مسأله 1563. اگر بیمهگر به تعهّدات خود عمل نکند، بیمهگذار میتواند – با رجوع به حاکم شرع، یا غیر او – وی را به اجراى تعهّداتش الزام نماید؛
همین طور، میتواند قرارداد را فسخ نماید و خواستار باز گرداندن مبالغی که بابت حقّ بیمه پرداخت کرده، شود.
مسأله 1564. اگر بیمهگذار در قرارداد بیمه، متعهّد شده باشد مبلغى را به عنوان حقّ بیمه به صورت اقساط بپردازد، چنانچه در اجراى این تعهّد – چه از نظر مقدار و چه از نظر زمان – تخلّف کند، دو صورت دارد:
الف. در مفاد قرارداد در این زمینه دستور و روش خاصّ مشروعی لحاظ و پیشبینی شده؛ در این صورت، باید به همان روش عمل شود، هرچند آن روش به صورت شرط ارتکازی یا ضمنی در قرارداد لحاظ شده باشد؛[1]
ب. قرارداد در این زمینه بر اساس روش خاصّی منعقد نشده؛ در این صورت، بر بیمهگر واجب نیست به تعهّد خود در پرداخت مبلغ یا عوض معیّن به هنگام بروز حادثه و ضرر مشخّص عمل نماید و در فرض مذکور، بیمهگذار نیز نمیتواند خواستار باز گرداندن حقّ بیمۀ پرداخت شده گردد.
همین طور، میتواند قرارداد را فسخ نماید و خواستار باز گرداندن مبالغی که بابت حقّ بیمه پرداخت کرده، شود.
مسأله 1564. اگر بیمهگذار در قرارداد بیمه، متعهّد شده باشد مبلغى را به عنوان حقّ بیمه به صورت اقساط بپردازد، چنانچه در اجراى این تعهّد – چه از نظر مقدار و چه از نظر زمان – تخلّف کند، دو صورت دارد:
الف. در مفاد قرارداد در این زمینه دستور و روش خاصّ مشروعی لحاظ و پیشبینی شده؛ در این صورت، باید به همان روش عمل شود، هرچند آن روش به صورت شرط ارتکازی یا ضمنی در قرارداد لحاظ شده باشد؛[1]
ب. قرارداد در این زمینه بر اساس روش خاصّی منعقد نشده؛ در این صورت، بر بیمهگر واجب نیست به تعهّد خود در پرداخت مبلغ یا عوض معیّن به هنگام بروز حادثه و ضرر مشخّص عمل نماید و در فرض مذکور، بیمهگذار نیز نمیتواند خواستار باز گرداندن حقّ بیمۀ پرداخت شده گردد.
[1]. توضیح اقسام شرط در جلد سوّم، مسألۀ «302» ذکر شده است.