[سؤال 5741]‏ ‏ ‏ 2786‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏شخصی که طواف عمرۀ تمتع را بدون طهارت از حدث انجام داده و بعد از اتمام‏‎ ‎‏عمره، حج را انجام داده و بعد از انجام حج متوجه شده، آیا عمره و حج هردو باطل‏‎ ‎‏است، یا فقط عمره یا هیچ کدام؟ و آیا فرقی بین نسیان و جهل هست یا خیر؟ و نیز‏‎ ‎‏فرقی بین جهل به حکم و موضوع، هست یا خیر؟ و آیا چنین شخصی هنوز محرم‏‎ ‎‏است یا خیر؟ و برفرض محرم بودن، برای احلال راهی هست یا خیر؟ و اگر بدون‏‎ ‎‏طهارت از خبث طواف عمره را انجام داده، در تمام فروض ذکر شده، حکم او حکم‏‎ ‎‏بدون طهارت از حدث است یا نه؟ ‏

بسمه تعالی، اگر عمدی نبوده، عمره و حج او صحیح است و همچنین در‎ ‎صورت جهل به حکم یا موضوع، و فقط طواف عمره را باید به جا آورد و از‎ ‎احرام هم خارج شده و فرقی بین صور مرقومه نیست.

[سؤال 5742]‏ ‏ ‏ 2787‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏محترماً چه می فرمایید در این مسأله شرعیه، شخصی جنب شده و فراموش نموده‏‎ ‎‏که غسل جنابت را انجام دهد، رفته به مکه و اعمال حج را تماماً انجام داده و برگشته،‏‎ ‎‏متوجه شده که جنب بوده، در ضمن غسل های مستحبی انجام داده و فعلاً هم‏‎ ‎‏استطاعت ندارد آیا حج او صحیح بوده و یا خیر؟ در صورت ناقص بودن طواف های‏‎ ‎‏او فعلاً که برگشته می تواند با عیال خود همبستر شود یا خیر؟ متمنی است حکم الله‌ را‏‎ ‎‏ذیلاً مرقوم فرمایید والسلام علیکم.‏

بسمه تعالی، مسأله محل اشکال است و احتیاط ترک نشود به اعادۀ‏ طواف ها و نمازهای طواف، و اگر خودش نمی تواند، نایب بگیرد و تا‎ ‎طواف نساء انجام نگرفته زن بر او حلال نشده است.

[سؤال 5743]‏ ‏ ‏ 2788‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏محضر مقدس حضرت مستطاب امام خمینی، دام ظله العالی‏

‏محترماً؛ معروض می دارد: پس از اهدای سلام، این جانب استطاعت مالی دارم که‏‎ ‎‏جهت زیارت خانۀ خدا مشرف شوم و سعادت داشته ام که به عنوان یکی از زوّار خانۀ‏‎ ‎‏خدا انتخاب شوم. حدود چهارسال قبل، به علت بیماری رودۀ بزرگ، تحت عمل‏‎ ‎‏جراحی قرار گرفتم و رودۀ بزرگ این جانب را برداشتند و از کیسۀ پلاستیکی که روی‏‎ ‎‏سوراخی در پهلویم (روی شکم) قرار گرفته، به جای مقعد استفاده می کنم، که مدفوع‏‎ ‎‏ـ  بی اختیار ـ به آن کیسه وارد می شود. موقع نماز، وضو می گیرم و نماز خود را‏‎ ‎‏می خوانم. موقع غسل، کیسه را برداشته و غسل می کنم وکیسه را عوض می کنم. با این‏‎ ‎‏حال، وظیفۀ شرعی من در حج چطور است و در طواف، اشکال ندارد؟ آیا این کیسه،‏‎ ‎‏باعث هتک حرمت بیت الله‌ و مسجدالحرام می شود؟ دیگر این که اگر با این حال به‏‎ ‎‏حج نروم، شرعاً معذورم؟‏

بسمه تعالی، اگر بتوانید در وقت طواف، خود را پاک نگه دارید اشکالی‎ ‎نیست؛ و اگر نتوانید، باید به دستور مبطون ـ که در رساله است ـ عمل کنید‎ ‎و در هر صورت، باید به حج بروید.

[سؤال 5744]‏ ‏ ‏ 2789‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏شخصی از روی جهل به مسأله، مدتی در غسل جنابت، اول طرفین و بعد سر و‏‎ ‎‏گردن را انجام داده و با همین حال مکه رفته و مناسک حج را انجام داده. بعد متوجه‏‎ ‎‏اشتباه خود شده. حکمش چیست؟ بر فرض بطلان حج و لزوم کفاره، اگر بعد از غسل‏ ‏جنابت و قبل از اتیان به مناسک حج چندین غسل مستحبی به همان ترتیب سابق انجام‏‎ ‎‏داده ـ البته بین اغسال مستحبه چند روز فاصله بوده ـ و در حین غسل مستحبی توجه‏‎ ‎‏به غسل جنابت نداشته، آیا اگر چند غسل مستحبی کرده و بین هر کدام هم، حدث‏‎ ‎‏اصغر برایش رخ داده، اولاً، این حدث مبطل غسل قبلی هست یا خیر؟ و اگر مبطل‏‎ ‎‏نباشد، با تعدد اغسال، ترتیب حاصل شده یا نه؟ و در این صورت اگر ترتیب حاصل‏‎ ‎‏شده و یک غسل را مسلم صحیح انجام داده، آیا کفایت از غسل جنابت که قبلاً بر‏‎ ‎‏ذمه اش بوده می کند یا خیر؟‏

‏خداوند سایه شریف آن وجود مقدس را بر سر مسلمین جهان مستدام بدارد.‏

بسمه تعالی، طواف در حال جنابت باطل است و با فرض جهل به حکم‎ ‎مسأله، در حکم ترک عمدی طواف است و موجب بطلان عمره است. و‎ ‎حدث اصغر در اثنای غسل موجب بطلان نیست، علی الاقوی. لیکن‎ ‎کفایت غسل مستحبی از غسل جنابت در صورتی که قصد آن را نکرده‎ ‎باشد، محل اشکال است و احتیاط در این باره ترک نشود.

[سؤال 5745]‏ ‏ ‏ 2790‏

‏ ‏ ‏ بسم الله‌ الرحمن الرحیم ‏ ‏ یوم العرفة ذی الحجّة 1402 ق‏

‏باسم الذی أمرنا بالسؤال إن لم نعلم وله الحمد والسلام علی اولیائه ‏

‏ما حکم الله‌ عزّ وجلّ ـ أیّها الفقیه العالم بأحکامه تعالی، أیّها المؤسّس لجمهوریة‏‎ ‎‏الإسلامیة بإیران، السیّد روح الله‌ الموسوی الخمینی، قائد الثورة الإسلامیة الإیرانیة،‏‎ ‎‏حُفظ إلی قیام المهدی (عج) ـ فی رجل حجّ حجّة الإسلام، ثمّ رجع إلی بلده فتیقّن بأنّه‏‎ ‎‏کان جنباً من قبل الإحرام أزوجته علیه حرام؟ تجیبنی بالعربیة أو الفارسیة. ‏

بسمه تعالی، نعم، إذا کان جنباً حال الطواف، هو باق فی إحرامه وتحرم‎ ‎علیه النساء حتّی یعید طواف النساء ویجب علیه إعادة طواف العمرة‎ ‎وطواف الحجّ أیضاً.

‏‎[سؤال 5746]‏ ‏ ‏ 2791‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏با عرض سلام‏

‏سه سال پیش به مکه رفتم و این مسأله را که زن هم مثل مرد جنب می شود‏‎ ‎‏نمی دانستم. شبی که در عرفات بودیم این برنامه برایم پیش آمد؛ گرچه نمی دانستم‏‎ ‎‏خیلی ناراحت شدم؛ برای این که محرم بودم و به پاک بودنم اهمیت می دادم. غسل‏‎ ‎‏کردن هم در آن مکان مشکل بود. چند روز گذشت و ما را برای طواف آوردند و‏‎ ‎‏من‏‎ ‎‏در جلوی همان چادر روی خاک تیمم کردم. نمی دانم درست انجام دادم یا نه؟ چند‏‎ ‎‏ماه است این مسأله را شنیدم و خیلی ناراحت شدم و اسم نوشتم. و‏‎ ‎‏اسمم در سال‏‎ ‎‏1365 درآمده است. شما را به خدا قسم مرا راهنمایی کنید که چه کنم؟‏

بسمه تعالی، اگر یقین دارید طواف، در حال جنابت واقع شده باطل است‎ ‎و اگر طواف نساء بوده، در احرام باقی هستید ولی اگر شک دارید که منی از‎ ‎شما خارج شده، حکم جنابت ندارد و چیزی بر شما نیست.

[سؤال 5747]‏ ‏ ‏  ‏—->‏ ‏ 1029

‏3. کسی که غسل مسّ میت به عهده اش بوده و فراموش کرده و طواف نموده؛‏‎ ‎‏طواف و حج او چه صورت دارد؟‏

بسمه تعالی، حج او صحیح است؛ ولی طواف اعاده دارد.

[سؤال 5748]‏ ‏ ‏  ‏—->‏ ‏ 5746

‏2. شخصی در سفر حج، قبل از شروع مناسک، جنب می شود و غسل را فراموش‏‎ ‎‏می نماید. بعد از پایان اعمال و آمدن به شهر خود، یادش می آید. وظیفۀ این شخص‏‎ ‎‏چیست؟‏

بسمه تعالی، حج، صحیح است؛ ولی باید برای طواف و نمازهای عمره و‎ ‎حج و نساء، مراجعت نموده، انجام دهد و در صورت عدم امکان، باید‎ ‎نایب بگیرد.

‏‎[سؤال 5749]‏ ‏ ‏  ‏—->‏ ‏ 2805

‏2. خانمی در زمان حج، قرص می خورده که حیض نشود و بتواند اعمالش را انجام‏‎ ‎‏بدهد و از زمانی که وارد مدینه شده اند و قرص خوردن را شروع کرده اند، همیشه‏‎ ‎‏لباس ایشان زرد رنگ به صورت زرد چرک تاب بوده است و چون زمان حیض ایشان‏‎ ‎‏بوده، شک داشته اند که این ترشحات استحاضه است یا نه و خودشان می گویند در‏‎ ‎‏همان موقع قدرت تشخیص نداشتند که ببینند استحاضه هست یا خیر و در نتیجه بنا‏‎ ‎‏گذاشتند که مستحاضه نیستند و مسائل مربوط به آن را رعایت نکرده اند و طواف و‏‎ ‎‏نماز طواف به جا آورده اند. حالا اعمالشان صحیح هست یا خیر؟ و محرم باقیمانده اند‏‎ ‎‏یا خیر؟ ‏

بسمه تعالی، اگر شک دارند که ترشحات ذکر شده خون بوده، حکم‎ ‎استحاضه ندارد و اعمالشان صحیح است.

[سؤال 5750]‏ ‏ ‏ 2792‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏محضر مبارک حضرت آیت الله‌ العظمی امام خمینی، رهبر عالی قدر، دامت برکاته‏‎ ‎‏العالی، امیدوارم وجود مبارک از جمیع بلیات ارضی و سماوی محفوظ باشد. ‏

‏پس از ابلاغ سلام و عرض ارادت محترماً به عرض عالی می رساند: ‏

‏1. بعضی از خانم ها در سفر حج برای پیش گیری از عادت قرص می خورند، گاهی‏‎ ‎‏با خوردن قرص باز هم عادت می شوند، اما به وسیلۀ آمپول از ادامۀ آن جلوگیری‏‎ ‎‏می کنند. آیا با جلوگیری به وسیلۀ آمپول، حکم طهارت از حیض بر این خانم اطلاق‏‎ ‎‏می شود و می تواند وارد مسجدالحرام بشود و اعمالی که متوقف بر طهارت از حیض‏‎ ‎‏است، از قبیل طواف و نماز انجام دهد؟ پس از جلوگیری از آمدن خون، به چه عنوان‏‎ ‎‏باید غسل کند؟‏

بسمه تعالی، اگر سه روز متوالی خون نبیند، حکم حیض مترتّب نیست و‎ ‎نماز و روزه صحیح است و کمتر از سه روز حکم استحاضه دارد.

‏‎‏2. همان طور که به سمع مبارک رسیده سعودی مسلخ را در وادی محسر قرار داده، آیا قربانی در آن جا‏‎ ‎‏مکفی است؟ برفرض عدم کفایت، بعضی که از روی ندانستن یا به خیال این که از قربانی در منی‏‎ ‎‏جلوگیری می کنند، در آن جا قربانی کرده اند، چه باید بکنند؟‏

بسمه تعالی، با امکان ذبح در منی، باید در منی ذبح کند و در هر صورت ذبح در مسلخ جدید‎ ‎کافی است.

‏3. بر اثر زیادی حجاج محترم، در اغلب اوقات بلکه می شود گفت در تمام اوقات طواف، آن ها از پشت‏‎ ‎‏مقام طواف می کنند و چون نماز طواف باید در پشت مقام یا یکی از دو طرف آن خوانده شود، بعضی‏‎ ‎‏از حجاج محترم ایرانی برای نماز دور یک نفر حلقه وار جمع می شوند که بتواند آن شخص نماز طواف‏‎ ‎‏را بخواند. این عمل انعکاس خوبی در میان برادران اهل سنت ندارد و مزاحم طواف آن ها می باشد.‏‎ ‎‏گاهی هم با کمال ناراحتی می گویند: حرام، حرام. آیا با این وضع نماز صحیح است یا وظیفه دارند‏‎ ‎‏بروند عقب تر؟ البته با مراعات الاقرب فالاقرب که مزاحم دیگران نباشند که باعث توهین به حجاج‏‎ ‎‏محترم شیعه باشد. از مقام شامخ رهبر عظیم الشأن تقاضا دارم حکم الله‌ را بیان فرمایید.‏

بسمه تعالی، نماز صحیح است؛ ولی در صورت مزاحمت طوری عمل کنند که مانع طواف‎ ‎دیگران نشوند.

[سؤال 5751]‏ ‏ ‏  ‏—->‏ ‏ 3387

‏10. خوردن قرص در ایام حج و یا بعضی مواقع که زن ها میل دارند عادت ماهیانه‏‎ ‎‏نداشته باشند، اشکال دارد یا نه؟‏

بسمه تعالی، در صورت مضر نبودن اشکال ندارد.

[سؤال 5752]‏ ‏ ‏  ‏—->‏ ‏ 339

‏2. اگر زن در مکه، در حال انجام دادن اعمال، حیض شود، تکلیفش چیست؟‏

بسمه تعالی، صور مختلفی دارد که در رساله مذکور است.

[سؤال 5753]‏ ‏ ‏ 2793‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏محضر مبارک آیت الله‌ العظمی مرجع عالی قدر امام خمینی ادام الله‌ برکاته ‏

‏1. شخصی پس از مراجعت از اعمال حج واجب متوجه شده است که وضوی او‏ ‏صحیح نبوده، به این کیفیت که اول باقصد وضو آب را روی ابروها می ریخته و به طرف‏‎ ‎‏پایین دست می کشیده و بعد از آن فقط قسمت پیشانی را تا روی ابرو به قصد وضو‏‎ ‎‏دست می کشیده، این وضو چه صورتی دارد و تکلیف نمازهای گذشته چه می شود؟‏

بسمه تعالی، اگر تمام صورت شسته شده در فرض مذکور وضو صحیح‎ ‎است و قضای نمازها لازم نیست اگرچه احتیاط مطلوب است.

[سؤال 5754]

‏2. شخصی که پس از اتمام حج واجب در مراجعت به وطن متوجه شود وضوهای‏‎ ‎‏ایام حج باطل بوده است تکلیف حج چه می شود باعث بطلان طواف است یا تمام‏‎ ‎‏اعمال حج باطل است توضیح فرمایید و در حال حاضر به احرام باقی است یا از احرام‏‎ ‎‏خارج شده است؟‏

بسمه تعالی، طواف ها را باید اعاده کند و تا طواف نساء را به جا نیاورده از‎ ‎احرام نساء خارج نشده است ولی حج او باطل نیست.

[سؤال 5755]

‏3. در صورتی که در حال احرام باشد کدام یک از تروک و محرمات احرام بر او‏‎ ‎‏باقی است؟‏

بسمه تعالی، فقط از جهت نساء و طیب محرم است.

[سؤال 5756]

‏4. تا مدتی که متوجه این اشکال نشده است مبتلا به بعضی از تروک احرام شده آیا‏‎ ‎‏کفاره بر او هست و چه چیز است؟‏

بسمه تعالی، کفاره ندارد.

[سؤال 5757]

‏5. اگر بعد از توجّه به اشکال از باب ناچاری یا گمان عدم حرمت بعضی از تروک‏‎ ‎‏احرام را مرتکب شده باشد چطور است؟‏

‏‎بسمه تعالی، اگر علم پیدا کرده و از جهت نساء مخالفت کرده باید کفاره‎ ‎بدهد.

[سؤال 5758]

‏6. فعلاً اگر در حال احرام باقی است راه خروج از آن که برایش ممکن و بی مشقت‏‎ ‎‏باشد چیست؟‏

بسمه تعالی، باید خودش طواف را اعاده کند و اگر خودش نمی تواند برود‎ ‎می تواند نایب بگیرد.

[سؤال 5759]

‏7. آیا بطلان وضو که موجب ترک شرط طواف است به حکم ترک خود طواف‏‎ ‎‏است جهلاً و موجب بدنه و اعاده حج است چنان که در تحریر الوسیله فرموده اید یا‏‎ ‎‏حکم دیگری دارد؟‏

بسمه تعالی، بدنه واجب نیست.

[سؤال 5760]

‏8. آیا جاهل قاصر یا مقصر در این جا فرق دارند یا نه و چنین شخصی قاصر است‏‎ ‎‏یا مقصر؟‏

بسمه تعالی، فرق نمی کند.

‏9. شخصی پس از اعمال حج واجب و مراجعت به وطن متوجه شده است که قرائت نمازش صحیح‏‎ ‎‏نبوده، تکلیف حجش چه می شود؟‏

بسمه تعالی، در فرض مذکور چیزی بر او نیست.

[سؤال 5761]‏ ‏ ‏ 2794‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 13 / 5 / 1361‏

‏محضر مبارک حضرت آیت الله‌ العظمی امام خمینی، دامت برکاته‏

‏خانمی هنگام انجام طواف واجب، در اثر فشار جمعیت بول از او خارج شده و‏ ‏طواف خود را بدون تطهیر و تجدید وضو انجام داده و از روی خجالت به کسی هم‏‎ ‎‏نگفته و اکنون که حتماً تا چند سال دیگر برای رفتن به مکه به کسی تذکره نمی دهند،‏‎ ‎‏تکلیف او چیست؟‏

‏1. آیا تفاوتی بین طواف عمرۀ تمتع با حج تمتّع هست یا خیر؟‏

‏2. آیا این خانم هنوز محرم است یا خیر؟ در صورتی که شوهر هم دارد و ناچار‏‎ ‎‏محرّمات احرام را هم انجام می دهد.‏

‏3. آیا باید برای ارتکاب هریک از محرّمات، کفاره بدهد؟‏

‏4. با وجود این که یقیناً تا سال 1366 و بعد از آن برای او رفتن به مکه میسّر نخواهد‏‎ ‎‏شد، آیا می تواند نایب بگیرد؟‏

بسمه تعالی، اگر از روی علم و عمد نبوده حج او باطل نیست، ولی طواف و‎ ‎نماز را باید اعاده کند و اگر خودش نمی تواند، باید نایب بگیرد و فرقی بین‎ ‎طواف عمره و طواف حج نیست و اگر طواف نساء و نماز آن را صحیح‎ ‎انجام داده، از احرام خارج شده است. 

[سؤال 5762]‏ ‏ ‏  ‏—->‏ ‏ 2826

‏9. رعایت شرایط طواف و نماز از نظر طهارت و نجاست مخصوصاً در عرفات و‏‎ ‎‏مشعر و منی در غایت صعوبت است بلکه عادتاً قطع پیدا می شود که متنجساً انجام داده‏‎ ‎‏می شود آیا چنین حجی مبرء ذمه است؟ بر فرض ابراء آیا از باب عسر و حرج است یا‏‎ ‎‏اصلاً می فرمایید که متنجس منجس نیست؟‏

بسمه تعالی، رعایت شرایط لازم است و شک و وسواس را اعتنا نکند و‎ ‎متنجس با کثرت وسایط منجس نیست.

[سؤال 5763]‏ ‏ ‏  ‏—->‏ ‏ 251

‏2. بنابر اشتراط ختان در صحت طواف، تکلیف کسی که مستطیع شده و ختان برای‏ ‏او ـ با تشخیص خبره ـ ضرر دارد چیست؟‏

بسمه تعالی، در فرض مرقوم، احوط آن است که هم خودش طواف کند و‎ ‎هم برای طواف نایب بگیرد.

[سؤال 5764]‏ ‏ ‏  ‏—->‏ ‏ 2754

‏11. حمل مغصوب در حال احرام خصوصاً در حال طواف چه صورت دارد آیا‏‎ ‎‏مخلّ به طواف است یا نه؟‏

بسمه تعالی، مخلّ نیست.

[سؤال 5765]‏ ‏ ‏  ‏—->‏ ‏ 1890

‏16. انگشتر طلا در حال طواف مبطل طواف است یا نه؟‏

بسمه تعالی، بطلان طواف معلوم نیست لکن احوط مراعات است.

[سؤال 5766]‏ ‏ ‏ 2795‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏1. شخصی موقع طواف کردن به فاصله هفت هشت متر نرسیده به حجرالاسود،‏‎ ‎‏مطوّف به او گفته: «نیت کنید». او هم خیال کرده حجرالاسود همین جا است و نیت‏‎ ‎‏کرده، ولی شوط هفتم را به خود حجر ختم کرده است. این مقدار که نرسیده به حجر‏‎ ‎‏نیت کرده، جزء زیادی در طواف است و موجب بطلان طواف می شود یا این که طواف‏‎ ‎‏او صحیح است؟‏

بسمه تعالی، در فرض مذکور طواف صحیح است. 

‏2. در صیغه نذر اگر بگویند: «خدایا اگر حاجتم برآورده شد، فلان کار را می کنم» یا بگویند: «نذر کردم که‏‎ ‎‏چنین کنم»، در انعقاد نذر کافی است یا این که حتماً باید «لله‌ علیّ کذا» و الفاظ مترادف آن باشد؟‏

بسمه تعالی، کافی نیست و باید صیغه مخصوصه خوانده شود.

‏خداوند متعال سایۀ حضرت مستطاب عالی را تا انقلاب حضرت مهدی (عج) بر سر مستضعفین جهان‏‎ ‎‏قائم بدارد، آمین، بحق محمد و آله الطاهرین.‏

‏‎[سؤال 5767]‏ ‏ ‏ 2796‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏محضر مبارک رهبر عالیقدر حضرت امام خمینی دام ظله‏

‏1. شخصی در طواف عمره تمتع به اعتقاد این که اول طواف باید از قبل از مقام‏‎ ‎‏باشد پیش از حجر وارد مطاف شده که اول طواف خود را قبل از مقام قرار دهد با‏‎ ‎‏همین فکر و نیت هفت شوط طواف کرده و آخر شوط هفتم را رکن مقام قرار داده‏‎ ‎‏است پس از مراجعت از سفر حج متوجه اشتباه خود شده بیان فرمایید حکم طواف و‏‎ ‎‏عمره و حج او چیست؟‏

بسمه تعالی، در طواف باید ابتداء به حجر الاسود و ختم به آن شود و اگر‎ ‎برخلاف شده طواف باطل است و باید اعاده شود و در فرض مسأله ضرر‎ ‎به صحّت حج و عمره ندارد.

‏2. شخصی از مسجد الحرام وارد مسعی شده به گمان آن که شروع به سعی از درب مسجد کافی است‏‎ ‎‏بدون این که به کوه صفا برود به طرف مروه حرکت کرده و سعی را تمام می کند ظاهراً در اشواط بعد از‏‎ ‎‏اوّلی به صفا می رود. توجه به اشتباه پس از تقصیر بوده و اعتنا نکرده است چون یکی از روحانیون‏‎ ‎‏گفته، اعتنا نکن حکم سعی و عمره و حج او چیست؟‏

بسمه تعالی، در مفروض سؤال سعی باطل است و باید اعاده شود ولی ضرر به صحّت حج و‎ ‎عمره ندارد.

‏3. عده ای از خانم ها برای آموزش کمک های اولیه کلاس می بینند برای تجربه و تمرین آن به‏‎ ‎‏بیمارستان ها می روند تا مباشرت در تزریق و پانسمان داشته باشند و اکثراً با بیماران مرد تماس پیدا‏‎ ‎‏می کنند بدیهی است وضع کنونی بیمارستان ها رعایت نمی کنند که این خانم ها تمرینات خود را‏‎ ‎‏مخصوص بیماران زن قرار دهند آیا برای این تمرین کنندگان اقدام به این گونه تمرینات با علم به تماس‏‎ ‎‏با مرد جایز است یا نه؟‏

بسمه تعالی، از تماس با بدن نامحرم باید اجتناب کنند.

[سؤال 5768]‏ ‏ ‏  ‏—->‏ ‏ 2754

‏5. حاجی بنا دارد که طواف را از مبدأ آن که شارع فرموده به جا آورد ولی خیال‏ ‏کرده مبدأ آن مقابل درب کعبه یا حجر اسماعیل علیه السلام است و طواف را به این نحو تمام‏‎ ‎‏کرده و قبل از ضیق وقت حج یا بعد از ضیق وقت متوجه شد تکلیف در هر دو صورت‏‎ ‎‏چیست؟‏

بسمه تعالی، با تخلّل فعل کثیر احوط اتمام طواف و اعادۀ آن است.

[سؤال 5769]‏ ‏ ‏ 2797‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏لطفاً پاسخ سؤالات ذیل را مرقوم فرمایید:‏

‏1. ممکن است در حال طواف، در اثر فشار و ازدحام جمعیت پشت به خانه شود و‏‎ ‎‏قسمتی از طواف به این صورت انجام گیرد. همچنین ممکن است فشار جمعیت آدمی‏‎ ‎‏را مقداری جلو برد و امکان برگشت و اعادۀ به غیر این صورت هم نباشد، تکلیف‏‎ ‎‏چیست؟‏

بسمه تعالی، مقداری از طواف که پشت به خانه یا بدون اختیار بوده، باید‎ ‎اعاده شود و اگر نمی تواند برگردد، با جمعیت ـ بدون قصد طواف ـ برود تا‎ ‎به جایی که باید از آن جا طواف را اعاده کند، برسد.

‏2. امامت در نماز جمعه شرطی غیر از آنچه در امامت سایر نمازها هست، دارد یا خیر؟‏

بسمه تعالی، شرایط امام جمعه همان شرایط امام جماعت است، بلی امامت صبیان و زن ها و‎ ‎مسافر در جمعه جایز نیست.

‏3. خدمۀ کاروان های حج، هر دفعه که از مکه خارج می شوند، مثلاً به جده می روند و برمی گردند، آیا‏‎ ‎‏لازم است برای ورود، مجدداً محرم بشوند؟ اگر لازم است از کجا باید محرم شوند؟‏

بسمه تعالی، در فرض مذکور برای دخول مکه احرام لازم نیست، ولی اگر عمرۀ تمتع به جا‎ ‎آورده، نباید از مکه خارج شود، مگر در صورت حاجت، محرماً به احرام حج.

‏4. آیا اجرای هر حد و تعزیری مثل حد زنا، باید در حضور جمعی از مؤمنین باشد؟ حکم آن از نظر‏‎ ‎‏وجوب و استحباب و غیرهما چیست؟ ‏

بسمه تعالی، حدود مختلف است.

‏‎[سؤال 5770]‏ ‏ ‏ 2798‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ 15 / 9 / 1358‏

‏محضر شریف رهبر عالی قدر، حضرت آیت الله‌ العظمی الخمینی، حفظه الله‌ وأدام‏‎ ‎‏توفیقاته، پس از عرض سلام و دعاگویی، مستدعی است جواب مسائل زیر را مرقوم‏‎ ‎‏فرمایید، که مورد لزوم است.‏

‏1. اگر کسی پس از انجام اعمال حج تمتّع فهمید که در طواف عمرۀ حج از روی‏‎ ‎‏جهل به مسأله، چند شوط از هفت شوط را از داخل حجر اسماعیل دور زده است،‏‎ ‎‏تکلیف او چیست؟‏

بسمه تعالی، حج صحیح است و باید طواف را اعاده کند.

‏2. کسی که می دانسته باید هفت مرتبه بین صفا و مروه سعی کند و با همین نیت از صفا شروع کرده‏‎ ‎‏است و رفت و برگشت را یک مرتبه حساب نموده، یعنی چهارده مرتبه سعی نموده است، آیا صحیح‏‎ ‎‏است، یا باید اعاده کند؟ و چنانچه اعاده لازم است، اگر در حین انجام اعمال حج دانست که در عمرۀ‏‎ ‎‏حج از روی جهل چنین اشتباهی کرده، چه باید بکند؟‏

بسمه تعالی، سعی را اعاده کند احتیاطاً، اگرچه اقوا کفایت است.

‏3. آیا عمرۀ مفردۀ مستحبی را می توان به نیابت چند نفر به جا آورد، یعنی ثواب این عمل را برای چند‏‎ ‎‏نفر در نظر گرفت یا باید فقط به نیت یک شخص معین باشد؟‏

بسمه تعالی، اشکال ندارد.

‏4. کسی که در روز از مکه محرم به احرام حج می شود، و در ضمن سیر به سوی عرفات، از زیر چند پل‏‎ ‎‏که در مسیر است می گذرد، آیا اشکالی دارد یا خیر؟‏

بسمه تعالی، استظلال نیست و مانع ندارد.

[سؤال 5771]‏ ‏ ‏  ‏—->‏ ‏ 2744

‏2. در صورت ازدحام کثیر حجاج می توان از پشت مقام ابراهیم علیه السلام طواف کرد یا خیر؟‏

بسمه تعالی، در صورت امکان ولو در وقت خلوت باید در حد طواف کنند‎ ‎و اگر ممکن نیست طواف در خارج حد صحیح است با مراعات الاقرب‎ ‎فالاقرب.

‏‎[سؤال 5772]‏ ‏ ‏  ‏—->‏ ‏ 2825

‏5. در صورت ازدحام و کثرت جمعیت، آیا می توان بیشتر از بیست و شش ذراع و‏‎ ‎‏نیم، طواف نمود یا نه؟‏

بسمه تعالی، در صورت امکان باید در حد طواف کنند و اگر ممکن نیست،‎ ‎طواف در خارج حد مانع ندارد با مراعات اقرب فالأقرب.

[سؤال 5773]‏ ‏ ‏  ‏—->‏ ‏ 2764

‏3. در باب طواف که می گویند شیعه باید در موقع طواف مابین خانۀ کعبه و مقام‏‎ ‎‏ابراهیم باشد و به همین نسبت در سه طرف خانۀ کعبه مراعات کند که بیشتر فاصله‏‎ ‎‏نداشته باشد؛ با این ازدحام جمعیت، خیلی مشکل است. اگر از مقام ابراهیم بگذرند و‏‎ ‎‏مانند اهل تسنن طواف کنند، اشکال دارد یا نه؟‏

بسمه تعالی، در مورد اختیار جایز نیست. واگر ممکن نیست ـ ولو در وقت‎ ‎خلوت ـ طواف در حد طواف؛ در خارج حد با مراعات اقرب فالاقرب‎ ‎مانع ندارد.

[سؤال 5774]‏ ‏ ‏ 2799‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی ‏ ‏ سوم ذی القعده 1399 ق‏

‏حضرت آیت الله‌ العظمی امام خمینی دام ظله‏

‏1. در این زمان در اثر کثرت و ازدحام حجاج طواف بیت اللهی در محدوده ای که با‏‎ ‎‏ذراع معین شده خیلی مشکل و بعضی از اوقات غیر ممکن است مخصوصاً برای اهل‏‎ ‎‏تشیع که در تمام جاها در حین طواف باید بیت خدا در یسار باشد آیا طواف در خارج‏‎ ‎‏از آن حد معین صحیح است و اگر در اثر کثرت حجّاج در حین طواف مقام حضرت‏‎ ‎‏ابراهیم علیه السلام داخل در طواف باشد چطور؟‏

بسمه تعالی، اگر ممکن است ولو دروقت خلوت باید در حد، طواف کنند و‎ ‎اگر ممکن نیست طواف در خارج حد بامراعات اقرب فالاقرب مانع ندارد.

‏‎‏2. یک سوم قربانی که سهم فقیر است، ولی حجّاج در منی به فقرا دسترسی ندارند. تکلیف چیست؟‏

بسمه تعالی، تثلیث قربانی واجب نیست.

[سؤال 5775]‏ ‏ ‏  ‏—->‏ ‏ 2818

‏8. در صورت ازدحام و کثرت جمعیت، آیا می توان خارج از مقام ابراهیم ـ بیش از‏‎ ‎‏بیست و شش ذراع و نیم ـ طواف نمود یا نه؟‏

بسمه تعالی، اگر در اثر کثرت ازدحام نتواند در مطاف، طواف کند، طواف‎ ‎در فاصلۀ دورتر با مراعات الاقرب فالاقرب مانع ندارد.

[سؤال 5776]‏ ‏ ‏ 2800‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏لطفاً پاسخ سه سؤال ذیل را مرقوم فرمایید:‏

‏1. آیا طواف در فاصله ای بیش از فاصلۀ کعبه و مقام، در حال کثرت و ازدحام چه‏‎ ‎‏حکمی دارد؟‏

بسمه تعالی، با تمکن ولو در وقت خلوت، باید در حد طواف کنند. و اگر‎ ‎ممکن نیست، در خارج حد با مراعات اقرب فالاقرب کفایت می کند.

‏2. سعی و رمی در طبقات بالا چه حکم دارد؟‏

بسمه تعالی، در رمی اشکال ندارد. و در سعی، اگر احراز نشود که بین صفا و مروه سعی‎ ‎می شود، کافی نیست.

‏3. قربانی در همان محلی که برای این کار معلوم شده، آیا کفایت می کند با وجودی که محتمل است که‏‎ ‎‏از منی خارج باشد؟‏

بسمه تعالی، با تمکن، باید در منی قربانی کنند. و قربانی در آن مکان نیز صحیح است.

[سؤال 5777]‏ ‏ ‏  ‏—->‏ ‏ 2759

‏3. در صورت کثرت جمعیت؛ چون که مقام ابراهیم را عقب برده اند، آیا تا دیوار‏‎ ‎‏زمزم که پشت مقام قبلی است و تقریباً سی ذراع با بیت فاصله دارد، می شود طواف‏‎ ‎‏کرد یا نه؟‏

‏‎بسمه تعالی، در هر صورت، باید در حد تقریباً 5 / 26 ذراع طواف نمایند،‎ ‎بلی اگر ممکن نباشد، حتی در وقت خلوت، می توانند در خارج حد، با‎ ‎مراعات اقرب فالاقرب طواف کنند.

[سؤال 5778]‏ ‏ ‏  ‏—->‏ ‏ 2807

‏4. آیا تا چند متر خلف مقام ابراهیم علیه السلام صدق می کند و وقتی که قسمتی از خلف‏‎ ‎‏مقام مطاف شده و شک داریم که آیا بعد از این مقدار هم خلف مقام است یا نه چه باید‏‎ ‎‏کرد؟‏

بسمه تعالی، باید احراز شود و خصوصیات مسأله در رساله مذکور است.

[سؤال 5779]‏ ‏ ‏ 2801‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏محضرمبارک رهبر کبیر انقلاب و بنیان گذار جمهوری اسلامی ایران، امام خمینی،‏‎ ‎‏مدّ ظله العالی‏

‏ضمن عرض تحیات وافره، معروض می دارد: نظر به این که جهت امر تبلیغ،‏‎ ‎‏گروهی از عزیزان جانباز، در مراسم حج امسال ـ از طرف بنیاد شهید ـ شرکت خواهند‏‎ ‎‏جست، با توجه به ازدحام بیش از حد زائرین، امکان طواف و انجام مناسک، در بعضی‏‎ ‎‏از موارد برای برادران معلول، ایجاد مشکلاتی خواهد نمود. لذا تمنا دارد آن امام عزیز،‏‎ ‎‏موارد زیر را اعلام نظر فرمایند:‏

‏1. آیا امام تجویز می فرمایند که معلولین، خارج از محدودۀ بیت و مقام طواف کنند؟‏

بسمه تعالی، اگر طواف در حد ممکن نیست ـ و لو در وقت خلوت ـ مانع‎ ‎ندارد.

‏2. آیا برای معلولین جایز است بعد از محرم شدن به احرام حج و قبل از رفتن به عرفات، اعمال حج‏‎ ‎‏به جا بیاورند؟‏

بسمه تعالی، نمی توانند؛ مگر در صورت خوف از این که در اثر ازدحام نتوانند اعمال را انجام‎ ‎دهند.

‏‎‏3. در مورد رمی جمرۀ سه گانه که جهت معلولین، به جای روزهای دهم و یازدهم و دوازدهم، شب‏‎ ‎‏انجام بگیرد، آیا جایز است که محافظین هم در همان شب، رمی جمره انجام دهند یا خیر؟‏

بسمه تعالی، جایز نیست؛ مگر آن ها هم از رمی در روز عذر داشته باشند.

‏خداوند متعال سایۀ حضرت مستطاب عالی را تا انقلاب حضرت مهدی (عج) بر سر مستضعفین جهان‏‎ ‎‏قائم بدارد، آمین، بحق محمد و آله الطاهرین.‏

[سؤال 5780]‏ ‏ ‏  ‏—->‏ ‏ 2758

‏3. برای بعضی از جانبازان، طواف در داخل مطاف مشکل است. آیا می توانند در‏‎ ‎‏خارج مطاف طواف کنند یا نایب بگیرند؟‏

بسمه تعالی، با فرض عدم امکان طواف در حد ـ ولو در وقت خلوت ـ‎ ‎طواف در خارج حد، با مراعات اقرب فالأقرب صحیح است.

[سؤال 5781]‏ ‏ ‏  ‏—->‏ ‏ 2770

‏2. عرض مطاف را در همه حال در مناسک در حدود 5 / 26 ذراع مقرّر داشته اند آیا‏‎ ‎‏اذن می فرمایند در مواردی که به علت کثرت جمعیت طواف دشوار می گردد در‏‎ ‎‏فاصله ای دورتر از این مقدار طواف انجام گیرد و یا اذن می فرمایند مقلدین حضرت‏‎ ‎‏آیت الله‌ در این یک مسأله به مجتهد دیگری که واجد شرایط بوده و بیش از این مقدار‏‎ ‎‏طواف را جایز می داند رجوع نمایند؟‏

بسمه تعالی، مسأله از موارد رجوع به غیر نیست و چنانچه در اثر کثرت‎ ‎جمعیت، طواف در حد ممکن نباشد ولو در وقت خلوت می توانند در‎ ‎خارج حد طواف کنند با رعایت اقرب فالاقرب.

[سؤال 5782]‏ ‏ ‏  ‏—->‏ ‏ 2826

‏7. آیا نظر مبارک در مطاف از طرف حجر اسماعیل همان شش ذراع و نیم است یا‏‎ ‎‏تغییر کرده؟‏

بسمه تعالی، تغییر نکرده است.

‏‎[سؤال 5783]‏ ‏ ‏ 2802‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏حضرت آیت الله‌ العظمی امام خمینی، دام ظله‏

‏با تقدیم سلام، آیا نظر مبارک در مورد طواف، لزوم رعایت شش ذراع است در‏‎ ‎‏ناحیۀ حجر اسماعیل یا عدم لزوم، و کفایت وقوع طواف ولو در مسافتی دورتر از حد‏‎ ‎‏مذکور می باشد؟ مستدعی است، جواب را مرقوم فرمایید.‏

بسمه تعالی، در صورت امکان لازم است مراعات حد در طواف، بلی اگر‎ ‎ممکن نیست ولو در وقت خلوت می توانند خارج حد با مراعات اقرب‎ ‎فالاقرب طواف کنند.

[سؤال 5784]‏ ‏ ‏  ‏—->‏ ‏ 2144

‏2. در طواف واجب اگر از محدوده بیست و شش ذراع بیرون رود، با توجه به‏‎ ‎‏کثرت جمعیت و عدم اختیار، خصوصاً در طرف حجر اسماعیل، آیا طواف او صحیح‏‎ ‎‏است یا نه؟‏

بسمه تعالی، در فرض سؤال، طواف صحیح است.

[سؤال 5785]‏ ‏ ‏  ‏—->‏ ‏ 2754

‏14. در چند دور طواف دست خود را روی حجر اسماعیل علیه السلام یا پای خود را روی‏‎ ‎‏شاذروان نهاده آیا طواف او اشکال دارد و فرقی بین عمد و جهل است یا نه، و اگر واقع‏‎ ‎‏شده تکلیف چیست؟‏

بسمه تعالی، دست روی دیوار حجر اسماعیل گذاشتن در حال طواف مانع‎ ‎ندارد و مجرد پا گذاشتن روی شاذروان بدون این که از روی آن راه برود نیز‎ ‎اشکال ندارد.

[سؤال 5786]‏ ‏ ‏  ‏—->‏ ‏ 2820

‏5 . اگر در یکی از اشواط طواف، پیشآمدی کرد که باید طواف، یعنی آن شوط را‏ ‏اعاده کند، آیا از بقی‏‏ۀ‏‏ شوط صرف نظر نموده و‏‎ ‎‏از حجرالاسود شروع کند و یا قسمت‏‎ ‎‏باقیماند‏‏ۀ‏‏ شوط را رها کند و از حجرالاسود، تا محل حادثه را حساب نموده و همان‏‎ ‎‏شوط ناقص را تکمیل نماید؟‏

بسمه تعالی، باید همان شوط را تکمیل نماید.

[سؤال 5787]‏ ‏ ‏ 2803‏

‏ ‏ ‏ بسمه تعالی‏

‏شخصی دو شوط طواف یا چهار شوط طواف را به نحو صحیح انجام داده بعد‏‎ ‎‏می گوید به دلم نچسبید بدون این که از مطاف خارج شود و بدون هیچگونه منافی‏‎ ‎‏طواف را از سر می گیرد آیا صحیح است یا نه؟‏

بسمه تعالی، طواف مزبور صحیح نیست و باید اعاده شود.

[سؤال 5788]‏ ‏ ‏  ‏—->‏ ‏ 2837

‏2. آیا رمل و هروله (حرکت سریع) مستحب است در طواف؟‏

بسمه تعالی، استحباب ندارد، بلکه بهتر است به نحو متعارف طواف کنند.

[سؤال 5789]‏ ‏ ‏  ‏—->‏ ‏ 511

‏4. یک زن در حال طواف واجب، در اثر فشار جمعیت، بول از او خارج شده و‏‎ ‎‏طواف را بدون طهارت بدن و تجدید وضو انجام داده.‏

‏اوّلاً: آیا فرقی بین طواف عمره و طواف حج می توان تصوّر کرد یا نه؟‏

‏ثانیاً: این زن فعلاً مُحرم است یا خیر؟‏

‏ثالثاً: در صورت مُحرم بودن، نامبرده تا چند سال دیگر برایش مقدور نیست که این‏‎ ‎‏عمل را برود و صحیحاً انجام دهد؛ آیا می تواند جهت حجة الاسلام خود نایب بگیرد‏‎ ‎‏یا آن که صبر نماید ولو چند سال طول بکشد؟‏

‏رابعاً: نامبرده عالم به تمام محرّمات بر شخص محرم است؛ از طرفی مجبور است‏‎ ‎‏که مرتکب بعض آن ها گردد چون ازالۀ مو و ناخن آیا معاف از کفاره است یا خیر به‏ ‏تعداد انجام دو عمل مذکور ولو چند سال طول بکشد باید کفاره بدهد؟‏

بسمه تعالی، اگر از روی علم و عمد نبوده حج او باطل نیست ولی طواف و‎ ‎نماز را باید اعاده کند و اگر خودش نمی تواند باید نایب بگیرد و فرقی بین‎ ‎طواف عمره و طواف حج نیست و اگر طواف نساء و نماز آن را صحیح‎ ‎انجام داده از احرام خارج شده است.