[سؤال 7176] 3632
بسمه تعالی 28 / 9 / 1361
به نام او و به یاد امام امت و جمیع شهدا و صالحین و صدیقین
اگر در ضمن معامله، شرطی گذاشته شود و یکی از طرفین به شرط عمل نکند، طرف دیگر حق فسخ معامله را دارد؟
بسمه تعالی، در صورت تخلف، خیار ثابت است.
[سؤال 7177] 3633
بسمه تعالی 27 / 11 / 1361
دفتر مبارک امام امت و مرجع عموم مسلمین جهان امام خمینی ادام الله ظله علی رؤوس المسلمین
به استحضار می رساند شخصی یک دانگ و نیم از ملک خویش را به دیگری فروخته با مبلغی در حدود سیصدهزار تومان نقد و یک میلیون و یکصد هزار تومان نسیه به مدّت دو سال به ضمیمه پانصد هزار تومان طلب بانک که روی این ملک بوده به شرط این که خریدار در رأس موعدهای مقرّره بدهی های خود را به بانک و فروشنده بدهد. ملک به تصرف خریدار درآمده و به جای یک دانگ و نیم، کل شش دانگ را غصباً تصرف کرده و هرگونه تصرف ناروایی را در آن انجام داده، فروش تراکتورها و ماشین آلات سنگین کشاورزی و قطع اشجار کهن سال چهار متری و فروش قطعاتی از زمین و ایجاد ساختمان های زیاد مسکونی و غیر آن و در مقابل، شروط پرداخت پول ملک را به فروشنده و بانک عمل نکرده و تخلف نموده است. به نظر حکام والامقام شرع مطاع چنین بیع و معامله اصولاً صحیح و مرضی یا باطل و فسخ است؟ برای اصلاح امور امت ذیلاً فتوای حضرت امام اعظم را در این ورقه توشیح بفرمایید.
بسمه تعالی، بیع نسبت به مقدار تعیین شده صحیح و شرایط واجب الوفاء است، و خریدار حق تصرف در زاید بر مورد معامله را ندارد و اگر تخلف از شرایط نماید برای فروشنده حق الزام او به عمل به شرط می باشد و چنانچه ممکن نشد می تواند معامله را فسخ نماید.
[سؤال 7178] 3634
بسمه تعالی 18 / 11 / 1361
محضر مبارک حضرت آیت الله امام خمینی دامت برکاته
پس از تقدیم سلام و تحیات وافره استدعا دارم به یک سؤال ذیل پاسخ فرمایید: یک قطعه زمین را در اوایل فروردین ماه 1357 فروختم، مدّت حدود سه سال مبلغی پول از خریدار گرفتم و الباقی قید شد به صورت اقساط ماهیانه خریدار بدهد و سند عادی به نام خریدار نوشته شد. در سند قید شد وقتی خریدار تمام قسط پول را پرداخت کرد، سند رسمی را به خریدار انتقال بدهم. خریدار چند قسط را پرداخت و بعد از اواخر سال 57 دیگر پرداخت نکرد. البته زمین هم گران شد مدّتی گذشت، مبلغی از پول را گرفتم و مبلغی مانده است لذا خریدار وقتی دید زمین را به صورت رسمی نمی شود انتقال داد می گوید من پول خودم را می خواهم. آیا این معامله صحیح است یا باطل؟
بسمه تعالی، اگر شرط شده که پس از پرداخت پول، زمین رسماً انتقال داده شود و عمل به شرط ممکن نیست، خریدار حق فسخ دارد.
[سؤال 7179] 3635
بسمه تعالی
محضر مبارک حضرت آیت الله العظمی امام خمینی دام ظله العالی، السلام علیکم ورحمة الله وبرکاته
هرگاه شخصی مغازه ای را به فردی بفروشد و مقداری از پولش را دریافت کند و در قولنامه شرط کند که باقیمانده را مشتری تا شش ماه بپردازد، اما مشتری به این شرط عمل نکرد و فروشنده مغازۀ مذکور را به دیگری در محضر فروخت آیا شرعاً مشتری اول مالک است یا مشتری دوم؟
بسمه تعالی، اگر در ضمن عقد شرط شده که در مدت معین بقیۀ پول داده شود یا عقد مبنی بر آن واقع شده و مشتری تخلف کرده با فروش شخص فروشنده مشتری دوم مالک می شود.
[سؤال 7180] 3636
بسمه تعالی
دفتر حضرت آیت الله العظمی امام خمینی، رهبر کبیر انقلاب
شخصی خانه ای را از شرکت ساختمانی خریداری و پس از مدتی به شرکت مزبور توصیه می کند که خانه را از طرف من بفروشید؛ شرکت خانه را به شخصی به قیمت تقریباً یک میلیون تومان می فروشد؛ مبلغ ششصد هزار تومان را تحویل می گیرد و مبلغ چهارصد هزار تومان دیگر را قرار است خریدار طی چند سفته در مدت معین بدهد؛ و نیز مقرر شد که مالک، پس از رسید تمام قیمت، معامله را امضا و اصل قبالۀ خرید را انتقال بدهد؛ ناگفته نماند که خریدار خانه را متصرف شده اما مابقی قیمت خانه را که مبلغ چهارصد هزار تومان بود پرداخت نکرده و مدت بیش از دو سال از مدت پرداخت آن گذشته است؛ حال فروشنده می گوید: چون شرط انجام قطعی معامله و انتقال سند، پرداخت بقیۀ وجه بوده و خریدار در وقت معین و تا کنون مابقی پول را پرداخت نکرده، معامله فسخ است و خانه را نمی فروشم؛ و شخص خریدار مدعی است که معامله لازم شده و خانه را پس نمی دهم. آیا در این صورت، فروشنده حق فسخ معامله را دارد یا خیر؟ با احترام
بسمه تعالی، اگر شرط شده که خریدار در وقت معین، پول را بدهد و تخلف شده، فروشنده حق فسخ دارد.
[سؤال 7181] 3637
بسمه تعالی 29 / 8 / 1361
نایب الإمام، امام خمینی، دام ظله العالی
1. شخصی زمین خود را به برادر خود فروخته، مقداری از ثمن را گرفته، بقیه ثمن را در موعد سه ماه قرار می گذارد. ولی بعد از سه ماه، به واسطه اختلاف در جنس و نقد بودن آن؛ در دادن ثمن تأخیر می شود. بعد فروشنده، پشیمان می گردد. آیا این بیع، صورت پذیرفته و صحیح است؟
بسمه تعالی، اگر شرط شده که بقیه ثمن در موعد مرقوم پرداخت شود، در صورت تخلف، فروشنده حق فسخ پیدا می کند و تا فسخ نکرده، بیع به حال خود باقی است.
2. شخص مذکور، بعداً زمین خود را وقف می کند و مشتری مذکور، در مجلس وقف می گوید از معامله بالا صرف نظر کردم به شرط این که وقف صحیح باشد. آیا معامله بالا فسخ شده، و وقف صحیح است؟
بسمه تعالی، اگر بعد از سه ماه، با تخلف شرط، فروشنده این کار را انجام داده؛ فسخ محقّق شده. ولی صحت وقف، محل اشکال است، مگر این که اول فسخ کند و بعد وقف نماید.
[سؤال 7182] 3638
بسمه تعالی
محضر حضرت آیت الله العظمی خمینی مدّ ظله العالی
کسی حیوان حلال گوشت را می فروشد به شرط آبستن بودن، خریدار این حیوان را می برد به خانه خود بعداً معلوم می شود که آبستن نیست مشتری می تواند معامله را فسخ کند یا مقداری از قیمتش کم کند؟ شما امر بفرمایید.
بسمه تعالی، می تواند معامله را فسخ کند و حق گرفتن تفاوت ندارد.
[سؤال 7183] 3639
بسمه تعالی 12 / 5 / 1361
محضر مقدس حضرت آیت الله العظمی روح الله الموسوی الخمینی، دامت برکاته
ضمن ابلاغ مراتب سلام، به عرض عالی می رساند: شخصی خانه ای را به کسی فروخته؛ خریدار مبلغی را نقداً پرداخته و قرار شده بقیه را به اقساط و در مواعد مقرر پرداخت نماید؛ لیکن خریدار مذکور، اقساط معینه را در رأس موعد نپرداخته و از موعد هر قسط، ماه ها گذشته. آیا فروشنده حق فسخ معامله را از بابت تخلف شرط و خیار تأخیر دارد یا خیر؟
در خاتمه، عزت و سعادت و سلامت تام آن حضرت و پیروزی کامل اسلام و مؤمنین را از ایزد لایزال خواهانم.
بسمه تعالی، مورد خیار تأخیر نیست؛ بلی اگر در ضمن معامله شرط شده باشد که ثمن در مواعد مقرّره، به اقساط پرداخت شود و تخلف شده، خیار تخلف شرط ثابت است.
[سؤال 7184] 3640
بسمه تعالی
پس از عرض سلام این جانب قطعه زمینی از شخصی خریداری نمودم وکالتی بدون سند که بعد از ارزیابی نمودن و پرداخت مالیات به نام خودم یا دیگری سند صادر کنم وکالت که به بنده داد پول زمین را به صاحب ملک پرداختم رفتم اداره ثبت مهندس بردم که ارزیابی کنم گفت شماره زمین اشتباه می باشد شماره زمین شما آن خانه های ساخته شده است این زمین نیست خلاصه دو سال زحمت کشیدم تا شماره را درست کردم و تفکیک نمودم اعاده سند شد رفتم محضر به نام کنم محضردار گفت وکالت یک اشکال دارد برو صاحب زمین را بیاور رفتم پیش صاحب زمین که بیا برویم محضر زمین را به نامم کن گفت برو رعیت سابق زمین را راضی کن تا من بیایم محضر زمین به نامت کنم گفتم شما چه کار دارید به رعیت اگر بیاید سراغ من ایشان را راضی خواهم کرد گفت من نمی آیم بنده هم رفتم بعد از پنج روز بخش نامه آمد برای محضر که زمین را نمی توانید بفروشید چون از 1500 متر زیادتر است فعلاً ایشان نمی توانند زمین را به نام بنده کنند از محضر مبارک سؤال می شود که آیا این معامله صحیح است یا خیر؟ و می توانم رجوع به بایع نمایم تا پولم را دریافت کنم یا خیر؟
بسمه تعالی، اگر در ضمن معامله شرط شده یا معامله مبنی بر این شرط واقع شده که فروشنده انتقال محضری بدهد و تخلف شده خریدار حق فسخ و مطالبه پول را دارد.
[سؤال 7185] 3641
بسمه تعالی 28 / 8 / 1361
دفتر مرجع عالی قدر، حضرت آیت الله العظمی امام خمینی، رهبر کبیر انقلاب اسلامی ایران
تقاضا دارد در مورد خرید یک دستگاه آپارتمانی که بر اساس سند عادی (قولنامه) در سال 1357 خریداری و آپارتمان نیز از تاریخ 15 / 7 / 1357 پس از صرف هزینه به وسیله خریدار تکمیل و به وسیله فروشنده به عنوان انجام معامله تحویل خریدار شده و مالک نیز در موعد مقرر جهت تنظیم سند رسمی در دفترخانه حاضر نگردیده است و اکنون به علت تورم و بالا رفتن قیمت، فروشنده خواهان تخلیه و پرداخت وجه الضمان ضمن عقد مندرج در سند عادی (قولنامه) به خریدار است نظر شرعی را بیان فرمایید که آیا فروشنده می تواند ادعای تخلیه خانه را بنماید؟
آیا فروشنده می تواند ادعای دریافت اجاره نماید؟
آیا دادگاه مدنی می تواند بدون در نظر گرفتن حکم شرعی اقدام به صدور رأی کند؟
تکلیف شرعی و قانونی خریدار در مورد فوق چیست؟
کلاً نظر شرع انور در این مورد به چه طریق می بایستی برآورده شود؟
بسمه تعالی، مسأله مربوط به دادگاه های مربوطه است و در صورت تمامیت معامله، شرایط مقرّره در ضمن آن نافذ و لازم العمل است.