکونت خود بر گردید و در روزهای معتدل سال قضاء آن را بگیرید.
سوال: [126]  یکی از دوستانم در شهر مسکو زندگی می¬کند و اوقات صبح و شام شهر مذکور از کابل خیلی فرق می¬کند، یعنی صبح در آن شهر تقریباً نصف شب است و آنجا مساجد هم وجود ندارد و شام آنان تقریبآ ساعت سه بعد از ظهر است.
به نظر حضرتعالی، افطار آنان چگونه باید صورت گیرد؟ فعلاً وی با دوستانش از جدول اوقاتی استفاده می¬کنند که از سفارت ایران مقیم آنجا دریافت کرده¬اند.
جواب: اگر آن جدول قابل اعتماد باشد بر طبق آن اوقات شرعیه اعمالِ شرعی خود را تنظیم کنند و شرایط اوقات نماز را در رساله¬های عملیه مطالعه کنند وبر طبق آن عبادات خود را انجام دهند.
سوال: [127]  بنده یک سال است که در شمال نروژ زندگی می-کنم اینجا ساعت یازده (23 شب) تاریک می¬شود و من ساعات نماز را از سایت مسلم دات نیوز (که یک سایت سنّی است) می¬گیرم می¬خواستم بپرسم وقت نماز شیعه و اهل سنّت فرق می‌کند؟ یا خیر؛ چون من نماز مغرب را ساعت ده شب می‌خوانم، ولی این در حالی است که هنوز هوا تاریک نشده آیا از نظر شرعی این مسئله مشکل دارد؟ یا خیر.
جواب: شرایط اوقات نماز را در رساله عملیه مطالعه کنید و طبق آن اعمال شبانه روزی خود را انجام دهید؛ در فرض سؤال مهاجرت ازچنین جاهای واجب است، باید درجاهای زندگی کنید که امور دینی ومذهبی را بتوانید به طور معمول ومتعارف انجام دهید؛ نمی¬شود بخاطر امور دنیوی در جای زندگی کرد که واجبات دینی را نتواند در اوقات شرعی خودشان انجام داد.
سوال: [128]  بنده ساکن کشور نروژ هستم، از آنجایى که کشور نروژ در شمالى ترین نقطه جغرافیایى قرار دارد طول شب و روز در طى فصول سال بسیار متغییر مى¬باشد، با نزدیک شدن ماه مبارک رمضان و متقارن شدن با تابستان نروژ طول روزها بسیار طولانى و شبها بسیار کوتاه مى¬باشد. 17 الى 5/23 ساعت روز و باقى شب هست البته این بستگى به موقعیت شهرها دارد که در شمال باشد یا در جنوب؛ سوال ما در مورد اوقات شرعى نروژ هست، تکلیف مسلمانانى که در این کشور زندگى می‌کنند چیست و چگونه براى انجام واجبات (نماز و روزه) زمان بندى کنند؟
جواب: در فرض سؤال از چنین جاهای مهاجرت واجب است؛ اگر شب و روز دارد روزه‌ی روزهای ماه مبارک رمضان واجب است ولو روزها طولانی باشد؛ مگر این که عسر و حرج باشد که در صورت عدم امکان مهاجرت، به اندازه رفع حرج می¬تواند آب بخورد و بعداً قضا کند.
سوال: [129]  من در جای هستم که هیچ وقت هوا تاریک نمی‌شود به نظر شما من چطور باید نماز بخوانم و روزه بگیرم؟
جواب: به نظر اینجانب، مهاجرت از چنین جاهای واجب است و اقامت در جاهای که نتواند عبادات روزانه را به طور معمول انجام داد جایز نیست.
سوال: [130]  من مجبور هستم در جایی زندگی کنم که چهار ماه در سال هوا روشن هست و من نمی‌توانم آنجا را ترک کنم حالا به نظر شما من چگونه نماز بخوانم و روزه بگیرم؟
جواب: به نظر این جانب مهاجرت از چنین جاهای واجب است و باید مهاجرت کنید؛ چنانچه در عسر و حرج هستید و نمی¬توانید از آنجا هجرت کنید، بنابر احتیاط واجب نماز و روزه خود را بر اساس نزدیک‌ترین شهری که شب و روز معتدل دارد و با شما در خط جغرافیایی مشترک قرار دارد، انجام دهید؛ اگر کشورهای همجوار شب و روز شان متفاوت باشد آنکه مطابق احتیاط است را انتخاب کنید.
سوال: [131]  اینجانب مقیم کشور دانمارک هستم، فهمیدن زمان نماز صبح و پایان سحری برای ما مشکل است، می¬خواستم بدانم آیا از نگاه شرعی بین طلوع آفتاب و نماز صبح کدام زمان مشخص است، مثلا یک ساعت، دو ساعت یا کمتر یا بیشتر؟
جواب: زمان مشخص نیست در چنین موارد احتیاط کنید و به مقدار دوساعت قبل ازطلوع آفتاب ازخوردن و آشامیدن در ماه رمضان خود داری کنید.
سوال: [132]  اینجانب یکی از مقلدین شما هستم و در شمال کشور سوئد زندگی می¬کنم و در فصل تابستان روزهای اینجا خیلی طولانی هست، یعنی اینجا فقط سه ساعت شب دارد، یعنی فاصله بین مغرب و نماز صبح فقط سه ساعت هست، که در بعضی مناطق سوئد اصلا نماز صبح معلوم نیست، چون هوا اصلا تاریک نمی¬شود، خیلی از خانواده¬های شیعه در اینجا زندگی می‌کنند و مسافرت هم برای شان مقدور نیست، تکلیف ایشان در ماه رمضان چیست؟ می‌شود روزه را برطبق اوقات شرعی پایتخت اینجا یعنی استکهلم گرفت؟ یا به افق کدام کشور نزدیکتر دیگر؟
جواب: هر جایی که شب و روز دارد باید مطابق افق خودش احکام شرعی را انجام دهد، در فرض سوال روزه گرفتن براساس اوقات شرعی پایتخت یا شهر دیگر جایز نیست.