[سؤال 7034] 3523
بسمه تعالی 16 / 2 / 1361
دفتر حضرت آیت الله العظمی امام خمینی مدّ ظله العالی
این جانب کارمند مرکز اسناد انقلاب اسلامی نزدیک به دو سال است که در شمیران نو نارمک خانه ای 72 متری دو اتاقه به مبلغ 130 هزار تومان خریده ام، البته کل این منطقه که از حدوداً ده پانزده سال پیش شروع به ساختن کرده اند سند محضری ندارد و بعضی از این خانه ها یک بنچاق در دست دارند و بعضی دیگر ندارند و کل این منطقه از طرف اداره برق، برق کشی شده است ولی آب این منطقه را خود مردم ظاهراً لوله کشی کرده اند، البته من برای مصرف کنتوری گذاشته ام و تقریباً یک سال پیش به سازمان آب رفته و از وضع آب این منطقه جویا شدم، در آن جا مدیر عامل سازمان آب گفت من نمی گویم آب منزل خود را قطع کنید ولی نمی توانم بگویم صد در صد بی اشکال است، ولی شما مصرف کنید وقتی خواستیم به آن منطقه آب بکشیم من از امام اجازه می گیرم و مقداری پول از ساکنین آن جا خواهیم گرفت و کنتور خواهیم گذاشت.
با توجه به موارد بالا می خواهم دو مسأله را بیان فرمایید:
1. آیا خرید و فروش آن خانه که سند ندارد اشکال شرعی دارد یا خیر؟
2. آبی که آن جا مصرف می شود آیا حلال است یا اشکال شرعی دارد؟
بسمه تعالی، سند میزان نیست مالک شرعی می تواند ملک خود را با مراعات مقررات دولت اسلامی بفروشد و تصرف در آب لوله کشی منوط به اجازۀ مسئولین مربوطه است.
[سؤال 7035] 3524
بسمه تعالی 20 / 12 / 1361
محضر مبارک حضرت آیت الله العظمی امام خمینی مدّ ظله العالی
با نهایت احترام و آرزوی طول عمر برای امام بزرگوار و عزیز و پیروزی قوای اسلام علیه قوای کفر، خواهشمند است نظریۀ مبارک را در مورد مسألۀ ذیل اعلام فرمایید.
فردی چهار سال قبل منزلی از طریق دریافت وام از بانک خریداری نموده و در موقع خرید نیز تمام استعلام های قانونی از مقام های ذی صلاح طبق قانون از ثبت اسناد و بنیاد مستضعفان توسط دفترخانه اسناد رسمی انجام گردیده و با توجه به تأیید مقام های فوق که اعلام نموده اند فروشنده ممنوع المعامله نمی باشد خریدار ذیل سند این موضوع را اقرار و تأیید نموده است و پس از انجام مراتب بالا سند صادر و به خریدار تسلیم و خریدار منزل، مورد خرید را متصرف می شود ولی بعداً معلوم گردیده که فروشنده ممنوع المعامله می باشد، خواهشمند است با عنایت به عرایض فوق، وضع خریدار را از نظر شرعی ذیلاً مرقوم فرمایید. در پایان مجدداً از خدای متعال مسئلت می نمایم به رهبر بزرگ ما و همۀ مستضعفان جهان طول عمر و سلامتی کامل عنایت فرماید.
بسمه تعالی، در فرض مرقوم خریدار، خانه را مالک شده است و چنانچه دولت اسلامی مقرراتی دارد باید مراعات شود.
[سؤال 7036] 3525
بسمه تعالی 11 / 11 / 1361
محضر امام خمینی دامت برکاته
چنانچه مردی در حال ازدواج ملکی را به همسر خود بدهد به عنوان مهریه، آیا می تواند بعد از مدتی آن ملک را به فردی که او هم اطلاع از حال قضیه دارد بفروشد؟ چنانچه خرید و فروش شود و سند به نام خریدار مطلع شد، آن سند شرعاً صحیح است یا باطل؟
بسمه تعالی، فروش آنچه مهریه زن قرار داده شده موقوف است به اجازۀ خود زن و بدون اجازۀ او باطل است.
[سؤال 7037] 3526
بسمه تعالی 27 / 3 / 1361
محضر مبارک حضرت آیت الله العظمی امام خمینی دام ظله العالی
در تاریخ 5 / 12 / 1358 منزلی را قولنامه نموده و در تاریخ 15 / 12 / 1358 در دفترخانه اسناد رسمی ثبت کرده ام، بدون هیچ گونه مانع قانونی و شرعی، و وجه آن را تماماً و کلاً تسلیم فروشنده نموده و منزل را تحت تصرف خود درآورده ام. پس از گذشت دو سال، یعنی در تاریخ 2 / 2 / 1361 از طرف سرپرستی اموال بنیاد شهید در رابطه با منزل فوق الذکر دعوت گردیدم و عین جریان فوق را گزارش دادم ولی از نظر آن که فردی تا حدودی ملتزم به قوانین شرع مقدس می باشم و نمی خواهم خدای ناکرده کاری بر خلاف نموده باشم، بالخصوص از نظر مسکن که خود و خانواده ام در آن زندگی می کنیم و نماز می خوانیم، لذا از محضر مقدستان تقاضامندم بفرمایید با اشاعه آن که فروشنده بهایی بوده است و البته من هیچ گونه اطلاعی از آن نداشته و ندارم، آیا چنین معامله ای شرعاً صحیح بوده است یا خیر؟
بسمه تعالی، در فرض سؤال اگر از طرف دولت اسلامی منع و طلبی نسبت به آن منزل نباشد معامله صحیح و تصرفات شما اشکال ندارد.
[سؤال 7038] 3527
بسمه تعالی
حضرت آیت الله العظمی رهبر انقلاب امام خمینی مدّ ظله العالی
در یک آبادی قلعه ای هست این قلعه در زمان قدیم ساخته شده، در آن زمان حکومت راجا بوده؛ یعنی حکومت شاه یا بگویم مثل شیوخ نشین بود، مالیات و خراج و غیره را آن شخص می گرفت در آن علاقه حکومت راجا بود؛ یعنی تقریباً شاه گفته می شود، و چندین سال گذشته و اولاد اولاد آن را راجا می گویند. این قلعه برای جد ما ساخته شده بود. مردم آبادی می گویند معلوم نیست و راجا تا حال از آن قلعه استفاده نکرده، بلکه مردم آبادی از قلعه استفاده می کردند. در این صورت اگر یک نفر از افراد آبادی با اولاد اولاد معامله کرد و یک مبلغ پرداخته و قلعه را از آن ها خریده، آیا در این صورت مالک قلعه شده یا خیر بنابراین معامله صحیح است یا خیر؟
خداوند بر عمر و سلامت و عزت آن رهبر عظیم و مرجع تقلید شیعیان جهان بیفزاید، ان شاء الله.
بسمه تعالی، کسانی که از قلعه استفاده می کردند مانند گذشته می توانند استفاده کنند و مدعی مالکیت تا به وجه شرعی مالکیت خود را ثابت نکند نمی تواند بفروشد.
[سؤال 7039] —-> 784
10. در دست مرتد اموالی است نمی دانیم شخص مرتد بعد از ارتداد به دست آورده و یا اموال قبل از ارتداد است؛ معامله با او صحیح است یا خیر؟
بسمه تعالی، محکوم به ملکیت است برای او و معاملاتش صحیح است.
[سؤال 7040] —-> 784
11. توجد أموال بید من یکون کافراً بالفعل ولکن لا نعلم أنّه کان کافراً من الأصل ـ لانعقاد نطفته فی حال کفر أبویه ـ أو لم یکن کذلک وأنّه کان مسلماً وبحکم الإسلام ثم کفر بعد بلوغه؛ ونحتمل أن تکون هذه الأموال الموجودة بیده کانت مملوکة له قبل کفره وارتداده. هل یجوز البیع والشراء وسائر المعاملات معه ـ لکون یده أمارة علی مالکیته ـ أو لا؟
بسمه تعالی، یحکم بملکیته لما فی یده ویترتّب علیه الآثار.
[سؤال 7041] 3528
بسمه تعالی 12 / 9 / 1361
دفتر حضرت آیت الله العظمی امام خمینی، رهبر کبیر انقلاب اسلامی ایران
احتراماً؛ خواهشمند است پاسخ شرعی این مسأله را بفرمایید: قطعه زمینی بوده که عباس نامی به اکبر نامی می فروشد؛ پس از مدتی اکبر اظهار می دارد: چون مبلغ زمین نامعلوم بود و سند هم هنوز نگرفته بود، در حضور چند نفر شاهد، زمین را به فروشنده پس داده، قسمتی را نقد و بابت قسمت دیگر از فروشنده سفته می گیرد، ولی قولنامه را پس نمی دهد، به عذر این که بعداً پیدا کرده و می دهم. در این حال، فروشنده این زمین را بابت بدهی ارثیۀ پدری اش به همسر خود رسماً واگذار می نماید. در این حال، اکبر با همین قولنامه که به عباس پس نداده، کلاهبرداری نموده و به شخص دیگری می فروشد و در همین اثنا، بابت همین سفته مقداری از مغازۀ فروشنده جنس برده و دو فقره پول نقد گرفته و رسید داده است و در رسید بابت قطعۀ زمین فوق نیز ذکر گردیده است. خواهشمند است با توجه به عرایض فوق، پاسخ شرعی را مرقوم فرمایید تا طبق شرع مقدس رفتار شود. با تقدیم احترامات
والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته
بسمه تعالی، حکم شرعی معلوم است که اگر معامله را فسخ کرده اند، خریدار بعد از فسخ نمی تواند آن را بفروشد و فروش او باطل است و فروشنده باید بقیۀ ثمن را به خریدار رد کند و اگر جنس به او داده کفایت می کند و چنانچه نزاعی هست، باید در محکمۀ شرعیه حل شود.
[سؤال 7042] 3529
بسمه تعالی
جناب آقای خمینی
مسأله ای برایم پیش آمده که تمنّای جواب و حل این مسأله را دارم.
کسی از بستگان این جانب در دستگاه طاغوتی در یک شرکت ساختمانی کارمند بوده که در زمان طاغوت از حقوق ناچیز خود برای ثمره پیری خود چند سهام آن شرکت را خریداری کرده و خود کارمند آن شرکت بوده که مدیر عامل شرکت فرار کرده و از طرف دستگاه دینی و قانونی کسی را در آن جا گذاشتند که وادارش کردند باید به دفترخانه برود و سند ثبتی بدهد که این سهام را مجاناً مدیر عامل قبل به این جانب داده است.
تمنا دارم مقرر فرمایید پاسخ صحیح به این جانب بدهند که آیا این سهامی که نامبرده در آن شرکت ساختمانی داشته حرام است یا خیر؟ وادار کردن آن مدیر جدید به قول خودمان حقوقی و تهدید نام برده، که در دفترخانه بنویسید که سهام را مجاناً به من داده اند صحیح است یا خیر؟
من به عنوان یک مسلمان (شیعه) از آن رهبر عالی قدر تمنا دارم صریحاً این مسأله را برایم حل فرمایند مزید امتنان خواهد بود.
بسمه تعالی، حکم شرعی مسأله معلوم است که اگر سهام با بودن مجوّز به او تملیک شده مالک است وگرنه مالک نیست ولی رسیدگی به قضیه شخصیه موکول است به دولت اسلامی.
[سؤال 7043] 3530
بسمه تعالی
محضر مبارک رهبر عالی قدر جمهوری اسلامی ایران، حضرت آیت الله العظمی امام خمینی، دامت برکاته، تقاضا می کنم بر این جانب منّت گذاشته، فتوای سؤالات ذیل را مرقوم دارید:
1. اگر زن از شوهرش طبق سند رسمی ملکی خریداری کند، شرعاً صحیح است؟
بسمه تعالی، مانع ندارد زن ملک شرعی شوهر را از او بخرد.
2. اگر زن و شوهر مسلمانی طفل شیرخوار پسر و دختری را به فرزندی قبول نمایند، شرعاً این بچه ها فرزند آن ها می شوند یا خیر؟
بسمه تعالی، شرعاً فرزند آن ها محسوب نیست و آثار فرزندی مترتّب نمی شود.
از خداوند تبارک و تعالی خواستارم که وجود شریف شما را برای امت مسلمان جهان نگه دارد و عمر طولانی به شما عطا فرماید.
[سؤال 7044] —-> 6728
4. کمیته ای به نام فروش اجناس متروکه در تهران می باشد که اجناس بدون صاحب را که از خارج آمده و صاحبانشان رجوع نکرده و یا فراری می باشند جمع کرده است. خرید اجناس از این کمیته چه صورت دارد؟
بسمه تعالی، با احتمال این که روی موازین شرعی فروخته می شود اشکال ندارد.
[سؤال 7045] 3531
بسمه تعالی
دفتر امام خمینی
محترماً به استحضار می رساند راجع به این که چند قطعه زمین زراعتی البته نه زراعتی دائم و نه به طور کلی بایر در بالای شهر می باشد به طوری که اهل خبره می گویند در سابق قنات بوده و از آب قنات آبیاری می شده بعد مالکینی زورگو اقدام به تخریب آن نموده اند و در ضمن با صاحبان زمین قرار می گذارند هر سالی که رودخانه آب زیاد دارد، شما با آب رودخانه زمین های خود را زراعت کنید و هر سال که خشک شد حق زراعت ندارید. صاحبان زمین طبق همین قرارداد عمل می کرده اند، تا این که انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام امت به پیروزی رسید، هیأتی از بنیاد مسکن آمدند و زمین ها را به نام بنیاد مسکن نام گذاری کردند، بعداً یکی از آن ها به عنوان مسئول بنیاد مسکن معرفی گردید، نامبرده زمین ها را تقسیم و به هر نفر به اندازه جای یک ساختمان واگذار کرد، ما هم اقدام به ساختن خانه نمودیم، از جمله خود حقیر. الآن سر و صدا زیاد است یعنی اعتراض به این که این زمین ها از نظر شرعی روی آن ها خانه ساختن صحیح نیست. ناگفته نماند که صاحبان این زمین ها بعضی شان از نظر مالی خیلی در مضیقه هستند، به هرحال برای ما شک پیش آمده به خصوص برادران سپاهی که آیا جایز است و ما می توانیم بدون رضایت صاحبان زمین تصرف نموده و هیچ گونه شک و شبهه ای به خود راه ندهیم، یا خیر؟ در ضمن ایشان می گوید: من طبق مصوبه شورای انقلاب و حکم وزارت کشور عمل نموده ام. مستدعی است نظر خود را راجع به توضیحات فوق مرقوم فرمایید، چنانچه از نظر شرعی اشکال دارد تکلیف خود را با صاحبان زمین روشن نماییم.
بسمه تعالی، رسیدگی موکول به دولت اسلامی است و اگر احتمال دهید که بر وجه شرعی زمین در اختیار شما قرار داده شده تصرفات شما مانع ندارد.
[سؤال 7046] 3532
بسمه تعالی
این جانب با دو نفر شریک بوده و مغازه قماش فروشی داشتیم. بعد از انقلاب از مردم طلبکار بودیم که عمده مطالبات را ندادند و ضمناً بدهکار هم بودیم؛ لذا مجبور شدیم مغازه را فروخته و طلب طلبکاران را پرداختیم و پس از 12 سال شراکت، از هم جدا شدیم. بنده خودم خانۀ شخصی خود را در خانی آباد نو فروختم و یک مغازۀ ارزان قیمت در محل دیگر با شراکت یک نفر خریده و در نازی آباد مستأجر شدم. بعد از 7 ماه مستأجری، صاحب ملک چنان فشاری به ما آورد که ناچار شدم یک باب خانه که از همان خانه ها که مردم تصرف کرده بودند، خریدم. البته همان موقع به وسیلۀ پدرم از یکی از علما سؤال کردیم که فرمودند: اگر صاحب ملک طاغوتی و فراری باشد و خریدار هم مقلد امام باشد، می تواند بخرد، اگر نتواند در جای دیگر بخرد. بنده از همان تاریخ ناراحت هستم و شما را قسم به خدا، راهی پیش پای بنده بگذارید تا از این ناراحتی نجات پیدا کنم، برای این که نماز می خوانم و روزه می گیرم؛ ناراحت هستم. و نیز شش سر عائله دارم که گناه آن ها هم می ترسم به عهده بنده باشد. بنده را به جایی راهنمایی فرمایید که بیایند هرچه دارم قیمت کنند و ببرند، ولی از آتش جهنم نجاتم دهند. در ضمن، خانه را قبل از جریان ورشکستگی مغازه، فروخته بودم که در شمال شهر زمینی بخرم که نشد. و بعداً هم در نازی آباد ـ پس از مهلت اجاره خانه ام ـ یک خانه بود که بخرم، ولی سیصد هزار تومان با یک وام می داد و من نمی توانستم از عهدۀ قسط آن برآیم؛ لذا مجبور به این عمل شدم. آیا مقلدین دیگر مجتهدین نمی توانند بخرند و باید اجازه بگیرند؟ اگر حکم امام این باشد که حرام است، تکلیف بنده چه خواهد شد؟ چون خانه حرام است؛ حتماً حق فروش هم نخواهم داشت و پول دیگری هم ندارم که خانه دیگری بخرم و مجوز هم که نمی دهند.
بسمه تعالی، اگر احتمال می دهید که مسئولین مربوطه در واگذاری خانه به شما مراعات ضوابط شرعیه را نموده باشند، تصرفات شما اشکال ندارد.
[سؤال 7047] —-> 550
2. چیزهایی که دولت در گمرک ضبط می کند بعد از چند مدت آن را حراج می کند می شود از آن حراج چیزی خرید حلال است یا حرام است؟ شما بیان فرمایید.
بسمه تعالی، حرام است.
[سؤال 7048] 3533
بسمه تعالی
محضر مبارک رهبر و مرجع مسلمانان جهان، حضرت امام خمینی، سلام علیکم
از طریق عمران اراضی شهری شهرستان مراغه، قطعه زمینی به مساحت 167 متر مربع، به قیمت منطقه ای ـ که توسط شعبۀ شهرسازی شهرداری مراغه تعیین شده است ـ از اراضی بانک مسکن به این جانب، که دارای چهار سر عائله می باشم، واگذار نموده اند. آیا از نظر شرعی این زمین برای ما مباح است یا نه؟
نظر خود را در این مورد بیان فرمایید.
بسمه تعالی، چنانچه احتمال می دهید به وجه شرعی به شما واگذار نموده اند، تصرف مانع ندارد.
[سؤال 7049] 3534
بسمه تعالی
دفتر محترم حضرت آیت الله العظمی امام خمینی، رهبر مستضعفان جهان
با سلام و دعا، احتراماً؛ این جانب فردی مستضعف و با عائله ای زیاد و درآمدی کم، مقدار 162 متر زمین جهت خانۀ مسکونی از طرف بنیاد مسکن انقلاب اسلامی ایران دریافت، و با زحمت بسیار ساخته ام. لذا تمنا دارم برای این حقیر روشن فرمایید زمین مذکور از نظر شرعی مورد اشکال هست یا خیر؟ من الله التوفیق
بسمه تعالی، زمین یا هر چیزی که از طرف مسئولین مربوطۀ دولت جمهوری اسلامی به اشخاص واگذار می شود، تصرّف در آن اشکال ندارد، مگر آن که برای شخص محرز باشد که در واگذاری آن، مقررات شرعی و قانونی مراعات نشده است.
[سؤال 7050] 3535
بسمه تعالی
محضر مبارک حضرت آیت الله العظمی آقای خمینی، دامت برکاته
محترماً؛ به عرض عالی می رساند: منزلی است که از طاغوتیان زمان رژیم سابق باقیمانده و صاحبش از ایران فرار کرده است و فعلاً در اختیار بنیاد مستضعفین است. این جانب قصد دارم که این منزل را به قیمت معمولی خریداری نمایم. در صورتی که پول این منزل را برای جنگ زدگان و سایر مستضعفین از طرف دولت مصرف کنند بفرمایید: خریداری منزل و نماز در آن جایز است یا خیر؟ توضیح این که این منزل به حکم حاکم شرع مصادره شده است.
بسمه تعالی، اگر احتمال می دهید به وجه شرعی زمین به شما فروخته می شود، اشکال ندارد.
[سؤال 7051] —-> 2073
2. کارگرهایی که در خارج از کشور هستند وقتی می خواهند بیایند ایران، گمرک اثاثی را که همراه دارند می گیرد و بعد آن ها را می فروشند؛ آیا دیگران می توانند آن اشیا را بخرند یا نه؟
بسمه تعالی، اگر احتمال دهند که روی موازین شرعی و قانونی فروخته می شود، می توانند بخرند.
[سؤال 7052] 3536
بسمه تعالی 4 / 1 / 1362
دفتر استفتای رهبر کبیر انقلاب، امام خمینی، ادام الله بطول بقائه
شخصی متجاوز از بیست سال قبل، پانزده هکتار زمینی را که خارج محدودۀ شهر اصفهان بوده و هست، در محضر اسناد رسمی آن زمان، از شخص معینی خریده و به وسیله حفر چاه و موتور و ساختمان مسکونی و درختکاری، زمین را احیا و همه ساله شخصاً با همیاری شوهر و اولادهایش آن را مرمت نموده و اینک هم زیر کشت گندم و علوفه می باشد. معارضی هم نداشته و ندارد و متصرف هست، آیا مالک شرعی این زمین شناخته می شود و نماز در آن صحیح است یا خیر؟ جواب مرقوم فرمایید.
بسمه تعالی، زمین اگر قبلاً ملک بوده و از مالک شرعی آن خریده و یا اگر زمین موات بوده، به قصد تملک آن را احیا کرده، مالک آن شناخته می شود و تصرفات مالک شرعی در ملک خود بی اشکال است.
[سؤال 7053] 3537
بسمه تعالی 13 / 7 / 1358
محضر مبارک مرجع عالی قدر، رهبر انقلاب، مجاهد نستوه، آیت الله العظمی امام خمینی، دام ظله الشریف، از خدای بزرگ موفقیت و طول عمر آن مرجع عزیز را تا برقراری کامل حکومت جمهوری اسلامی خواستار می باشیم.
زمین زراعی هست واقع در قریۀ شلمزار ساوجبلاغ کرج، این زمین در سابق حق اهالی روستای مذکور بود و بعد ارباب رعیتی شد و کشت می شد. از سال 1342 به بعد، ارباب، چون خودش یکی از مهره های رژیم منفور گذشته بود؛ زمین را به زور از دست اهالی گرفت. در این مدت، زمین مذکور بایر بود تا سال 1354، اهالی همه رفته و زمین را زیر کشت قرار دادند. بعد از این که زمین مذکور به دست اهالی محترم زیر کشت رفت؛ ارباب زمین مذکور را که حق اهالی شلمزار بود به عنوان مسکن سازی به یک نفر فروخته است. با حقی که اهالی شلمزار دارند؛ آیا حالا فروختن زمین از نظر شرع مقدس اسلام چگونه است.
بسمه تعالی، اگر زمین های فروخته شده مورد حق غیر فروشنده بوده، فروش صحیح نیست؛ مگر با اجازۀ صاحبان حق و نزاع باید در محکمۀ شرعیه حل شود.
[سؤال 7054] 3538
بسمه تعالی
آیات عظام و علمای گران قدر
در سنوات گذشته عده ای از زارعین یک قطعه زمین، مشهور به اربابی را احیا نموده اند. یک آسیاب آن جا بوده که با آب آن مشروب می گردیده. پس از گذشت زمان، صاحب آسیاب ادعای مالکیت زمین را نموده است. زارعین از ترس این که مالکینِ عمده، زمین را تصرف کنند، امضا می نمایند که مالکیت زمین مربوط به صاحب آسیاب می باشد و مالکیت او از قرارداد آن روز ثابت می شود. بعد زمین مورد بحث را به دیگری که زارع، ولی صاحب زمین نبوده، فروخته است. بنده یک قطعه از آن زمین را خریداری نموده ام. جواب مرقوم فرمایید که آیا این زمین مباح است یا خیر؟
بسمه تعالی، اگر زارعین که ملکیت صاحب آسیاب را امضا کرده اند، مالک نبوده اند یا واقعاً تملیک نکرده اند، فروش زمین باطل است و زمین بر خریدار مباح نیست. و در صورت ملکیت و تملیک جدّی، فروش صحیح و زمین بر او مباح است.
[سؤال 7055] 3539
بسمه تعالی
ما زمینی داریم به مقدار شش جریب ـ 6000 متر ـ که زمین زراعتی با آب است و از پدرمان به ما به ارث رسیده است. چون این زمین در یک ده دیگری غیر از دهی که در آن زندگی می کنیم بود حدود ده، دوازده سال پیش آن را دادیم دست یک نفر به صورت اجاره ای، اوایل سهمیه ما را از همان محصولی که از زمین به دست می آمد، می داد و بعداً قرار شد اجاره اش را پول بدهد. با توجه به این که ما چهار برادر و یک خواهر هستیم که از این زمین سهم داریم و همۀ ما هم کشاورز هستیم و روی زمینی که متعلق به فرد دیگری است، کار کشاورزی می کنیم، و خود آن شخص مستأجر هم، به اندازۀ مایحتاج خود و حتی بیشتر از کل زمین ما، زمین دارد. با توجه به این مطالب: ما تصمیم گرفته ایم زمین مان را بفروشیم و تصمیم داریم در صورت تمایل، به همان فرد مستأجر بفروشیم، ولی ایشان حاضر به خرید زمین با قیمت کم است.
سؤال ما این که، اگر ایشان حاضر به خریدن با قیمتی که چند نفر مورد اعتماد دو طرف یا یک مرجع قانونی تعیین می کنند نشود، آیا ما می توانیم زمین را از ایشان بگیریم؟ صورت قانونی و شرعی این مسأله را بفرمایید.
بسمه تعالی، اگر زمین شرعاً ملک شما است، اختیار فروش آن با خود شما است، ولی اگر دولت اسلامی مقرراتی دارد، باید مراعات شود.
[سؤال 7056] 3540
بسمه تعالی
محضر مقدس حضرت آیت الله العظمی، زعیم عزیز، آقای خمینی، مدّ ظله العالی
به عرض عالی می رسانم شخصی خانۀ خود را فروخت در مقابل یک خانه و دو قطعه ملک و قدری وجه نقد. بعد از چند ماه یکی از ملک ها را فروخت و بعد از چند ماه دیگر که برای صدور سند مالکیت اقدام نمود، متوجه شد شماره و حدود این ملک با شمارۀ انتقالی مطابقت نمی کند؛ بلکه با ملک دیگری از املاک فروشنده ای که آن را فروخته به این فروشنده ـ که خانه را برداشته ـ مطابقت دارد؛ به فروشندۀ دوم ـ کسی که خانه را برداشته ـ مراجعه نمود، گفت: من از زید خریده ام، به زید مراجعه نمود؛ زید با این که تصرفات مالکانه از قبیل کشت و برداشت آن و قطع چندین درخت در آن ملک شده بود، منکر فروش آن شد و گفت: من این ملک را که به نام و نمره انتقال شده، فروخته ام.
این معامله به دادگاه طاغوتی کشیده شد، قبل از صدور حکم، شخصی برای اصلاح، تحت یک رشته مذاکرات، ناچار فروشنده روی جهاتی راضی شد به یک چهارم قیمت وقت، ملک را به فروشندۀ آن واگذار نماید که او خود با زید مرافعه نماید. صاحب خانه که حق خود را پایمال شده می دید موقع امضای اسناد، قرآنی بیرون از جیب آورد، خطاب به او گفته: خانۀ مرا به هیچ تصرف نمودی، این قرآن بین من و تو حاکم باشد.
مدت چند ماهی گذشت، بحمدالله جمهوری اسلامی برقرار گردید؛ فروشنده ای که خانه را برداشته با زید مرافعه نمود با این که حکم طاغوتی به نفع زید بود، در دادگاه انقلاب حکم به نفع خریدار خانه صادر شده، اکنون این چند مسأله مورد تقاضای جواب است:
1. آیا این معامله از اصل باطل است یا خیر؟
2. بر فرض بطلان، آیا حکم ملکی که فروخته شده و خانه شده چیست؟ وجه فروخته شده را باید پس دهد یا مازاد، در صورتی که گران تر باشد؟
3. اگر معامله باطل نباشد، آیا صاحب خانه می تواند بگوید: شما به من ملک بدون عیب فروختی، الحال که بدون عیب شده آن را به من تحویل بده؟
4. آیا حواله به قرآن سبب نمی شود که فروشندۀ خانه هر موقع توانست حق خود را اخذ نماید؟
5. این عبارت آیا سبب نمی شود که مرور زمان تا مدت معین شده حق طرف را محفوظ بدارد؟ با این که به خواهش فروشنده خانه و مذاکرات قبلی و رضایت طرف این عبارت در ذیل ورقه انتقال اسناد ثبت شده، عبارت این است: «فروشندۀ فوق الذکر در ضمن عقد خارج لازم، ملتزم شرعی گردید که در صورت کشف فساد در معامله، از حال تحریر الی مدت پنجاه سال شمسی، علاوه بر رد بهای فوق الذکر، از عهدۀ غرامات وارده برآید».
با عرض ارادت؛ عزّت و عظمت اسلام عزیز و آن رهبر عزیز را خواهانم.
بسمه تعالی، فروشنده خانه اگر مالک خانه نبوده معامله صحیح نیست و مسأله نزاعیه باید در محاکم صالحه مطرح و حل و فصل شود.
[سؤال 7057] 3541
بسمه تعالی 23 / 5 / 1361
دفتر محترم حضرت امام خمینی
احتراماً؛ خواهشمند است در مورد سؤالات مطرح شده نظر مبارک امام را جویا و جواب مربوطه را در ذیل ورقه مرقوم فرمایید؛ مزید تشکر و امتنان است:
1. ورثۀ شخصی، زمینی لم یزرع را به آقای الف در 12 سال قبل فروخته و وجه آن را دریافت داشته اند و پس از مدتی ـ یعنی در سال 1358 ـ این جانب ضمن استفسار از صاحبان اولیۀ زمین و اطلاع از درستی معامله، قطعه زمین مزبور را به چندین برابر خرید از آقای الف خریداری و ملک مزبور را که لم یزرع و غیر قابل استفاده بوده، با مخارج زیاد تبدیل به زمینی مشجّر نموده و در سال 1359 آقای الف زمین هایش مصادره و در اختیار بنیاد مسکن قرار می گیرد و از خرید و فروش املاک خود محروم می گردد و هم اکنون که زمین ها به علت حفر چاه عمیق، ارزش پیدا کرده، عده ای اعلام می دارند که املاکی را که قبلاً فروخته، بایستی از خریداران بگیرید. در مورد ملک فوق از نظر شرعی این جانب چه تکلیفی دارم؟
بسمه تعالی، اگر فروشنده، مالک شرعی بوده و در زمان فروش، ممنوع التصرف نبوده، معامله محکوم به صحت است و اختیار ملک فروخته شده با مشتری است و چنانچه نزاعی در بین باشد به دادگاه مراجعه نمایند.
2. مقداری باطری اتومبیل از بنیاد مسکن انصار المهدی (عج) مشهد به مسئولیت خود خریداری شد تا پس از فروش، اگر منافعی به دست آمد، برای صندوق قرض الحسنۀ انصار المهدی (عج) فرش، میز و وسایل ضروری خریداری شود و به علت نداشتن جا در محل صندوق، آن ها را به طور امانی در گوشه ای از مغازۀ مجاور صندوق قرار داده و صاحب مغازه، باطری ها را به فروش رسانده و پس از فروش، مبلغی سود عاید گردیده و مغازه دار مربوطه اعلام می دارد نصف سود برای فروش به من تعلّق می گیرد؛ در صورتی که باطری ها مانع کسب وی نبوده و کم کم به فروش رفته و از پول، استفاده می نموده و از طرفی قراری با وی در این مورد نشده است و مدتی هم شده که از وی خواسته شده پول را به صندوق واریز نماید، تا کنون امتناع ورزیده؛ آیا حقی به ایشان تعلق می گیرد یا خیر؟
بسمه تعالی، اگر به مغازه دار دستور فروش داده شد و شرط مجّانی بودن کار وی نشده، می تواند اجرت المثل را مطالبه نماید.
[سؤال 7058] 3542
بسمه تعالی 26 / 2 / 1361
با سلام و آرزوی طول عمر برای رهبر کبیر انقلاب اسلامی ایران و پیروزی رزمندگان در جبهه ها
بنده در اسفند ماه سال 1359 هنگام بازگشت از سفری به محل سکونتم ـ شهر ساری ـ در جریان قرار گرفتم که مسکن و شهرسازی تعدادی آپارتمان که آمادۀ تحویل شده است را از طریق قرعه کشی بین متقاضیان واگذار نموده که من دیر رسیده بودم؛ وقتی در این مورد با یکی از دوستان صحبت نمودم گفت: اتفاقاً بنده شرکت کرده ام و خانه ای هم به اسم من افتاده است و اگر می خواهی شما بگیر؛ بنده ابتدا نگرفتم، به خیال این که ایشان تعارف می کند؛ ولی چندی بعد ایشان گفت: اگر شما خانه را نگیری و در آن ساکن نشوی، من خانه را به مسکن و شهرسازی پس خواهم داد و چند دلیل آورد، که قسط زیاد و دوری راه خانه ها و… از جملۀ آنان است؛ من وقتی چنین دیدم قبول کردم؛ و نیز قرار شد که بنده چنانچه وامی گرفتم، به ایشان بدهم (بنده کارمند آموزش و پرورش هستم)؛ بدین صورت، مبلغ سی و پنج هزار تومان از چهل و پنج هزار تومان پیش پرداخت را که ایشان داده بود، با مبلغی قرض از دوستان دادم و قرار شد باقیمانده را بعداً بدهم و لذا در خانه نشستم و ماهیانه اقساط آن را پرداختم؛ تمامی اقساط را به اسم ایشان داده ام و به علت اعتماد و کمی تجربه و ناآگاهی به مسائل شرعی، هیچ مدرکی ندارم؛ حال پس از یک سال، ایشان ـ که اخیراً کارمند شده ـ می گوید: چون برای من وام نگرفته ای، خانه را بده و یا وام بگیر. با توجه به این که در ابتدا، مدت و مبلغی برای وامی که احتمالاً من در آینده می گرفتم قید نشده است و نیز با توجه به این که موقعیتی برای گرفتن وام برای من پیش نیامده است که از آن استنکاف کنم و این که در حال حاضر وامی نمی دهند تا بنده برای ایشان بگیرم و ایشان هم به دادگاه شکایت کرده است، خانه از نظر شرع انور اسلام، مال کدام یک از ما است؟ و آیا اگر بنده خانه را خالی کنم، شرعاً می توانم اقساط پرداختی و مخارجی که به حساب این که خانه، مال خودم است کرده ام را از ایشان بگیرم؟
توجه شود که به اظهار خود ایشان، اگر بنده خانه را نمی گرفتم، ایشان مصمم به پس دادنش بود. والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته
بسمه تعالی، اگر ساختمان را شرعاً مالک و مجاز در فروش بوده و به شما فروخته، بدون حق فسخ نمی تواند از شما پس بگیرد؛ و اگر مالک نبوده و مالک شرعی ساختمان، معامله را امضا نکرده، ساختمان به مالک شرعی آن برمی گردد و پولی که بابت اقساط داده اید، به شما باز می گردد و اجرت المثل مدت سکونت در آن خانه را ضامن هستید؛ و اگر نزاعی در بین است، به محاکم قضایی مراجعه نمایید.
[سؤال 7059] 3543
بسمه تعالی 26 / 10 / 1361
پیشگاه رهبر و مرجع بزرگ مسلمانان جهان، حضرت آیت الله امام خمینی، دامت افاضاته، محترماً به عرض می رسانم: املاک مصادره شده از طرف دولت جمهوری اسلامی ایران در تاریخ 15 / 10 / 1358، از طرف بنیاد مستضعفین به مستأجرین در تاریخ 15 / 10 / 1361 ابلاغ فروش شده است. اگر شخصی از صاحب اول آن رضایت کامل داشته، آیا می تواند آن را بخرد؟ آیا از نظر شرعی اشکالی ندارد؟
بسمه تعالی، اگر احتمال داده شود که مصادره بر وجه شرعی بوده، و متصدی فروش اختیار فروش آن را شرعاً دارد، می تواند از او بخرد.
[سؤال 7060] 3544
بسمه تعالی
حضرت آیت الله العظمی امام امت روح الله الموسوی الخمینی، دام بقائه
هرگاه کسی به عنوانی غیر از ولایت، وصایت، وکالت به نام شخص ثالث معاملاتی بنماید و از شخص ثالث سلب مالکیت کند؛ آیا این معامله صحیح است یا باطل است؟
بسمه تعالی، تصرفات معاملی در ملک مشروع غیر، بدون اجازۀ مالک باطل است.
[سؤال 7061] 3545
بسمه تعالی 26 / 10 / 1358
محضر مبارک زعیم عالی قدر، آیت الله العظمی امام خمینی، متّع الله المسلمین بطول بقائه الشریف
این جانب ده سهم از یک صد سهم سینه کار معدن سنگ را از پنج نفر برادر طبق یک فقره سند عادی به امضای هر پنج نفر آن ها و به شهادت و امضای پدرشان از آن ها خریداری نمودم و بعداً به مدت پانزده ماه به آن ها اجاره دادم. تا کنون اجاره ده ماه آن را به این جانب نداده اند و اظهار می نمایند: «معامله شرعی نیست». خواهشمند است چنانچه معامله شرعی است مرقوم فرمایید.
بسمه تعالی، با فرض مالک بودن فروشنده معدن، معاملات مزبوره صحیح و شرعی است. و اگر اجاره حیله و وسیله فرار از ربا است در حکم ربا و باطل است.
[سؤال 7062] 3546
بسمه تعالی
مجاهد کبیر، رهبر انقلاب اسلامی ایران، حضرت آیت الله العظمی امام خمینی، مدّ ظله العالی
محترماً؛ معروض می دارد: این جانب ساکن آمل میل دارم که از زمین های شالیزاری بخرم و اکنون دارند زمین های مزبور را می فروشند. از آن جناب عالی تقاضا دارم لطفاً مرقوم بفرمایید که خرید و فروش زمین های شالیزاری مورد قبول حضرت عالی است یا خیر؟ اگر اجازه می دهید، این جانب مقداری از این زمین ها را خریداری نمایم! خیلی مرحمت است.
بسمه تعالی، اگر مالک دارد، خرید و فروش آن موقوف است به اجازه مالک.
[سؤال 7063] 3547
بسمه تعالی نوزدهم محرم الحرام 1400 ق
محضر مقدس حضرت آیت الله العظمی مرجع عالی قدر، رهبر انقلاب، نایب الامام، امام خمینی، دامت برکاته، پس از عرض سلام و ارادت، حضرت عالی در این مسائل چه می فرمایید:
1. شخصی سفیه است و گاه گاهی هم حالت دیوانگی دارد. دیگری ملک موروثی او را بیع الشرط کرده به مبلغ پانصد تومان که تا مدت 5 سال دیگر اگر پول او را داد ملک مال صاحب اصلی باشد و الا مال مشتری شود.
صاحب ملک نتوانسته است پول را تا مدت مقرر بپردازد و مشتری ملک را تصرف کرده است. در صورتی که ملک مذکور قیمتش بیشتر از آن بوده و بدون آن که قیمت اضافی ملک را موقع تصرف بپردازد، آن را تصرف کرده و مشتری هم در ملک مذکور درخت کاشته که فعلاً مثمر ثمر شده اند. تکلیف ملک و درخت ها چیست؟
بسمه تعالی، اگر کسی که ملک را فروخته ولایت شرعیه نداشته، ملک از صاحب اصلی آن است و درخت ها ملک مشتری است و باید اجرت المثل زمین را به صاحبش بدهد.
2. شخصی ملک موروثی را اجاره کرده و مدتی مستأجر بوده. بعد از آن در رژیم طاغوتی ملک را به عنوان تقسیم اراضی تصاحب کرده و درخت هم کشت کرده که درخت ها مثمر ثمر شده است. تکلیف ملک و درخت ها از چه قرار است؟ آیا اجارۀ ملک را هم بدهکار است یا خیر؟
بسمه تعالی، رسیدگی به اراضی تقسیمی موکول به دولت اسلامی است.
3. شخصی سفیه که گاه گاهی هم حالت جنون پیدا می کند با زنی ازدواج کرده و مدتی زن در خانۀ آن مرد زندگی کرده و دو فرزند از او پیدا کرده. بعد از آن مدت 12 سال است که آن زن از خانه مرد بیرون رفته و هیچ گونه معاشرتی با او نداشته و ندارد و به هیچ عنوان راضی نمی شود در خانۀ مرد بیاید و زندگی کند و مدّعی طلاق است. آیا اجازه می فرمایید زن را طلاق دهند؟ تکلیف مهریه زن از چه قرار است؟ در ضمن مرد مذکور قبل از ازدواج همین حالت را داشته است.
بسمه تعالی، اگر زن عیب مرد را می دانسته و با این حال اقدام به ازدواج کرده، تا مرد به اختیار او را طلاق ندهد زوجیت باقی است و در هر حال مهریه خود را حق دارد.
[سؤال 7064] 3548
بسمه تعالی هجدهم صفر 1400 ق
محضر بزرگ مرجع تشیع امام خمینی، مدّ ظله
محترماً؛ پس از عرض سلام، به سؤالات ذیل پاسخ دهید:
1. زمین ساده ای بود که سال های قبل برای یخ گرفتن محلی از آن استفاده می شده و بعداً بدون استفاده مانده و انجمن محل آن را در زمان طاغوت فروخته اند و پولش را برای زمین مدرسۀ دولتی داده اند؛ ولی بعضی مردم مانع شده اند و نگذاشته اند خریدار آن را تصرف کند. آیا مبلغ ده هزار تومانی که شخص خریدار به انجمن یا به صاحب زمین مدرسه داده است از چه کسی باید مطالبه کند؟
بسمه تعالی، در فرض سؤال، معامله باطل است و خریدار می تواند پول خود را از هر کس ید بر آن پیدا کرده مطالبه کند.
2. در محلی مدتی است که نماز جمعه خوانده می شده، و به گفتۀ امام آن، بهترین تبلیغ در ضمن دو خطبۀ آن انجام می گرفته است. آیا اجازه مخصوصی از جناب عالی می خواسته یا این که همان شرایط امام جماعت را باید دارا باشد؟ و آیا با این که مردم محل علاقه فراوان دارند و به پیشنهاد خودشان هم این نماز شروع شده ـ چون دسترسی به جای دیگر نداشته اند ـ باید تعطیل شود یا خیر؟
بسمه تعالی، لازم نیست تعطیل شود و چنانچه مورد علاقه مردم باشد می توانند ادامه دهند.
[سؤال 7065] 3549
بسمه تعالی 10 / 11 / 1358
قم، دفتر محترم امام خمینی دامت توفیقه
محترماً؛ این جانب قبل از قانون اصلاحات ارضی مقداری از اراضی سکونتی و زراعتی را به موجب سند رسمی از زارع اولیه آن ابتیاع کردم. قانون اصلاحات ارضی که به اجرا درآمد و مالک، سهم زمین خود را از اراضی اخذ نمود، جهت جلب رضایت آقای مالک، اولاً: شش دانگ یک باب خانه رعیتی را که جزو مالش بود بلاعوض به مالک واگذار نمودم. ثانیاً: برای رعایت موازین شرعی دربارۀ اراضی ای که در سهم من درآمده بود آن را از مالک ابتیاع کردم و صیغۀ ایجاب و قبول این مسأله نیز در محضر امام جماعت انجام گردید و با این کیفیت تمام موازین شرعی و قانونی را رعایت کرده ام. اخیراً مقدار 441 متر مربع از این اراضی را که دیگر قابل کشت و زرع هم نیست به دو نفر فروخته ام؛ حالیه آیا این معامله از نظر شرعی و همچنین سایر موارد اشکال دارد یا خیر؟ پاسخ و اظهار نظر صریح شما رافع ایراد و موجب احقاق حق می باشد استدعا دارم پاسخ را ذیلاً مرقوم فرمایید که موجب امتنان است؛ زیرا خریداران پس از دو سال در مقام به هم زدن معامله برآمده اند.
بسمه تعالی، اگر شرعاً مالک زمین هستید، می توانید آن را به هر که بخواهید بفروشید.
[سؤال 7066] 3550
بسمه تعالی
محضر مبارک حضرت آیت الله العظمی جناب امام خمینی، دام ظله العالی
یک قطعه زمین را به مساحت 5 / 98 متر واقع در جاده کاشان، مقابل خیابان سراجه به مبلغ یک صد و سی هزار تومان خریداری نمودم که مبلغ هفتاد هزار تومان آن را نقداً در محضر پرداخت نمودم و مابقی را دو فقره چک از بانک تعاونی اسلامی به مدت سه و چهار ماه دادم که قسط اول آن هم پرداخت شده و قسط آخر به مبلغ سی هزار تومان باقیمانده است. با در نظر گرفتن این که زمین بایر است، نظر حضرت عالی دربارۀ باقیماندۀ پول زمین مزبور چیست؟ آیا باید قسط آخر را بدهم یا خیر؟
بسمه تعالی، بدهی باید پرداخت شود، مگر آن که شرعاً ثابت شود که فروشنده مالک زمین نبوده است.
[سؤال 7067] 3551
بسمه تعالی 23 / 6 / 1358
حضور مهر ظهور حضرت مستطاب سیادت مآب ملاذ الاسلام و الفقهاء آیت الله العظمی امام خمینی رهبر و زعیم عالی قدر مسلمین جهان
با کمال توقیر و ادب به عرض عالی می رساند: شخصی املاکی را آباءً و اجداداً متصرف بوده که زارعین یا رعایا روی آن مزرعه کشت و زرع می نمودند و بهره مالکانه می دادند قسمتی از مزرعه مزبور را مالک متصرف به شخصی فروخته و خریدار متصرف گردید اصلاحات ارضی این زمین مورد معامله را به نام ملک خریدار تأیید نمود رعایا، زراعت روی زمین مورد معامله را ترک نمودند و روی زمین های دیگری که متعلق به همان مالک بود و اصلاحات ارضی به آن ها واگذار نمود به کشت مبادرت نموده و می نمایند و خریدار پس از خرید و تصرف شخصاً روی زمین خریداری خود زراعت نموده و می نماید استدعا دارد امر مقرر فرمایید از نظر قانون شرع مقدس معامله مزبور برای خریدار اشکال شرعی دارد یا خیر؟
بسمه تعالی، در فرض مزبور خریدار مالک است.
[سؤال 7068] —-> 3169
2. من از 9 سالگی کار کرده و چون پدرم ناتوان بوده و برادران و خواهرانم کوچک بوده اند، و تا الآن که 24 سال دارم، نان آور خانه و خریدار کالاهای خانه من بوده ام. حالا وسایل خانه متعلق به من است، یا پدر و برادران و خواهرانم نیز در آن ها سهم دارند؟
بسمه تعالی، آنچه را با مال خودتان تهیه کرده اید، از خود شما است.
[سؤال 7069] 3552
بسمه تعالی
محضر مبارک رهبر عالی قدر و مرجع عظیم الشأن حضرت آیت الله العظمی خمینی، دامت برکاته، تقاضا می شود در مورد مسأله زیر اعلام نظر فرمایند:
مساحت و وضعیت دو یا چند ساختمان و ملک مجاور هم، با مساحت و وضعیت معینه در سند ثبتی هر یک مغایرت دارد؛ یعنی مساحت زمین بعض از آن ها کمتر از آنچه در سند قید شده می باشد و مساحت زمین بعض دیگر بیشتر از آن است که در سند ذکر گردیده است ونزدیک به سی سال از وقوع اختلاف مورد ابتلا می گذرد که در خلال این مدت هر کدام با همین وضعیت چند بار مورد معامله قرار گرفته است. دلیل عمل مالک و یا مالکین در آن زمان که این اختلاف را موجب شده اند، غصب و یا رضایت و یا عدم آگاهی و یا بی توجهی به مقررات اداری و یا علل دیگر بوده است؛ ولیکن به طور حتم و قطع نمی توان علت واقعی آن را تعیین و مشخص نمود. آیا مالکین متصرفه فعلی حقی بر یکدیگر دارند یا خیر؟ ضمناً مالک مجاور و این جانب در موقع خرید از این اختلاف مطلع بوده ایم؛ ولیکن معاملات قبلی فوق الذکر با علم به اختلاف انجام شده یا خیر، معلوم نیست.
بسمه تعالی، سند اعتبار شرعی ندارد و در فرض مذکور هیچ یک از متصرفین حقی بر دیگری ندارد؛ مگر به طریق شرعی حق او اثبات شود.
[سؤال 7070] 3553
بسمه تعالی
سلام عرض می کنم ای امام عزیز و امید خلق مستضعف جهان اگر ممکن است جواب این چند سؤال را بفرمایید:
1. در منزل ما به علت مخالف بودن شوهرم با دستگاه نظام اسلامی، مواد خوراکی، زیاد احتکار می شود. آیا من می توانم اگر کسی احتیاج داشت به او بفروشم و پول را مصرف خانه بکنم یا خیر؟
بسمه تعالی، فروش اموال شوهر بدون اجازۀ او باطل است.
2. اول که من مقلد شدم تحقیقی نبود. مدت دو سال است که از شما تقلید می کنم؛ آیا درست است؟
بسمه تعالی، احکام تقلید در رساله مذکور است.
3. من با این مرد که تمام وقت برای ما ایجاد ناراحتی می کند چطور باید زندگی کنم؟
بسمه تعالی، بیش از امر به معروف و نهی از منکر، با مراعات شرایط آن تکلیفی ندارند.
4. در مسأله لباسشویی های موجود در مغازه ها می گویند: آب داخل دستگاه مضاف است. چه صورت دارد؟
بسمه تعالی، آب مضاف پاک نمی کند؛ ولی اگر بعد از زوال عین نجاست با آب مطلق تطهیر می کند، پاک کننده است.
[سؤال 7071] 3554
بسمه تعالی
سرپرست محترم دفتر امام، سلام علیکم
محترماً؛ پدرم در سال 1334 فوت نموده است. از مرحوم پدرم هشت فرزند باقی می ماند که 5 نفر آن ها از زن اولی و سه نفر آن ها از زن دومی می باشند و بنده که جزو فرزندان زن اولی هستم، مادرم زودتر از پدرم فوت نموده است. بعد از فوت پدرم، قسمتی از اموالش را بین وارثین تقسیم می کنند و قسمت دیگر شامل یک باب خانه و مقدار 22000 متر زمین کشاورزی با سند، و مبلغ 1000 تومان بدهی وام بانک کشاورزی می باشد که سند زمین 22000 متر در گرو بدهی هزار تومان در بانک کشاورزی می باشد. زمان پرداخت این مبلغ بدهی دو سال بعد از فوت پدرم بوده و هنگامی که زمان پرداخت وام می شود چون پولی از ارث در مقابل آن نبوده و از طرف بانک اخطاریه در خانه مرحوم پدرم می آید. دو نفر از فامیل های این جانب که یکی شوهر خواهرم بوده و فعلاً زنده است و دیگری پدر شوهر خواهرم، خانه ذکر شده در بالا را که تقسیم نشده بود، به مبلغ 1500 تومان به شخصی می فروشند. در صورتی که زن دومی پدرم که سرپرست سه فرزندش می باشد و کوچک ترین آن ها در آن زمان دو سال داشته، می گوید: «بنده اجازه فروش خانه را ندادم. چون آقای خریدار خانه ای نداشت، قرار بر این شد که مبلغ 1000 تومان از 1500 تومان را در وجه بدهی بانک بدهد و پس از این که بچه ها بزرگ شدند 1000 تومان را به آقای خریدار پس بدهند و ایشان خانه را خالی کنند». لازم به یادآوری است که آقای خریدار هم 10 سال پیش فوت نموده اند و وارثین او می گویند: «پدرمان خانه را خریده و 1000 تومان آن را داده و پانصد تومان آن را قرار شده بعد از این که بچه ها بزرگ شدند بدهند». و بچه های زن اولی که یکی از آن ها من می باشم اصلاً از فروش خانه هیچ اطلاعی نداشته ایم. و چون سند خانه به نام پدرم بوده، ما مبلغ 1000 تومان را به وارثین خریدار پس دادیم و خانه را پس گرفتیم. این مسأله را از چند روحانی سؤال کردیم و جواب ضد و نقیض شنیدیم. به همین دلیل اقدام به نوشتن این نامه کردم. چون می خواهیم از نظر شرعی درست بودن عمل یا نبودن آن را بدانیم. خواهشمند است در دادن جواب به این نامه کوتاهی نفرمایید. با کمال احترامات؛ خداحافظ شما باشد.
بسمه تعالی، در فرض مرقوم که فروش خانه بدون اذن و اجازه ورثه واقع شده، معامله باطل است و خانه در ملک ورثه باقی است.
[سؤال 7072] —-> 3592
2. اگر قراردادی روی ملکی و یا جنسی منعقد شود و بعد از مدتی معلوم شود که آن ملک و یا آن جنس مال غیر بوده است؛ آیا آن قرارداد باطل می شود و یا نه؟
بسمه تعالی، معامله بر مال غیر، فضولی و موقوف به اجازه مالک است.
[سؤال 7073] 3555
بسمه تعالی 10 / 5 / 1361
محضر مبارک جناب مستطاب، مرجع تقلید شیعیان جهان و رهبر کبیر انقلاب اسلامی ایران، آیت الله العظمی حاج آقا روح الله موسوی خمینی، دام ظله العالی
ضمن سلام و اهدای تحیّات، از مقام منیع آن رهبر بزرگوار تقاضا می نمایم که لطف فرموده جواب استفتای زیر را مرقوم فرمایند:
شخصی ملکی داشته (باغ مشجّر میوه و مزروعی) که با آن امرار معاش می نموده است و در رژیم طاغوتی گذشته، از طرف دولت جهت توسعه دانشگاه، این ملک را خواستار گردیدند. بدون این که صاحب ملک رضایت داشته باشد، استاندار وقت فرمان خریداری داده و ملکی را که در آن روز قیمتش هر متری بیش از یک صد تومان بوده، هر متری 5 / 3 تومان حساب نموده و بدون اطلاع و رضایت مالک با حکم دادستان، مبلغ مزبور را که حتی پول درختان باغ نبوده است در بانک گذاشته اند و از طرف مالک، دادستان غیاباً سند را امضا کرده است. در حالی که سند مالکیت در دست مالک است، ادارۀ ثبت سند دیگری به اسم دانشگاه صادر کرده است و مالک مزبور تا به حال آن پول را تحویل نگرفته است و دولت هم در آن ملک عملی انجام نداده است و کماکان باقی است. خواهشمندم که بفرمایید: آیا این معامله صحیح است یا نه؟ و در صورت عدم صحت، حکم شرعی آن زمین و مالک چیست؟
بسمه تعالی، در فرض مرقوم، صحت معامله و جواز تصرف در ملک، منوط به اجازه مالک است.
[سؤال 7074] 3556
بسمه تعالی 28 / 11 / 1361
محضر مبارک امام امت و امید مستضعفان جهان
شخصی مالک املاک زیادی بوده و بعد از فوت نامبرده یک پسر و پنج دختر و غیره وارث مانده بود، شوهر یکی از دخترانش اکثر املاکش را بدون اذن ورثه در عوض دین خود به فردی فروخت و بعد ورثه ها مراجعه در حکومت جور نمودند و حکومت جور احقاق حقوق مشروعه ورثه را نکرد و بعد از سپری شدن چند سال آن فرد املاک را به اشخاص دیگر فروخته و اکنون ورثه حق مطالبه دارد یا نه؟ و برای متصرفین فعلی املاک ورثه حلال است و یا غصب؟ لطفاً واضح بیان فرمایید. به امید پیروزی اسلام عزیز
بسمه تعالی، معاملات واقعه بدون اجازه مالک شرعی فضولی است و مالک شرعی می تواند ملک خود را مطالبه نماید.
[سؤال 7075] 3557
بسمه تعالی
محضر مبارک حضرت آیت الله العظمی جناب آقای امام خمینی دامت برکاته
بر حسب وکالت از همسرم و دو نفر همشیره ایشان، حق توکیل دارم، به شخصی وکالت داده ام قطعات زمینی که متعلق به آنان بوده بفروش برساند پس از مدتی 69 قطعه، به مبلغ ناچیزی همراه صورت فروش فرستاده ـ بعداً متوجه شدم 77 قطعه فروخته و در دفتر اسناد رسمی به خریداران سند داده و وجه آن ها را گرفته و از طرف دفترخانه طبق سند، انتقال 77 قطعه در سندهای مالکیت مربوطه هم ثبت شده، نسبت به 8 قطعه مورد اختلاف آنچه دوستانه کتباً و شفاهاً و نیز به وسیلۀ اشخاص مطالبه نمودم جواب مثبت نداده، ناچاراً به وسیلۀ اظهارنامه از طریق دادگستری مطالبه نمودم. چون جای انکار نیست انکار ننموده مع ذلک حاضر به خاتمه عمل خلاف شرع و وجدان خود نگردیده، استدعا دارم حکم الله را بیان فرمایید نسبت به ارزش 8 قطعه زمین مذکور همان قیمت را که نسبت به قطعات مندرج در صورت فروش ـ که عرض شد برای 69 قطعه مبلغ ناچیزی همراه صورت فروش فرستاده ـ بدهکار می باشد یا به قیمتی که بعداً زمین های مجاور و مشابه آن ها به فروش رسیده بدهکار می باشد.
بسمه تعالی، معامله ای که بدون وکالت انجام شده فضولی است و مالک می تواند آن را ردّ کند و در صورت اجازه، ثمن معامله را حق دارد.
[سؤال 7076] 3558
بسمه تعالی
محضر مبارک امام امت، آیت الله العظمی خمینی، دام ظله العالی
چند برادر قطعاتی زمین از پدر به ارث برده اند، در حالی که بعضی صغیر و بعضی غایب بوده اند. برادر بزرگ، یک قطعه زمین را قبل از قسمت به شخصی فروخته، قیمت زمین را اخذ نموده، به مصرف معیشت مشترک رسانیده است. بعد از آن که برادر صغیر، کبیر، و غایب، حاضر شده، نه مشتری از آن ها درخواست اجازه نموده و نه برادر بایعش و نه آن ها متوجه و ملتفت بوده اند که ما شرعاً حق داریم بیع مزبور را اجازه نکنیم. به این عنوان، زمین تا مدت بیست سال یا بیشتر به دست مشتری می ماند. حالا که مشتری فوت شده، ادعا دارند که ما بیع مزبور را اجازه نکرده ایم و حصّه زمین خود را از ورثه مشتری فسخ می کنیم. ورثه مشتری مدعی هستند که حق ندارید؛ زیرا شما در این مدت طولانی ساکت بودید و ادعای فسخ نکرده اید و مالیات دولت را از ما اخذ نموده، به دولت تسلیم نموده اید، حال آیا برادران صغیر و غایب حق فسخ دارند یا خیر؟
بسمه تعالی، در صورتی که بعد از اطلاع به فروش قطعه زمین، رضایت به آن داده اند، ولو به خیال این که عمل برادرشان صحیح و نافذ است، حق فسخ ندارند.
[سؤال 7077] 3559
بسمه تعالی 26 / 9 / 1361
محضر مبارک حضرت آیت الله العظمی امام خمینی، مدّ ظله العالی
به عرض مبارک می رساند: غلام حسین در 5 کیلومتری بخش سرایان، قطعه زمینی به مساحت تقریب پنج هزار متر مالک بوده، زمین مذکور را برای مدت یک سال به برادرش ولی الله واگذار نموده که برای خود هندوانه بکارد. ولی الله در زمین یاد شده انار کاشته. برادرِ دیگر غلام حسین، حسن، زمین انار شده را به ولی الله فروخته و در مقابل، زمین دیگری از او خریده و تقبّل نموده که رضایت غلام حسین ـ مالک اصلی زمین ـ را حاصل نماید. حال غلام حسین می تواند به حسن بگوید که همان زمینی را که در قبال زمین من خریده ای، باید به من بدهی و یا این که به طریق دیگری باید رضایت غلام حسین را حاصل نماید و جبران کند؟ حکم الله را ذیلاً مرقوم فرمایید.
أدام الله ظلّکم علی رؤوس المسلمین و المستضعفین
بسمه تعالی، اگر زمین فروخته شده از غلام حسین بوده و با زمین دیگر معاوضه شده، غلام حسین می تواند زمین را مطالبه کند.
[سؤال 7078] —-> 3564
2. اگر آن شریک معامله فضولی را اجازه نکرد و مشتری خسارات کرد، اگر معامله نصف آن فسخ نشود خسارات که مشتری کرده هم از قبل کارگر و هم از طرف حکومت طاغوت آیا آن خسارات چه مورد دارد.
بسمه تعالی، اگر مشتری مطلع نبوده می تواند در خسارت وارده به فروشنده مراجعه کند یعنی مخارجی را که در ملک خریداری شده به خیال این که ملک خودش شده متحمل شده و بعداً فهمیده که قسمتی از آن ملک مال غیر بوده و آن غیر معامله را در حصۀ خود اجازه نکرده می تواند آن مخارج را از فروشنده که او را گول زده بگیرد.
[سؤال 7079] 3560
بسمه تعالی
خرید و فروش زمین مشاعی چه صورت دارد؟
بسمه تعالی، اشکال ندارد.
[سؤال 7080] 3561
بسمه تعالی
محضر مبارک حضرت آیت الله امام خمینی
با درود و سلام به رزمندگان اسلام، این جانب خانه ای را خریداری نمودم که حد جنوبی آن به کوچه ای که حدود چهل سال است قدمت دارد محدود شده، حال عده ای از اهالی محل به بهانۀ این که قسمتی از زمین در قدیم جاده بوده و توسط مالک قبلی اش تصرف شده ایجاد مزاحمت می کنند. خواهشمند است با توجه به مراتب فوق نظریه شرعی را ذیل ورقه اعلام نمایید.
به امید پیروزی اسلام بر کفر جهانی و با تشکر
بسمه تعالی، از مورد سؤال اطلاع ندارم و به نحو کلی چیزی که انسان از کسی که مالک شناخته می شود می خرد معامله محکوم به صحت است مگر آن که ثابت شود قسمتی از آن چیز خریداری شده قابل فروش نبوده، که در این صورت معامله در آن مقدار محکوم به بطلان است.
[سؤال 7081] —-> 3892
2. حدود بیست سال قبل پدر این جانب فوت کرده و حدود ده سال قبل از آن در بیابانی چاهی شراکتی با دو نفر دیگر حفر کرده بودند که قناتی بشود و از آن استفاده کنند، ولی اقدامی نکرده اند و بعد از فوت پدرم پسر عمویم بزرگ تر ماها بوده، او چهار سال قبل علی رغم این که همه ما وارثین که سه نفر هستیم و هر سه نفر کبیر بودیم، بدون پرسش و سؤال و اجازه از ما آن چاه را فروخته و مبلغی گرفته و از مبلغ دریافت شده هم پولی به ما پرداخت نکرده است، آیا حق داریم که از فروش سهمیه خودمان جلوگیری کنیم، در صورتی که ارزش فعلی خیلی زیادتر از آن موقع هست که ایشان فروخته، یا راه دیگری دارد؟ لطفاً راهنمایی بفرمایید.
بسمه تعالی، اگر از چاه اعراض نکردند ورثه در مقدار سهم الارث خود حق دارند و اگر معامله را اجازه نمودند همان مبلغ که به عنوان ثمن تعیین شده را حق دارند.
[سؤال 7082] —-> 7237
2. زمینی را چند برادر و خواهر سهیمند و سند زمین به نام یکی از برادران است؛ آیا آن برادر که سند به نامش هست، می تواند زمین را بدون اذن دیگر برادران و خواهران بفروشد؟ اگر فروخت، حکمش چیست؟ و اگر خریدار، یکی از ارگان های دولتی بود حکمش چیست؟
بسمه تعالی، فروش زمین مشترک نسبت به سهمیۀ سایر شرکا، فضولی و موقوف است به اجازۀ آن ها.
[سؤال 7083] 3562
بسمه تعالی
محضر مبارک جناب مستطاب آیت الله العظمی امام خمینی، مدّ ظله العالی
خانه ای است مشترک بین زوجه و مادر و چهار پسر که از میت به ارث برده اند. این خانه با قولنامه های متداول مورد معامله قرار گرفته و 63 درصد قیمت تعیین شده، از طرف خریدار دریافت گردیده، و لکن مادر و یکی از پسران در موقع نوشتن قولنامه غایب بوده و به آن راضی نبوده اند. آیا این معامله با آن خصوصیات مذکوره، لازم و غیر قابل فسخ است یا آن دو نفر غایب و ناراضی نسبت به سهم خود می توانند معامله را فسخ نمایند؟ آیا این جور معامله نسبت به سایرین لازم و غیر قابل فسخ است یا خیر؟
بسمه تعالی، معامله در سهام کسانی که راضی به آن بودند، صحیح و لازم است. و در سهام کسانی که راضی نبودند، فضولی است و صحت آن موکول به اجازه است.
[سؤال 7084] 3563
بسمه تعالی
ریاست محترم دفتر رسیدگی به مسائل شرعی مستقر در قم، حسب الامر رهبر عالی قدر آیت الله العظمی آقای خمینی، دام ظله العالی
با احترام؛ به عرض عالی می رساند: زید عمارتش را که با زوجه اش شریک بوده، بدون اطلاع ضعیفه فروخته و بعداً هم ضعیفه این معامله را امضا نکرده است. این معامله شرعاً چه صورت دارد؟ و ضعیفه نسبت به حق خودش حق فسخ دارد یا نه؟ توضیح دیگر این که در این معامله خود فروشنده با تخمین کارشناس رسمی مغبون شده؛ آیا شرعاً حق ادّعای فسخ دارد یا نه؟ جواب عنایت فرمایید.
والسلام علیکم و علی جمیع اخواننا المسلمین ورحمة الله وبرکاته
بسمه تعالی، در فرض مرقوم، معامله نسبت به سهم زن فضولی است و موقوف است به اجازه خود زن، و اگر شرعاً ثابت است که فروشنده مغبون شده و علم به غبن نداشته، فروشنده حق فسخ معامله را دارد و چنانچه اختلاف و نزاعی هست باید در محکمه شرعیه حل شود.
[سؤال 7085] 3564
بسمه تعالی
محضر مبارک رهبری انقلاب و بنیان گذار جمهوری اسلامی ایران حضرت امام خمینی، مدّ ظله العالی
1. دو قطعه زمین بین دو شخص به طور مشاع بود. یکی از مالکین، یک قطعۀ از آن دو را فروخت و قرینه ای هم، بر تعیین ندارد. بعد از چند سالی، مالک دیگر ادعا کرد که این دو قطعه زمین مشاع بود؛ آیا این زمین مبیعه از طرف بایع فروخته شده است یا خیر؟
بسمه تعالی، اگر مقدار حصۀ مشاعۀ خود را فروخته، بیع صحیح و نافذ است و مشتری با شریک سابق شریک است، ولی اگر قطعه معینی را فروخته، معامله در حصۀ شریک در آن قطعه، فضولی و موقوف بر اجازۀ شریک است.
2. اگر آن شریک معامله فضولی را اجازه نکرد و مشتری خسارات کرد، اگر معامله نصف آن فسخ نشود خسارات که مشتری کرده هم از قبل کارگر و هم از طرف حکومت طاغوت آیا آن خسارات چه مورد دارد.
بسمه تعالی، اگر مشتری مطلع نبوده می تواند در خسارت وارده به فروشنده مراجعه کند یعنی مخارجی را که در ملک خریداری شده به خیال این که ملک خودش شده متحمل شده و بعداً فهمیده که قسمتی از آن ملک مال غیر بوده و آن غیر معامله را در حصۀ خود اجازه نکرده می تواند آن مخارج را از فروشنده که او را گول زده بگیرد.