بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد لله ربّ العالمین والصلاة والسلام علی محمّد وآله الطاهرین
«استفتاء» به معنای درخواست فتوا از فقیه و عالم به احکام شرعی، تاریخی طولانی دارد و از همان عصر ائمه اطهار علیهم السلام آغاز گردیده است. «مسائل علی بن جعفر علیه السلام»، «توقیعات علی بن مهزیار» و «مکاتبات حمیری» از جمله مجموعه های اولیه استفتائات و پرسش های شرعی است، که از محضر ائمه هدی علیهم السلام پرسیده شده، سپس به صورت یک کتاب مستقل درآمده است.
فقهای امامیه که به فرموده ائمه معصومین علیهم السلام دارای «منصب افتاء» می باشند، همواره مورد چنین پرسش ها و استفتائاتی بوده اند و در میراث مکتوب فقه امامیه بخشی از مکتوبات فقهی فقها، پاسخ به استفتائات بوده است.
«جوابات المسائل النیسابوریة» از شیخ مفید، «جوابات المسائل الموصلیات» از سید مرتضی، «المسائل الحائریات» از شیخ طوسی، «جواهر الفقه» از ابن برّاج، «المسائل العزّیة» از محقق حلّی و «أجوبة المسائل الفقهیة» از علامه حلّی نمونه هایی از کتاب استفتائات در میان گذشتگان است.
سنّت «استفتاء» از سوی مقلدین و «افتاء» توسط فقها و مجتهدین گرچه در طول تاریخ فقاهت و اجتهاد جاری بوده، اما در عصر حاضر از رونق بیش تری برخوردار شده است؛ به گونه ای که از مراجع تقلید، کتاب های متعددی حاوی تعداد زیادی از استفتائات منتشر شده است.
استفتاء از امام خمینی(س) در قم و نجف، به ویژه پس از ارتحال مرجع بزرگ آیت الله العظمی سید محسن حکیم قدس سره (متوفای 1390 ق) روبه فزونی نهاد، به گونه ای که ایشان در نجف اشرف تعدادی از فضلا و شاگردان برجسته خود را به عنوان هیأت استفتاء انتخاب کرده و آنها زیر نظر ایشان عهده دار پاسخ گویی به استفتائات بر اساس مبانی و آراء امام بوده اند. این روندِ رو به تزاید ادامه داشت و در طول بیش از ربع قرن، به هزاران سؤال شرعی پاسخ داده شد.
از استفتائات و پاسخ آن ها در سال های اقامت امام در نجف اشرف چیزی در اختیار نمی باشد، مگر پیش نویس پاسخ هایی که آیت الله سید جعفر کریمی یکی از اعضای هیأت استفتاء امام آن ها را حفظ کرده و نسخه ای از مجموعه آن ها در آرشیو مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س) موجود می باشد.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی به رهبری امام خمینی(س) و استقرار نظام جمهوری اسلامی، سیل استفتائات از داخل و خارج به بیت ایشان سرازیر شده و هیأت استفتاء بر اساس مبانی و نظرات امام به آن ها پاسخ می داده، سپس علی رغم مسائل فراوان و مشکلات زیاد و دغدغه ها و اشتغالات امام، مورد ملاحظه ایشان قرار گرفته و ارسال می گردیده است و تصویری از اکثر آن ها در دفتر امام نگهداری می گردید.
به این ترتیب آرشیو گسترده و پر تعدادی از سؤالات شرعی مقلدین امام فراهم آمده است که در این کتاب 10 جلدی ضمن «موسوعه امام خمینی(س)» در اختیار علاقه مندان قرار می گیرد. طبیعی است تعداد بسیار زیادی از استفتائات امام در دست مردم می باشد که هنوز در اختیار این مؤسسه قرار نگرفته و امید است با تکمیل آرشیو مؤسسه، این کتاب در چاپ های بعد، از غنای بیشتری برخوردار گردد.