سوال: [302] آیا مسافرت غیر ضروری در ماه مبارک رمضان اشکال دارد؟
جواب: اگر برای فرار از روزه باشد کراهت دارد.
سوال: [303] آیا میشود برای فرار از روزه ماه رمضان مسافرت کرد؟
جواب: بله مسافرت جایز است ولی کراهت دارد.
سوال: [304] اگر کسی صبح نیت مسافرت کند با این که به حکم مسافر بودن است، میتواند قبل از رفتن روزه را افطار نماید؟ اگر کسی شب نیت مسافرت نداشته باشد صبح اتفاقاً سفر برایش پیش آید حکم روزه اش چیست؟ آیا میتواند افطار کند؟
جواب: اگر در شب نیت مسافرت نداشته باشد نمیتواند روزه خود را افطار کند، آن روز را هم روزه بگیرد و هم قضاء کند، اگر در شب قصد سفر داشته باشد تا از حد ترخص رد نشده نمیتواند افطار کند.
سوال: [305] بنده قبل از ظهر مسافرت کردم چیزی نخوردم و نیاشامیدم و مفطری انجام ندادم و قبل از ظهر همان روز به محل زندگیام برگشتم و دوباره نیت کردم آیا روزه من صحیح است؟
جواب: بله، روزه آن روز صحیح است.
سوال: [306] اگر روزه دار پیش از ظهر قصد مسافرت کرده و بعد از حدّ ترخّص روزه¬اش را باطل کند، سپس مانعی از ادامه¬ی سفر برایش پیش آید و به وطن باز گردد آیا تا شب باید امساک کند یا می¬تواند بخورد؟
جواب: امساک واجب نیست.
حد ترخّص
سوال: [307] اگر مسافری به طرف وطن یا محلّ اقامت خود بیاید و اذان ظهر را در حدّ ترخّص بشنود و مفطر را به جا نیاورده باشد، اگر نیت روزه کند صحیح است؟ یا این که شرط است قبل از ظهر به وطن یا محلّ اقامت خود برسد؟
جواب: در فرض سؤال شرط است که قبل از ظهر به وطن یا محل اقامت خود برسد و حدّ ترخّص برای مسافری که وارد میشود کافی نیست، بلکه اعتبار حدّ ترخّص برای مسافری است که از وطن یا محل اقامت خود خارج می¬شود.
سوال: [308] شخص که مسافرت میرود آیا جواز افطار او هشت فرسخ فقط طی مسافت رفت است؟ یانه این که رفت و برگشت هر دو هشت فرسخ باشد؟
جواب: اگر رفت و برگشت هشت فرسخ چهل و پنج (45) کیلومتر شود مسافر میتواند افطار کند.
سوال: [309] کسی که میخواهد بعد از ظهر مسافرت کند تا روزهاش درست باشد آیا باید هنگام اذان ظهر خانه یا محلی دیگری را که درنظر گرفته است برسد روزهاش صحیح است یا در مسیر مقصدی باشد که پیش از ظهر میرسد، یعنی هنوز به مقصد نرسیده ولی دیوار شهر را میبیند روشنتر جواب دهید.
جواب: بعد از ظهر هر موقع مسافرت کند روزهاش صحیح است؛ اگر منظور شما از رسیدن به مقصد، روزه روز بعد است، که باید قبل از ظهر در وطن یا در جایی که ده روز قصد اقامت در آنجا دارد رسیده باشد و رسیدن در حد ترخّص آنجا قبل از ظهر، برای بازگشت به وطن و محل قصد اقامت کفایت نمیکند.
سوال: [310] بنده در مسیر میروم که چهار فرسخ رفت و چهار فرسخ برگشت من تا منزل یا دیوار شهر است، به هر صورت هشت فرسخ طی شده تکلیف روزه من چیست؟
جواب: اگر بین دو محل یعنی از آخر محلی تا ابتدا محل دیگری رفت و برگشت هشت فرسخ باشد روزه افطار میشود.
سوال: [311] کسی که از سفر برمی¬گردد و به شهر خودش میرسد، اما خانه او در یکی از روستاهای اطراف شهر است که یک ساعت از شهر فاصله دارد، آیا می¬تواند نیت روزه کند؟ یا ملاک خود منطقهی آن ده یا روستا است؟
جواب: تا به روستای خود نرسیده است نمیتواند نیت روزه کند.
سوال: [312] معیار درست بودن روزه برای مسافری که قبل از ظهر به وطنش میرسد، رسیدن به محل زندگی و داخل شدن در شهر و قریه است؟ یا رسیدن به دروازه شهر و جایی که صدای اذان را میشنود؟
منظور از اذان چه اذانی است، آیا اذان با بلندگو یا صدای اذان شخصی بدون بلندگو؟ لطفا واضح فرمایید.
جواب: در فرض سؤال معیار رسیدن به حد ترخّص است، که دیوار شهر و یا صدای اذان شنیده شود و مراد از اذان، اذان بدون بلندگو است که همان اذان عادی و معمولی با صدای شخص باشد.
دائم السفر
سوال: [313] عده¬ای برای کار می¬خواهند به مدت سه ماه به محلی عزیمت کنند که بیش از چهار فرسخ میباشد البته میخواهند هرروز صبح بروند و قبل از اذان مغرب باز گردند، حکم روزه برای این گونه افراد چیست؟
جواب: در فرض سؤال دائم السفر هستند باید روزه بگیرند و نماز را هم تمام بخوانند.
سوال: [314] در هفته پنج روز مکتب می¬روم که در حدود سی کیلومتر از خانه من فاصله دارد و همچنان آخر¬های هفته خانه برادرانم می¬روم که شصت(60) کیلو متر از خانه من فاصله دارد، مسئله روزه و نماز من چیست یعنی آیا قصر می¬شود یا نه؟
یادآور می¬شوم که تقریباً هر آخر هفته خانه برادرانم می¬روم، حتی کلید خانه¬ی یکی از برادرانم را نیز دارم.
جواب: اگر این رفت و آمد بین خانه ومکتب سه ماه، یا بیشتر ادامه پیدا می¬کند دائم السفر هستید نمازتان در خانه و مکتب تمام است و در ماه رمضان باید روزه بگیرید اما در خانه برادرتان نماز شما قصر است.
سوال: [315] بنده متولد و بزرگ شده¬ی دزفول می¬باشم و در شهر ماهشهر (دو صد و پنجاه(250) کیلومتر با دزفول فاصله دارد) کار می¬کنم و در حال حاضر نیز زن و بچه¬ام در شهر اهواز یکصد و پنجاه (150) کیلومتر با دزفول فاصله دارد زندگی میکنند؛ لذا مجبورم که چند روز در هفته در اهواز یا دزفول بمانم. وضعیت نمازم به چه صورت می¬باشد، لازم به ذکر است که در آینده نیز ممکن است بطور دائم در یکی از شهر¬ها بصورت دائم زندگی کنم.
جواب: اگر در هفته سه بار یا بیشتر بین دزفول و ماهشهر به مدت سه ماه یا بیشتر رفت و آمد کنید در هر سه جا نماز را تمام بخوانید بعد از این که در یکی از شهرها به صورت دایم زندگی گردید، آنجا وطن حساب می¬شود، نماز را تمام بخوانید.
سوال: [316] حکم نماز و روزه¬ی کارگران مهاجرین افغانی که از لحاظ کاری بیشتر از مسافت شرعی را برای کار طی می¬کند و هر روز رفت و آمد دارد چیست؟
جواب: اگر سه ماه یا بیشتر ترددشان ادامه پیدا کند دائم السفر هستند.
سوال: [317] کسی که خانه¬اش در شهر است و در روستای اطراف شهر کار می¬کند یا کارگر است یا پیمانکار، معمولاً بیشتر از ده روز طول می¬کشد، تکلیف نماز و روزه¬ش چیست؟
جواب: اگر کمتر از یکماه رفت و آمد میکند نمازش در سفر قصر است و نمیتواند روزه بگیرد.
سوال: [318] حکم کارگری که صبح برای کار سر فلکه میرود، صاحب کاری پیدا می¬شود که این شخص را سر کار ببرد، اما مسیری که طی میشود بیشتر از چهار فرسخ می¬باشد، حکم روزه ایشان چیست؟
جواب: اگر در شب قصد سفر را نداشته آن روز را هم روزه بگیرد و هم قضاء کند.
سوال: [319] چندین سال است که پیمانکارم و فاصله بین منزل و محل کارم بیشتر از حد شرعی است و من هم به ناچار باید هر روز این مسیر را طی کنم، آیا نماز و روزهام قصر است؟
جواب: اگر سه ماه یا بیشتر رفت و آمد میکنید دائم السفر هستید و اگر دو ماه طول میکشد احتیاط کنید بین قصر و تمام، روزه و قضاء، ولی نماز در خانه تمام است.
سوال: [320] حکم روزه و نماز دانش¬آموزان، دانشجویان، معلمان و کارمندانی که جهت تحصیل و شغل کاری خود هفتهای یک روز، یا دو روز یا بیشتر به مسافت شرعی چهل و پنج کیلومتر سفر می¬کنند چیست؟
جواب: اگر در هفته سه روز یا بیشتر بروند و سه ماه یا بیشتر ادامه پیدا کند، دائم السفرند و نمازش تمام است و باید روزه بگیرند و اگر در هفته یکبار مسافرت کنند، مسافرند. و اگر در هفته دو بار مسافرت کنند، احتیاط کنند که هم نماز را در سفرهاشان تمام بخواند و هم قصر.
سوال: [321] اینجانب دانشجو یا کاسب یا کارمندی هستم که محل زندگیم در بلخاب است و هفتهای دو روز و پنج روز در استان سر پل و یک هفته در مزار شریف زندگی میکنم، بعد از آن به محل زندگی خودم بر میگردم، آیا بنده حکم دائم السفر را دارم؟ آیا دائم السفر میتواند نماز و روزه¬اش را کامل انجام دهد؟
جواب: اگر برای تحصیل، کار و… بمدت سه ماه یا بیشتر در هفته سه بار یا بیشتر رفت و آمد کند و یا بیش از سه روز در هفته در سفر باشد، نمازش تمام است و روزه بگیرد.
سوال: [322] اینجانب خلبان طیاره¬ای چرخی نظامی هستم، شغلم ایجاب میکند که دائم در مأموریت پرواز باشم به طوریکه شاید در هر ماه مسافر باشم یا در هفته دو یا سه روز یا بیشتر، با این توصیف چون من نظامی هستم و تمام افغانستان وطن من میباشد، آیا میتوانم حکم دائم السفر را داشته باشم تا بتوانم نماز و روزهام را کامل بجا آورم، شاید این سوال خیلی از همکاران من باشد، نظرات حضرت عالی را در این زمینه خواستاریم، لطفاً توضیح فرمایید؟
جواب:: اگر در هفته حداقل سه بار قصد مأموریت پیدا کنید، در فرض سوال دائم السفر هستید باید روزه بگیرید، اگر دو بار انجام دهید احتیاط کنید، بین روزه و قضاء، اگر یک بار در هفته مأموریت را انجام دهید در حکم مسافر هستید.
سوال: [323] کسی که جزء پرسنل نیروی امنیتی شهرش هست، بعضاً مأموریتی برایش پیش میآید که باید روزی دو یا سه بار به مسافرت برود که بیش از حد ترخص است، یا شاید در هفته مأموریتی پیش نیامد یا شاید یک هفته یا دو هفته مأموریت برود، حکم نماز و روزهاش چیست؟
جواب: اگر در حد ترخص تردد کند نماز قصر نمیشود و اگر در حد مسافت شرعی که هشت فرسخ است، رفت و آمدش طول بکشد و در هفته سه بار تردد کند، دائم السفر است.
وطن دوم
سوال: [324] بنده دانشجویی هستم اهل افغانستان که در شهری در کشور آلمان تحصیل می¬کنم. برای چند ماه در این شهر خواهم بود و سپس برای چند ماه نزد خانواده¬ام بر می¬گردم و پس از چند ماه بودن نزد خانواده¬ام دوباره باید برای دو سال برگردم این شهر.
سوال اول: آیا این شهر در آلمان وطنم محسوب میشود؟
سوال دوم: روزه ماه رمضان در اینجا بسیار طولانی است حدود نوزده ساعت از سحر تا افطار طول می¬کشد و من روزی پنج ساعت درس دارم و شما چه راه حلّی را در این موارد پیشنهاد می¬کنید؟
در صورتی که این شهر وطنم محسوب نشود آیا من می¬توانم هر هفته برای یک روز مسافرت بروم تا در برگشت نماز و روزه¬ام شکسته شود؟
جواب:
1ـ در دو سال اول حکم وطن پیدا نمی¬کند.
2ـ روزه را باید بگیرید، خیلی از نقاط جهان نوزده ساعت روزه میگیرند و اگر بخواهید روزه نگیرید درهر نُه روز از آن شهر تا بیست و سه کیلومتر بروید و افطار کنید بعد می¬توانید آب و غذا بخورید وقضای روزه¬هایتان را بعداً بگیرید.
سوال: [325] دانشجویی هستم که در دانشگاه مزار شریف درس میخوانم و در کابل کارمندم و در حال حاضر ساکن شهر شبرغان هستم، برای درس به دانشگاه مزار میروم و از آنجا سرکارم کابل میروم، همان شب یا فردای آن روز بر میگردم در جایی که ساکن هستم، حکم نماز و روزهام چیست؟
جواب: اگر قصد زندگی چهار سال یا بیشتر در شبرغان را داشته باشید حکم وطن را دارد، اگر در طول هفته سه روز یا بیشتر در سفر باشید، دائم السفر هستید، نماز را تمام بخوانید و در سفر روزه بگیرید.
سوال: [326] در ماه مبارک رمضان شخصی که تنها کارگر خانواده است اگر کار کند روزه را مخصوصاً در این هوای گرم نمی¬تواند بگیرد و اگر روزه بگیرد کار نمی¬تواند بکند و برایش مقدور هم نیست که هر روز از حد ترخّص خارج شود و برگردد لطفا حکم مسئله را بیان فرمایید.
جواب: اگر کمتر از سه سال در محل کارش زندگی می¬کند و بناء ندارد بیش از چهار سال در آنجا بماند، می¬تواند قبل از رمضان مسافرت کند به مقدار بیست و دو نیم کیلومتر و برگردد و قصد اقامه ده روز نکند و تا نه روز افطار کند و روز نهم هم مسافرت کند و برگردد و قصد اقامه نکند و همین طور تا آخر ماه رمضان، در این صورت این فرار از روزه است، هر چند کراهت دارد ولی حرام نیست و کفاره ندارد، فقط قضاء دارد، ولی اگر چهار سال و یا بیشتر در محل کارش زندگی کرده در این صورت هر روز چهار فرسخ مسافرت کند و بعد از حد ترخّص قبل از ظهر افطار کرده و برگردد در این صورت نیز تا شب افطارش اشکال ندارد.
اگر بدون مسافرت روزه نگیرد باید روزه هایش را قضا کند و کفاره بدهد، که باید عوض هر روز دو ماه روزه بگیرد، یا شصت مسکین را طعام بدهد و یا برای شصت مسکین شصت مد طعام بدهد که هرروز آن چهل و پنج کیلو گندم یا آرد است.
مسافر و روزه مستحبی
سوال: [327] حکم روزه¬ی مستحبی برای مسافر چه می¬باشد؟
جواب: گرفتن روزه در حال سفر جواز ندارد، چه واجب باشد چه مستحبی.
روزه مسافر در کلان شهرها
سوال: [328] ما در شارجه زندگی می¬کنیم و بعضی اوقات برای کاری تا بندرگاه جبل علا واقع در شهر دبی که تقریباً در هفتاد کیلومتری می¬باشد سفر می¬کنیم، اگرچه بخاطر شهرک سازی و ساخت و ساز ساختمانها تقریباً تمام این مناطق مثل یک شهر معلوم می¬شوند، ولی کد شهر فرق می¬کند، حالا تکلیف روزه¬ی ما در سه صورت ذیل چگونه خواهد بود؟
قبل از ظهر سفر ¬کنیم و قبل از ظهر به شارجه برگردیم؟
قبل از ظهر سفر کنیم و بعد از ظهر به شارجه برگردیم؟
بعد از ظهر سفر کنیم و بعد از ظهر قبل از افطار به شارجه برگردیم؟
ناگفته نماند که ما به روال عادی و به فکر اینکه همه¬ای اینها جز یک شهر و منطقه هستند روزه گرفتهایم.
جواب: اگر همه آن¬ها عرفاً یک شهر حساب می¬شود و شهرک¬ها با هم اتصال دارند نماز تمام و روزه صحیح است و اگر بین دو شهرک 5/22 کیلومتر فاصله دارد و در طول ماه گاه گاهی مسافرت می¬کنید اگر بعد از ظهر مسافرت کنید روزه صحیح است، همچنین اگر قبل از ظهر مسافرت کنید و قبل از ظهر برگردید و مفطر تناول نکرده باشید در محل سکونت نیت روزه کنید روزه صحیح است، ولی چنانچه قبل از ظهر مسافرت کند و بعد از ظهر برگردد و مفطر انجام نداده باشد، آن روز را هم امساک کند و هم قضا آن را بگیرد.
سوال: [329] در بلاد کبیرهای مثل تهران حضرت عالی مبدأ مسافت را آخر محلات میدانید یا آخر شهر؟ اگر آخر محلات بدانید، محلات معمولاً به همدیگر وصل است، تکلیف نماز و روزهام چه می¬شود؟
جواب: مبدأ مسافت آخر شهر تهران است.
سوال: [330] کارگری هستم که صاحب کارم من را از این محله به محله دیگری میبرد، بسیاری از محلات بلاد کبیره به هم وصل است و برای رفتن از این محله تا محله دیگر بیشتر از مسافت شرعی طی میشود، آیا در این نوع رفت و آمدها روزه¬ی من صحیح است؟
جواب: در داخل کلان شهرها هر مقدار سفر کنید نماز قصر نمیشود.
