[سؤال 4285] 2102
بسمه تعالی
تعیین مبدأ سال برای پرداخت خمس، چگونه انجام می گیرد؟
بسمه تعالی، کسانی که درآمد تدریجی روزانه دارند، مبدأ سالشان روز شروع به کسب و کار است؛ و کسانی که درآمد کارشان در زمان معینی به دست می آید، مبدأ سالشان روزی است که درآمد در اختیارشان قرار می گیرد؛ مانند کارمند وقتی که اولین حقوق به حسابش واریز می شود، و کشاورز هنگام جمع آوری محصول، و باغدار در زمان چیدن میوه.
[سؤال 4286] —-> 1876
6. کارمندی که هر ماه مقداری پول در بانک می گذارد، حتی اگر یادداشت نماید که هر ماه چقدر در بانک گذاشته است، باز هم سر سال نمی تواند خمس آن را حساب نماید؛ چون در طی سال مقدار پولی را که برداشت می نماید مشخص نیست که متعلّق به کدام ماه بوده است تا از خمس آن مقدار پول معاف شود، اگر سر سال هر چقدر پول که پس انداز کرده است خمس آن را حساب نماید، پول ها در زمان های مختلفی پس انداز شده و تاریخ تعلّق گرفتن خمس به آن ها متفاوت است، پس چگونه باید خمس آن را حساب نماید؟
بسمه تعالی، از وقتی اولین حقوق به حساب او ریخته شده را اول سال قرار دهد و آخر آن سال، خمس تمام پس انداز بین این سال را بپردازد.
[سؤال 4287] 2103
بسمه تعالی
باتوجه به این که سال کارمندان از اولین روزی که حقوق می گیرند آغاز می شود، آیا در سال بعد، در همان روز که کارمند حقوق ماه را می گیرد باید خمس همۀ آن را بپردازد یا آن حقوق، جزء سال بعد به حساب می آید؛ باتوجه به این که غالب کارمندان و کارگران به سختی با حقوق خود، ماه را می گذرانند و اگر خمس آن را از اول ماه بپردازند، به سختی بیشتری می افتند؟
بسمه تعالی، اگر از وقتی که در سال اول، حقوق گرفته یک سال گذشته و بعد حقوقی گرفته است، از درآمد سال بعد محسوب می شود.
[سؤال 4288] 2104
بسمه تعالی
پس از سلام و دعای طول عمر آن حضرت؛ به عرض عالی می رساند که:
1. این جانب کارمند اداری هستم که از تاریخ 9 / 7 / 1360 استخدام شده و در تاریخ 19 / 11 / 1360 حقوق یک جا به من داده اند که از آن تاریخ به بعد تا این زمان پس انداز کرده ام؛ البته در حساب بانک مسکن برای تقاضای وام سپرده ام. ضمناً بنده فردی مجرد هستم که منزل و ماشین نیز ندارم و خرجی من را پدرم می دهد. لطفاً تکلیف این حقیر را از تاریخی که باید سال بگیرم مشخص فرمایید.
ضمناً آیا خمس و سهم امام به من تعلق می گیرد؟
بسمه تعالی، مبدأ سال شما وقتی است که حقوق گرفته اید و پس انداز خمس دارد.
2. چون در چند نذر به من لازم شده مقداری خرما بگیرم و تقسیم کنم، آیا اجازه می فرمایید وجه آن را به جنگ زدگان یا جبهه واریز نمایم؟
بسمه تعالی، اگر در نذر، صیغۀ مخصوص به نذر را نخوانده اید اختیار دارید.
[سؤال 4289] —-> 1957
2. خمس از چه موقعی بر انسان واجب می شود؟
بسمه تعالی، مکلف از موقعی که شروع به پیدا کردن درآمد می کند تا سر سال، اگر از درآمد چیزی باقی ماند خمس دارد.
[سؤال 4290] 2105
بسمه تعالی 26 / 9 / 1361
بعد از عرض سلام و آرزوی موفقیت هرچه تمام تر نسبت به وظایف محوّله برای شما برادران عزیز، خواهشمندم که به سؤالات این جانب پاسخ دهید:
1. این جانب در سپاه مشغول انجام پاسداری هستم و ماهیانه مبلغ 2000 تومان حقوق دریافت می دارم و هر ماه مبلغ 1000 الی 1500 تومان آن را در بانک می گذارم و سال گذشته خمس آن را پرداختم ولی امسال که مسأله آن را از بعضی ها پرسیدم، گفتند که چون شما سال مالی مشخص نکرده اید و قصد ازدواج نیز دارید، خمس به آن تعلّق نمی گیرد؛ لطفاً پاسخ دهید که به موجودی حساب من، با توجه به شرایط فوق، خمس تعلّق می گیرد یا نه؟
بسمه تعالی، شروع سال مالی از وقتی است که اول حقوق و درآمد به دست شما می رسد و چنانچه از آن وقت تا یک سال از درآمد کسب چیزی زیاد بیاید باید خمس آن داده شود.
2. اگر فرد روزه داری در ماه رمضان عملی را انجام دهد که نداند آن عمل روزه را باطل می کند یا نه و بعداً بفهمد که آن عمل روزه را باطل می کند، تکلیف او چیست؟
بسمه تعالی، اگر جاهل غیر ملتفت به سؤال باشد کفاره ندارد و چنانچه کوتاهی در یادگرفتن حکم و سؤال نموده، کفارۀ جمع در افطار به حرام و یکی از شقوق کفارۀ تخییری در افطار به غیر حرام باید بدهد.
3. آیا به کتاب هایی که در طول سال برای مطالعه خریداری می شود (اعم از مرجع یا…) خمس تعلّق می گیرد یا نه؟
بسمه تعالی، چنانچه مورد احتیاج بوده، خمس واجب نیست.
4. این جانب مدت تقریباً یک سالی است که از سپاه اراک به تهران رفته ام و هر هفته روزهای پنج شنبه و جمعه را در اراک به سر می برم و در ضمن، قصد برگشت نیز به اراک ندارم؛ آیا تهران وطن دوم من محسوب می شود و می توانم نماز و روزه را در آن جا درست بخوانم یا نه؟
بسمه تعالی، وطن محسوب نیست؛ مگر این که یک محله از محلات تهران را محل سکونت دائم قرار داده باشید.
5. استعفا از سپاه به قصد ادامۀ تحصیل، آیا از لحاظ شرعی اشکال دارد یا نه؟ (این جانب دانشجو می باشم)
بسمه تعالی، چنانچه مخالف مقررات سپاه نباشد اختیار با خود شما است.
[سؤال 4291] —-> 2054
3. آیا سالی که تعیین می کنم، هروقت باشد می شود یا باید ماه مشخصی از سال باشد؟
بسمه تعالی، سال از وقتی شروع می شود که اول حقوق به شما رسیده و پایان سال، گذشت یک سال کامل از آن وقت می باشد.
[سؤال 4292] 2106
بسمه تعالی 5 / 12 / 1361
با سلام و امید تندرستی برای شما و امام، سؤالی داشتم لطفاً پاسخ بفرمایید.
آیا یک کارمند با سطح حقوق 2500 تا 3500 تومان در ماه، اگر آخر سال مقداری از آذوقه در خانه اش ذخیره بماند، خمس دارد؟ با فرض این که آن آذوقه، مازاد نمی تواند باشد؛ چون با این حقوق سطح پایین، چیزی مازاد نمی ماند و در واقع آن، احتیاج ماه های بعد است. با علم به این که کارمند جماعت در انتهای ماه که به اول ماه بعد وصل می شود، آذوقۀ ماه بعد را یک جا خریداری کرده و در ماه بعد از آن استفاده می کند؛ مثل برنج و امثالهم. حالا اگر در آخر اسفند ماه چنین آذوقه ای تهیه و خریداری شد تا در ماه های بعد فروردین، اردیبهشت و خرداد مورد استفاده قرار گیرد، این آذوقه آیا مازاد محسوب می شود و خمس دارد؟ و اصولاً آذوقۀ مازاد بر احتیاجات سال، چگونه قابل تشخیص است؟
بسمه تعالی، مبدأ سال، وقت شروع به کار و گرفتن حقوق است و آنچه در بین سال در مؤونه صرف شد خمس ندارد و هرچه سر سال زیاد باشد، باید تخمیس شود؛ هرچند در ماه های آینده صرف شود.
[سؤال 4293] 2107
بسمه تعالی
دفتر حضرت امام، خواهشمند است نظر مبارک قائد اعظم و مرجع عالی قدر، حضرت آیت الله العظمی امام خمینی، ایده الله تعالی را دربارۀ سؤال های ذیل مرحمت فرمایید:
1. طرز محاسبۀ خمس، برای کارمند دولت و یا هر فردی که مانند او، حقوق و یا مزدی ماهانه دریافت می دارد، چگونه است؟
بسمه تعالی، مبدأ سال وقتی است که حقوق خود را می گیرد و آخر سال او، وقتی است که دوازده ماه کامل از آن بگذرد.
2. اگر کارمند با وجود درآمد جدید (حقوق ماهانه) و یا به فرض که هنوز اجرتی دریافت نکرده، از پول مخمس شده، برای نیازمندی های روزانه استفاده نماید، می تواند در آخر سال از مازاد به جای آن ها بگذارد؟
بسمه تعالی، از درآمد سال، جبران مخارجی را که با پول دیگر صرف کرده، جایز نیست.
3. می توان ارزاق منزل، مانند روغن، نان و… را به طور تقریبی به قیمت درآورد و پول آن ها را حساب کند؟
بسمه تعالی، جایز است.
4. اگر اجناس خوراکی مخمس شده را به تدریج مصرف نماید، آیا می تواند معادل آن ها را در آخر سال از اجناسی که خریده، کنار بگذارد یا پول آن ها را از مازاد سال کم نماید؟
بسمه تعالی، حکم مسأله دوم را دارد.
[سؤال 4294] 2108
بسمه تعالی
مبدأ سال کسی که تازه حقوق بگیر شده چه زمانی است؟ و اگر به خاطر تأمین آینده زندگی خود با قناعت مخارجش را به حداقل برساند تا پس اندازی داشته باشد آیا به آن خمس تعلق می گیرد؟
بسمه تعالی، مبدأ سال اولین زمانی است که حقوق می گیرد و اگر از حقوق پس انداز کند سر سال خمس پس انداز را باید بدهد.
[سؤال 4295] —-> 4899
3. شنیدم که خمس را می توان به این صورت داد که آخر ماه پول اضافه را یادداشت کرده و بگذاریم سال آینده، آخر همان ماه، خمس پولی که سال گذشته اضافه بود، را بدهیم. آیا می شود این کار را کرد؟
بسمه تعالی، اگر بین سال صرف در مؤونه نشده مانع ندارد؛ ولی برای سال، مبدأ آن را زمان گرفتن اولین حقوق قرار دهند و تا یک سال از آن تاریخ آنچه از مؤونه زیاد آمده را تخمیس نمایند.
[سؤال 4296] —-> 5159
2. در حساب سال خمس، مناط سال شمسی است یا قمری؟
بسمه تعالی، می تواند سال شمسی قرار دهد و میزان سال شمسی است.
[سؤال 4297] 2109
بسمه تعالی 25 / 11 / 1361
محضر مقدس یگانه مرجع عالی قدر ملت شیعه، حضرت آیت الله العظمی روح الله الموسوی الخمینی، دام ظله العالی
به شرف عرض می رساند: در موضوع سه مسأله که ذیلاً به عرض می رسد، استدعای بیان حکم می نماید.
1. به طوری که در افواه مردم شایع شده است، گویا احتساب سال با حساب شمسی، برای اخراج خمس از ارباح مکاسب، در نظر آن حضرت مورد اشکال می باشد؛ لذا از مقام آن مرجع عالی قدر تقاضای بیان حکم می نماید.
بسمه تعالی، سال خمس شمسی است.
2. در مورد صرف سهم امام علیه السلام چون بعضی اوقات ضرورتی پیش می آید که کسب اجازۀ از مرجع، به فوریت امکان پذیر نیست، شخص تا چه حد اجازه دارد بدون اجازه بپردازد؟
بسمه تعالی، باید اجازه بگیرند.
3. طبق دستور صریح علمای اعلام، کثر الله امثالهم، باید وقوع طلاق در محضر عدلین انجام گیرد. آیا محرز بودن عدالت عدلین برای ازدواج و طلاق دهنده لازم است یا خیر؟ در صورت لزوم، طلاق هایی که فعلاً در محاضر رسمی انجام می گیرد، زوج نه صاحب دفتر را می شناسد و نه از وجود عدلین اطلاع دارد، چه صورتی دارد؟
بسمه تعالی، اگر عدالت نزد مجری صیغۀ طلاق محرز است؛ آثار طلاق صحیح، مترتّب است، مگر یقین داشته باشند که شاهد عادل نبوده است.
خدایا خدایا تا انقلاب مهدی خمینی را نگهدار
[سؤال 4298] 2110
بسمه تعالی
آیا سال خمس باید سال شمسی باشد یا سال قمری؟
بسمه تعالی، سال را شمسی قرار دهید اگرچه قمری هم مانع ندارد.
[سؤال 4299] 2111
بسمه تعالی
آیا ملاک سال برای پرداخت خمس، شمسی است یا قمری؟
بسمه تعالی، میزان، سال شمسی است.
[سؤال 4300] —-> 2313
4. صاحبان اغنام و احشام که در کوهستان ها به سر می برند دیده شده بعضی سال خمس خود را اول فروردین قرار داده اند، در حالی که کاه و علفی که تهیه نموده اند تا اول خرداد مثلاً باید به صرف آن حیوانات برسانند، آیا به نظر حضرت آیت الله از این قبیل اشیا جزء مؤونه سال قبل محسوب می شود، یا ملاک همان اضافه و مازاد است در آخر سال کیف کان.
بسمه تعالی، در آخر سال باید خمس بدهند.
[سؤال 4301] 2112
بسمه تعالی
1. زارع که اول سال خمس او موقع تصفیۀ غلّه است، آخر سال او موقعی است که یک سال از اول سال او بگذرد یا این که موقع تصفیۀ غلّه سال دوم است؟ در هر صورت آخر سال خمسش که می شود محصولاتی از قبیل سبز موجود در صحرا دارد که مثلاً دو ماه بعد ثمرۀ آن به دست می آید و گندم و جویی که مثلاً نزدیک چیدن آن ها رسیده یا این که چیده اند و هنوز تصفیه نشده، آیا تمام حاصل های موجود در صحرا را باید حساب کند و خمس آن ها را بدهد یا این که این ها جزء منافع سال بعد است و آیا فرقی بین حاصل سبز و حاصل به ثمر رسیده هست یا خیر؟
بسمه تعالی، میزان گذشتن یک سال است و بعید نیست سال شمسی باشد و مقداری از ثمر که موجود است باید تخمیس شود و آنچه بعداً به ثمر می رسد از ارباح سال بعد است.
2. کسی که در دهی قصد اقامه می کند و قصد دارد که در ده دیگر هم در ضمن مدت اقامت برود در صورتی که فاصله بین این دو ده کمتر از حد ترخص باشد آیا مضر به قصد اقامت هست یا خیر؟
بسمه تعالی، اگر دو محل است قصد اقامه محقق نشده است.
[سؤال 4302] —-> 1993
3. کشاورزی ـ مانند برنج کاران ـ مبدأ سال مالی او مثلاً اول مهر است و برداشت محصول سالیانه در شهریور است؛ یعنی یک ماه مانده به آخر سال محصول به دست آمده، تا اول سال یک دهم فرضاً مصرف شد و بقیه باقی ماند آیا همه این محصول باقیمانده را باید خمس بدهد ـ در حالی که زندگی یازده ماهه او تقریباً از این محصول اداره می شود ـ یا خیر از به دست آمدن محصول یک سال باید بگذرد؟
بسمه تعالی، تا وقت محصول سال آینده می تواند از حاصل در مؤونه صرف کند و از بقیه خمس بدهد.
[سؤال 4303] —-> 2189
3. سال زراعتی در صورتی که موقع تصفیۀ گندم یا جو باشد، هرگاه تصفیه در سال های بعد دیرتر یا زودتر انجام شد ـ مثلاً اگر اول مرداد تصفیه گندم شد برای زیدی و سال بعد تصفیه گندم او دهم مرداد شد ـ آیا آنچه موجودی دارد از امسال، خمس ندارد؟ یا اگر بیستم تیر شد، هرچه فواید سال جاری هم بوده، باید خمسش را بدهد؟ در هر صورت، لطفاً توضیح دهید که زارع چگونه حساب کند تا از محصول های سال گذشته و پول آن ها فقط اول مرداد خمس بدهد.
بسمه تعالی، دیرشدن وقت تصفیه یا زود شدن، ربطی به سال خمسی که سال شمسی است ندارد و باید تمام مال را در هر حالی که هست حساب کند و خمس بدهد.
[سؤال 4304] 2113
بسمه تعالی 20 / 10 / 1361
محضر مبارک حضرت امام خمینی مدّ ظله العالی
1. بنده از اول، حساب خمس مال خود را اول ماه محرّم سال هجری قمری قرار داده ام، اگر از نظر شرعی اشکالی ندارد بفرمایید و اگر سال شمسی باید باشد به چه نحو تغییر دهم؟
بسمه تعالی، سال خمس، شمسی است و اگر ضرر ارباب خمس نشود، مانع ندارد تغییر دهید.
2. خمس مال خود را به آقای پسندیده توسط بانک ارسال داشته ام، اگر از نظر شرعی اشکالی ندارد بفرمایید.
بسمه تعالی، اشکال ندارد.
3. آیا ردّ مظالم را هم باید به آقای پسندیده بدهم یا به هر مجتهدی می شود داد؟ و نیز آیا خودم می توانم به فقرا بدهم؟
بسمه تعالی، باید به فقیر صدقه داده شود.
[سؤال 4305] —-> 2089
2. پولی را از ارباح مکاسب وسط سال و غیره مثلاً قرض گرفته خرج وسایل قالیبافی برای فروش می کند؛ بعد از یک سال و چند ماه قالی بافته می شود؛ طریقۀ تخمیس پول قالی چگونه است؟ در ضمن پولی را که قرض گرفته، به اقساط در چند ماه می پردازد.
بسمه تعالی، سر هر سال باید موجودی قالی را حساب کند و زاید بر مقداری که راجع به آن بدهکار است و مقداری که قبلاً خمس آن داده شده را تخمیس نماید.
[سؤال 4306] —-> 2657
5. خریدن وسایل سواری ـ اعم از موتورسیکلت و یا ماشین ـ برای کسی که حساب سال ندارد جزو مؤونه است؟
بسمه تعالی، باید سال قرار دهد و بعد تصرف کند.
[سؤال 4307] —-> 2182
4. درخت بید را که چندین سال بر آن رفته است، یک جا و به هنگام کندن تخمیس کند، آیا بری ءالذمه است؟
بسمه تعالی، مانع ندارد.