سوال: [616] در مواردی که والدین به فرزندان و یا معلمین به دانش آموزان عباراتی از قبیل «نفهم، بی شعور،….» را به کار میبرند، آیا مرتکب معصیت می¬شوند؟ آیا این کار شرعاً جایزاست؟ یا خیر.
جواب: چنانچه از باب نصیحت باشد حرام نیست ولی اگر این کار از باب توهین و تحقیر به فرزند یا دانش آموز باشد، جواز ندارد.
سوال: [617] اگر فرزند بر اثر بی مهری¬ها، تبعیض¬ها و نگرانی-هایی که پدر برای او فراهم می¬کند دست به خودکشی بزند و فوت کند، آیا ضمانی از این بابت به عهده پدر ثابت است یا صرفاً گناهکار است؟
جواب: صرفاً گناهکار است.
سوال: [618] با توجه به وجوب پرداخت نفقه اولاد توسط پدر بفرمایید:
الف) آیا در این حکم بین فرزند صغیر و کبیر تفاوتی هست؟ (اعم از متمکن و غیر متمکن)
ب) آیا مراد از تمکن، قدرت فعلی است یا توانایی بالقوه تحصیل مال را نیز شامل می¬شود؟
ج) در صورت تخلف فرزند واجب النفقه از دستورات شرعی پدر، آیا وجوب پرداخت نفقه وی ساقط می¬شود؟ (مثلاً نوجوان فقیری که پدر را اذیت نموده و از ورود وی به خانه شخصی¬اش جلوگیری می¬کند، واجب النفقه است؟)
جواب:
الف) نفقه صغیر بر پدر واجب است و نفقه فرزند کبیر در صورتی واجب است که فرزند فقیر و یا قدرت بر کار نداشته باشد.
ب) توانایی بالقوه را هم شامل می¬شود.
ج) احترام پدر واجب است و تخلف از دستورات شرعی او حرام است، در فرض سوال فرزند واجب النفقه است مگر این که کمک به او موجب تنبلی و بیکاری او شود.
سوال: [619]
الف) هرگاه جدایی فرزند از مادر یا خواهر و برادرش به سلامت روانی طرفین بالاخص کودک لطمه وارد کند (یعنی مشقت غیر قابل تحمل برای طرفین ایجاد گردد) آیا می¬توان حضانت طفل را تا رسیدن به سن بلوغ یا رشد به یکی از والدین واگذار کرد؟
ب) آیا دادگاه می¬تواند با توجه به شرایط خاص والدین و حفظ مصالح طفل، بدون در نظر گرفتن سن طفل (2 و 7 سال) او را به پدر و یا مادر واگذار کند؟
ج) پس از رسیدن اطفال به سن بلوغ یا رشد، آیا پدر و مادر در رابطه با حضانت او تکلیف دارند؟
جواب:
الف) بدون رضایت والدین جواز ندارد مگر در موارد اضطراری که حاکم شرع صلاح بداند حضانت را به یکی از والدین واگذار کند.
ب) در صورت صلاحیت والدین بدون رضایت آنها حق ندارد حضانت طفل را به دیگری بدهد.
ج) خودشان اختیار دارند که با مادر زندگی کنند یا با پدر.
ختنه
سوال: [620] شخصی از دوستان ما چند سال پیش سنّت (ختنه) کرده بود، ولی هم اکنون متوجه شده است که ختنه مورد نظر در حدی که شرع مقدس تعیین کرده است نمی¬باشد، اکنون چه باید کند؟ آیا نماز خواندن با چنین شرایطی امکان پذیر است؟ یا خیر؛ قابل یاد آوری است ما در کشور هلند زندگی می¬کنیم و اینجا شرایط مثل کشورهای اسلامی برای ختنه کردن مناسب نیست.
جواب: ختنه در صحّت نماز و سایر عبادات تأثیر ندارد، مگر در مورد حج، که بدون ختنه کامل حج باطل است، و در صورت باطل شدن حج، در نتیجه زنان بر مرد حرام میشوند، در فرض سؤال آن فرد می¬تواند حالا خود را ختنه کامل کند.
سوال: [621] اشخاصی که در دهات زندگی می¬کرده بخاطر نبود امکانات ونبود دکتر بدست دلاک¬ها کامل ختنه نشده¬اند؛ در این صورت عبادات از قبیل روزه و نماز آنها چه خواهد شد؟ اگر اکنون به خاطر شرم و حیا نتواند حشفه را به طور صحیح بر دارد باقی عمر وی چه می¬شود؟
جواب: در فرض سوال نماز و روزهاش صحیح است، چنانچه مقدار حشفه معلوم باشد، ختنه او صحیح است، و اگر حشفه اصلاً معلوم نباشد ختنه صحیح نبوده که در این صورت نیز به روزه و نمازش ضرر نمی¬زند، ولی حج مردی که ختنه کامل نشده باطل است.
جلوگیری از انعقاد نطفه
سوال: [622] حکم جلوگیری از بدنیا آمدن طفل بدون علت چیست؟ آیا وقفه بیشتر از چهار یا پنج سال بین ولادت¬ها جایز است؟
جواب: ایجاد وقفه و جلوگیری از انعقادنطفه با رضایت زوجین به صورت موقت اشکال ندارد، ولی در صورت انعقاد نطفه جلوگیری از به دنیا آمدن طفل جایز نیست.
سوال: [623] اگر پزشکان متخصص به خانمی بگوید که حامله شدن برایش خطر جانی دارد، آیا او میتواند لولههای خود را ببندد؟ آیا این مورد از مصادیق اضطرار است؟
جواب: اگر پزشکان متخصص و مورد اعتماد باشند، با رضایت شوهر میتواند لولههای خود را ببندد.
سوال: [624] آیا برای کاشت «نورپلانت = کپسول زیر پوست کردن» باید از همسر اجازه گرفت؟
جواب: اگر موجب عقیم شدن شود، باید اجازه بگیرد و الاّ اجازه لازم نیست.
سوال: [625] بیماری به علت بیماری خاص تحت عمل جراحی قرار گرفته و زمینه برای انجام عمل (وازکتومی = عقیم سازی) مناسب است، آیا در این شرایط میتوان بیمار را وازکتومی کرد؟
جواب: عقیم کردن در غیر ضرورت برای همیشه جواز ندارد ولی عقیم کردن موقت اشکال ندارد.
سوال: [626] افرادی که موقع انزال منی عزل میکنند و یا از کاندوم استفاده میکنند، آیا شرعاً مسئولیت دارند؟
جواب: شرعاً اشکال ندارد.
سوال: [627] در صورتی که برای جلوگیری از بارداری اجازه شوهر لازم باشد و وی متقاعد نشود و به هیچ وجه رضایت ندهد، چه باید کرد؟
جواب: در غیر مورد ضرورت اجازه شوهر لازم است.
سوال: [628] آیا جلوگیری از انعقاد نطفه با استفاده از هر وسیله مشروعی که بی ضرر باشد و باعث نقص مرد یا زن نشود جایز است؟ یا خیر؛ اگر مستلزم نظر و لمس نامشروع باشد و از سوی دیگر ضرورت فردی یا اجتماعی این امر را تقاضا کند تکلیف چیست؟
جواب: در فرض سؤال جلوگیری به طور موقت، از راه مشروع اشکال ندارد؛ ولی عقیم کردن به طور دائم یا به طوری که مستلزم مقدمات حرام باشد جائز نیست.
سوال: [629] ما یک زن و شوهر هستیم که سه پسر و یک دختر داریم و برای جلوگیری از بارداری از داروی ضد بارداری استفاده می¬کردم اما در اثر استاندارد نبودن یا بی کیفیتی دوا خانمم باردار شده، در حالیکه فرزند کوچک مان یکسال و دوماه دارد، همسرم به خاطر بارداری شیر دادن به او را قطع کرده است، لذا طفلم از رشد بازمانده و وضعیت صحّی همسرم نیز خوب نیست، در صورتیکه کدام مانع از نظر دین اسلام نداشته باشد ما می¬خواهم که این طفل را سقط نمایم، آیا کدام ممانعت وجود دارد؟ یا خیر؛ اگر این کار را اجرا نماییم به چه کفاره¬ای گرفتار می¬شویم؟
جواب: در فرض سؤال سقط جنین حرام و موجب دیه است؛ لذا نباید سقط کنید.
سوال: [630] آیا حضرتعالی محدود کردن تعداد بچه را کاری شرعی می¬دانید؟
جواب: محدود کردن تعداد فرزندان شرعا اشکال ندارد.
سوال: [631] مادری به طور پیاپی و در طول کمتر از دوسال دوبار باردار شده و به شیوه سزارین(جراحی) زایمان کرده است. این جراحی نیز به دلیل استعمال مواد بیهوشی و لطمهای که بدلیل شکافتن رحم به آن وارد میآورد عوارض متعددی برای سیستم مغز و اعصاب، سیستم استخوان بندی و کم خونی و… برای مادر داشته و بر اساس نظر پزشکان نه تنها امکان زایمان طبیعی دیگر میسر نبوده بلکه اساسا حداکثر امکان زایمان با سزارین را دو بار می¬دانند و بارداری مجدد قطعا منجر به جراحی سزارین دیگری برای او خواهد بود، پزشکان با اینکه حفظ جنین را ممکن میدانند اما اساسا این بارداری و زایمان را برای مادر قطعا مضر و دارای عوارض غیر قابل جبران می¬دانند، حال این مادر به فاصله سه ماه از زایمان دوم خود مجددا برای بار سوم باردار شده است، با مقدمات فوق لطفاً حکم شرعی سقط جنین را در دو صورت زیر روشن فرمایید:
الف) در مرحله نطفه
ب) در مرحله علقه
جواب: در فرض سؤال اگر خطر مرگ برای مادر وجود دارد؛ می-تواند نطفه یا علقه را سقط کند، ولی کفاره دارد. اما در غیر خطر مرگ برای مادر سقط جنین جواز ندارد.
سوال: [632] اگر جنینی در مراحل ابتدایی باشد و به صورت انسان کامل در نیامده باشد، اما باقیماندن جنین در آن حالت و سپس تولد ناقص آن به تصدیق اهل اطلاع متدین باعث عسر و حرج شدید برای پدر و مادر گردد، آیا پایان دادن به حاملگی جایز است؟ اگر سقط جنین جائز است آیا دیه هم دارد؟ یا خیر.
جواب: سقط جنین مطلقاً جایز نیست؛ مگر در صورتیکه بقاء جنین قبل از چهار ماهگی (که روح دمیده نشده) طبق نظر و تشخیص متخصصین ثابت شود که باقی ماندن آن موجب مرگ مادر می-شود در این صورت سقط جایز است؛ ولی دیه به عهده مباشر سقط است. اما بعد از دمیده شدن روح اصلا سقط جنین جواز ندارد.
سوال: [633] سقط جنین بیست روزه با علم به این که تولدش برای مادر خطر دارد از نظر شرعی چه حکمی دارد؟
جواب: اگر دکترهای متخصص و مورد اعتماد بگویند که باقی ماندن بچه در شکم مادر موجب مرگ مادر می¬شود، در صورتی که روح دمیده نشده باشد سقط جنین جایز است ولی دیه دارد در غیر این صورت اگر روح دمیده شده باشد سقط جایز نیست.
